II SA/Gl 447/25

WyrokWSA w Gliwicach2025-07-18

Skład orzekający: Tomasz Dziuk, Krzysztof Nowak, Renata Siudyka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy żywność wycofana z dystrybucji z powodu upływu terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości, która nie spełnia już wymogów prawa żywnościowego, może być uznana za "żywność marnowaną" w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że żywność wycofana z dystrybucji z powodu upływu terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości, która nie spełnia już wymogów prawa żywnościowego, nie jest "żywnością marnowaną" w rozumieniu ustawy. Definicja marnowania żywności odnosi się wyłącznie do żywności, która w momencie wycofywania z dystrybucji nadal spełnia wymogi prawa żywnościowego. W związku z tym, zarządzenie pokontrolne nakładające obowiązki z tytułu przeciwdziałania marnowaniu żywności oparte na błędnej wykładni tego pojęcia zostało uchylone.
Stan faktyczny
Śląski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wydał zarządzenie pokontrolne wobec A. Sp. z o.o., nakazując poprawne obliczanie opłaty za marnowanie żywności i rzetelne sporządzanie sprawozdań. Organ uznał, że spółka zaniżyła opłatę, nie wliczając do masy zmarnowanej żywności produktów wycofanych z dystrybucji z powodu upływu terminu przydatności. Spółka zakwestionowała to, twierdząc, że żywność przeterminowana, która nie spełnia wymogów prawa żywnościowego, nie jest objęta definicją marnowania żywności. Po odmowie wstrzymania wykonania zarządzenia, spółka wniosła skargę do WSA.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżone zarządzenie pokontrolne i zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2025 r. sprawy ze skargi "A." Sp. z o.o. w C. na zarządzenie pokontrolne Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Katowicach z dnia 31 stycznia 2025 r. nr DBIN.7023.919.2024.KD w przedmiocie nałożenia obowiązków z tytułu przeciwdziałania marnowaniu żywności 1. uchyla zarządzenie pokontrolne; 2. zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Śląski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Katowicach (dalej: organ, WIOŚ) zarządzeniem pokontrolnym z dnia 31 stycznia 2025 r., nr DBIN.7023.919.2024.KD, działając na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 425) oraz ustaleń kontroli przeprowadzonej w dniach [...] r. w A. Sp. z o.o. siedzibą w C. – (dalej strona, skarżąca) - (kontrolowany sklep znajduje się przy ul. [...] w B. ) zarządził: 1. Poprawnie obliczać wysokość należnej opłaty za marnowanie żywności zgodnie z wymogami ustawowymi. Termin realizacji: na bieżąco. 2. Rzetelnie sporządzać i przedkładać w ustawowym terminie sprawozdanie dotyczące marnowania żywności do wojewódzkiego funduszu ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Termin realizacji: na bieżąco. Jednocześnie organ wyznaczył termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu pokontrolnym naruszeń na dzień 28 lutego 2025 r. W uzasadnieniu wskazano m. in., że w roku 2023 sklep wykazał 128,43 kg zmarnowanej żywności natomiast wytworzył 0,576 Mg odpadu o kodzie 16 03 80, tj. produkty spożywcze lub nieprzydatne do spożycia. Organ doszedł do przekonania, że strona – składająca sprawozdanie dotyczące opłaty za zmarnowaną żywność za 2023 r. - nie uwzględniła całej masy zmarnowanej żywności, a co za tym idzie uiściła opłatę za zmarnowaną żywność w zaniżonej wysokości. Zdaniem organu do masy żywności zmarnowanej należało również doliczyć żywność wycofaną z dystrybucji z uwagi na upływ terminu jej przydatności do spożycia. W tym zakresie organ przywołał stanowisko Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 20 września 2022 r. oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 905/22. Spółka odmówiła podpisania protokołu kontroli nr [...] z dnia 30 grudnia 2024 r., a pismem z dnia 31 grudnia 2024 r. odniosła się do jego treści. Podkreśliła, że kontrolowany sklep wycofał z obrotu 0,576 Mg artykułów żywnościowych jako odpad o kodzie 16 03 80 - produkty spożywcze przeterminowane lub nieprzydatne do spożycia. Wyjaśniła, że żywność przeterminowana przekazana do odzysku, a zatem taka, która nie spełnia wymogów prawa żywnościowego, nie jest objęta zakresem marnowania żywności w rozumieniu ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności (Dz. U. z 2020 r., poz. 1645 -dalej "u.p.m.ż.) i nie jest przez spółkę traktowana jako zmarnowana. W związku z powyższym spółka nie wniosła opłaty za marnowanie żywności. Od powyższego zarządzenia pokontrolnego spółka wniosła skargę, zarzucając organowi naruszenie prawa materialnego, a to art. 2 pkt 1 u.p.m.ż. poprzez dokonanie jego błędnej wykładni polegającej na przyjęciu, że za żywność zmarnowaną w rozumieniu powołanej ustawy uznaje się - wbrew literalnemu brzmieniu definicji legalnej - również żywność wycofaną z etapu dystrybucji w związku z upływem terminu jej przydatności do spożycia bądź daty minimalnej trwałości, która to żywność nie spełnia wymogów prawa żywnościowego; art. 5 ust. 1 i 2 u.p.m.ż. poprzez błędne przyjęcie, że spółka uiściła opłatę za marnowanie żywności w zaniżonej wysokości, nieuwzględniającej masy żywności wycofanej z dystrybucji z uwagi na upływ terminu jej przydatności do spożycia bądź daty minimalnej trwałości: art. 8 ust. 1 u.p.m.ż. poprzez błędne przyjęcie, że spółka sporządziła pisemne roczne sprawozdanie o marnowanej żywności za 2023 r. w sposób nierzetelny oraz że ww. roczne sprawozdanie miałoby zawierać nieprawidłowe dane w zakresie całkowitej masy zmarnowanej żywności w danym roku oraz w zakresie wysokości należnej z tego tytułu opłaty oraz naruszenie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska poprzez błędne przyjęcie, że istniała podstawa do wydania wobec spółki skarżonego zarządzenia pokontrolnego, podczas gdy masa żywności zmarnowanej w 2023 r. oraz wysokość należnej opłaty za marnowanie żywności zostały ustalone przez skarżącą prawidłowo. Wniosła o uchylenie zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego w całości, wstrzymanie wykonania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego w całości oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Ponadto wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentu, tj. informacji o wynikach kontroli Najwyższej Izby Kontroli (Delegatury w P. ) w zakresie przeciwdziałania marnowaniu żywności z dnia 21 października 2021 r. nr ewid. [...] - celem wykazania stanowiska Najwyższej Izby Kontroli w zakresie prawidłowej wykładni pojęcia marnowania żywności tożsamego ze stanowiskiem skarżącej oraz przyjęcia przez Najwyższą Izbę Kontroli, że pojęcie marnowania żywności należy wykładać w sposób ścisły i zawężający. W motywach skargi spółka dokonała wykładni pojęcia "marnowania żywności". Przyjęła w niej, że jest to wycofanie z etapu dystrybucji żywności, która w momencie jej wycofania spełnia wymogi przewidziane przepisami prawa żywnościowego, a więc nadaje się do spożycia. Tym samym marnowanie żywności nie obejmuje wycofania ze sprzedaży żywności, która nie spełnia wymagań prawa żywnościowego. Zwróciła uwagę na art. 52 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1448 z późn. zm. – dalej "u.b.ż.ż.") stanowiącym, że środki spożywcze mogą znajdować się w obrocie do daty minimalnej trwałości lub terminu przydatności do spożycia, co a contrario oznacza obowiązek wycofania z obrotu każdego produktu, w przypadku którego termin taki już upłynął. W konsekwencji – zdaniem skarżącej - nieprawidłowym jest wliczanie do masy marnowanej żywności produktów, które nie spełniają wymagań prawa żywnościowego. Podkreśliła, że stanowisko to pozostaje w zgodzie z orzecznictwem sądów administracyjnych. Spółka wskazała, że w myśl art. 3 ust. 1 u.p.m.ż. organizacji pozarządowej może być przekazywana wyłącznie żywność spełniająca wymogi prawa żywnościowego. A jeśli taka żywność nie jest przekazywana, a zamiast tego przeznaczana do unieszkodliwiania, to kwalifikuje się ona jako żywność marnowana. Podniosła, że przepisy (w szczególności przepisy rozdziału Va rozporządzenia (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych) przewidują możliwość redystrybucji na cele społeczne produktów żywnościowych, do których odnosi się obowiązek ich oznaczenia datą minimalnej trwałości, wskazując, że przy spełnieniu ściśle określonych warunków może być dopuszczalne ich przekazanie w ramach darowizny również po upływie tej daty. Przepisy te nie obejmują natomiast przekazywania na cele społeczne produktów, co do których obowiązek oznaczenia daty minimalnej trwałości został zastąpiony obowiązkiem oznaczenia terminu przydatności do spożycia. Wynika to z tego, że oznaczenie terminu przydatności do spożycia odnosi się do żywności, która z mikrobiologicznego punktu widzenia szybko się psuje i z tego względu po krótkim czasie może stanowić bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia ludzi. W związku z tym taka żywność jest uznawana - zgodnie z art. 24 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności - za niebezpieczną. W podsumowaniu skarżąca podkreśliła, że nie wycofywała środków spożywczych z dystrybucji z uwagi na zbliżający się termin. W ocenie skarżącej nie było uzasadnienia dla ustalenia wymienionych w protokole kontroli nieprawidłowości, a zatem nie istniała również podstawa do nałożenia na skarżącą obowiązków wymienionych w zarządzeniu pokontrolnym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o je oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko i argumentację prawną. Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2025 r , sygn. akt II SA/Gl 447/25 tut. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego. Pełnomocnik skarżącej podtrzymał stanowisko i argumentacje zawartą w skardze. Wskazał, że w ostatnich latach zapadło szereg orzeczeń sądów administracyjnych dotyczących między innymi skarżącej, które zapadły w podobnym stanie faktycznym i prawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie należy podnieść, że myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. – dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a, przedmiotem tej kontroli są m. in. inne niż określone w pkt. 1-3 (czyli nieprzybierające formy decyzji lub postanowienia) akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Z brzmienia art. 146 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że uwzględniając skargę sąd uchyla akt lub czynność albo stwierdza bezskuteczność czynności, przy czym przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio, co oznacza, że eliminacja z obrotu prawnego następuje tu w przypadku naruszenia prawa materialnego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie podlega uwzględnieniu. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) wykazała bowiem, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy i dlatego nie może się ostać w obrocie prawnym. Przedmiotem skargi jest w niniejszej sprawie zarządzenie pokontrolne wydane na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska. Akt taki wydaje wojewódzki inspektor ochrony środowiska w razie stwierdzenia, na podstawie ustaleń kontroli przeprowadzonej w trybie art. 9 ust. 1 tej regulacji, naruszeń prawa i ma on na celu ich wyeliminowanie. W judykaturze nie budzi wątpliwości, że przedmiotowe zarządzenie zalicza się do grupy aktów wymienionych w powołanym art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., gdyż ma charakter aktu władczego z zakresu administracji publicznej, rozstrzygającego indywidualną sprawę i określającego obowiązki kontrolowanego podmiotu, co wynika z art. 12 ust. 2 wspomnianej ustawy, obligującego ten podmiot do poinformowania organu – w terminie wskazanym w zarządzeniu – o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń. Spór w niniejszej sprawie dotyczył tego, czy w kontrolowanym okresie skarżąca prawidłowo wykonywała obowiązki w zakresie sprawozdawczości odnoszącej się do marnowania żywności w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności, w tym czy właściwie wyliczyła opłatę za marnowanie żywności. Z niespornych ustaleń ujętych w protokole kontroli wynika, że w 2023 r., w zakresie działalności wskazanego sklepu, skarżąca wytworzyła 0,576 Mg odpadu o kodzie 16 03 80 - produkty spożywcze przeterminowane lub nieprzydatne do spożycia. Rozstrzygnięcie sporu między organem a spółką leży we właściwej interpretacji ustawowej definicji marnowania żywności. Zgodnie z art. 2 pkt 1 u.p.m.ż. pod podjęciem marnowania żywności należy rozumieć wycofywanie z etapu dystrybucji żywności, która spełnia wymogi prawa żywnościowego, w tym określone w rozporządzeniu (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającym ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującym Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającym procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. WE L 31 z 01.02.2002, str. 1, z późn. zm.), w szczególności ze względu na zbliżający się upływ terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości lub ze względu na wady wyglądu tych środków spożywczych albo ich opakowań i przeznaczanie ich do unieszkodliwiania jako odpady. Argumentację organu sprowadzić można do następujących tez: żywność, którą spółka zakwalifikowała jako odpad o kodzie 16 03 80 przed wycofaniem z etapu dystrybucji spełniała wymogi prawa żywnościowego, a w ustawie nie wskazano, że żywnością marnowaną jest wyłącznie ta, która w czasie wycofywania z etapu dystrybucji spełnia jeszcze wymogi prawa żywnościowego. Zatem w opinii organu żywność, która została wprowadzona na rynek, a następnie wycofana z etapu dystrybucji i nieprzekazana organizacji pozarządowej, została zmarnowana w rozumieniu ustawy. Zgodnie z art. 2 pkt 1 u.p.m.ż. pod podjęciem marnowania żywności należy rozumieć wycofywanie z etapu dystrybucji żywności, która spełnia wymogi prawa żywnościowego, w tym określone w rozporządzeniu (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającym ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującym Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającym procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. WE L 31 z 01.02.2002, str. 1, ze zm.), w szczególności ze względu na zbliżający się upływ terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości lub ze względu na wady wyglądu tych środków spożywczych albo ich opakowań i przeznaczanie ich do unieszkodliwiania jako odpady. W ocenie Sądu argumentacja organu jest błędna, ponieważ opiera się na nieprawidłowej wykładni art. 2 pkt 1 u.p.m.ż. W definicji zawartej we wskazanym przepisie nie ma mowy o żywności, której termin przydatności lub minimalnej trwałości upłynął. Tymczasem organ twierdzi, że również ta żywność powinna zostać tak zakwalifikowana. Sąd nie zgadza się z tą argumentacją organu z tej przyczyny, że zasadą jest, że nie można domniemywać obowiązków, które nie wynikają wprost z treści przepisów, a z którymi wiążą się określone sankcje ustawowe. Do oceny zgodności z prawem zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego, w pełni odnieść należało pogląd zawarty w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 lutego 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 1654/23, wydanym w podobnych okolicznościach faktycznych oraz w tym samym stanie prawnym. W wyroku tym Sąd podkreślił, że "ustawa o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności nakłada na przedsiębiorcę obowiązki polegające na zawarciu stosownej umowy z organizacją pozarządową, prowadzeniu kampanii edukacyjno-informacyjnej, sporządzaniu odpowiednich sprawozdań, jak również uiszczania opłaty za marnowanie żywności. Co więcej, przewiduje ona (w art. 9, 10 i 11) sankcje administracyjne za niewłaściwe wykonywanie obowiązków sprawozdawczych oraz nieuiszczanie rzeczonej opłaty. W tym kontekście nie może budzić wątpliwości, że wykładnia art. 2 pkt 1 powyższej ustawy powinna być ścisła, bazować przede wszystkim na regułach językowych i nie wykraczać poza ramy literalnego brzmienia tej normy." Sąd zauważa, że na prawo żywnościowe, do którego to pojęcia odsyła definicja legalna marnowania żywności, składają się zarówno przepisy prawa krajowego (w tym zwłaszcza ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia – t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1448 z późn. zm. - dalej "u.b.ż.ż."), jak i europejskiego (w tym zwłaszcza rozporządzenie nr nr 178/2002, do którego odwołuje się definicja legalna). Legalna definicja prawa żywnościowego została zawarta w art. 3 ust. 3 pkt 24 u.b.ż.ż. przez odesłanie do art. 3 pkt 1 rozporządzenia nr 178/2002. W świetle tej definicji prawo żywnościowe oznacza przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne regulujące sprawy żywności w ogólności, a ich bezpieczeństwo w szczególności, zarówno na poziomie Wspólnoty, jak i na poziomie krajowym; definicja ta obejmuje wszystkie etapy produkcji, przetwarzania i dystrybucji żywności oraz paszy produkowanej dla zwierząt hodowlanych lub używanej do żywienia zwierząt hodowlanych. W świetle art. 2 pkt 4 u.p.m.ż. przez żywność należy rozumieć żywność w rozumieniu art. 2 rozporządzenia 178/2002 (substancje i produkty przeznaczone do spożycia i których spożycia przez ludzi można się spodziewać). Zgodnie natomiast z art. 52 u.b.ż.ż. środki spożywcze mogą znajdować się w obrocie do daty minimalnej trwałości lub terminu przydatności do spożycia. Istnieje zatem obowiązek wycofania z obrotu każdego produktu "przeterminowanego", tzn. po upływie zarówno terminu minimalnej trwałości, jak i przydatności do spożycia. Pojęcie "wprowadzenia żywności do obrotu" zdefiniowano w art. 3 ust. 3 pkt 52 u.b.ż.ż., który odsyła do art. 3 pkt 8 rozporządzenia nr 178/2002, zrównując to pojęcie z "wprowadzeniem na rynek", którym jest posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie, oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania. W związku z powyższym niedopuszczalne jest, w świetle polskiego prawa wprowadzanie do obrotu przez przedsiębiorcę żywności, która przekroczyła zarówno termin minimalnej trwałości, jak i przydatności do spożycia. Oznacza to, że żywność taka nie spełnia wymogów prawa żywnościowego. Takie rozumienie przepisu znajduje potwierdzenie w dalszej części art. 2 pkt 1 u.p.m.ż., który wymienia przykładowy katalog czynności podjętych przez przedsiębiorcę, które należy uznać za marnowanie żywności - będzie to np. wycofanie z dystrybucji (art. 3 pkt 16 rozporządzenia 178/2002) żywności ze względu na zbliżający się termin przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości. Zatem ustawodawca nie objął zakresem marnowania żywności tej żywności, która przekroczyła powyższe terminy. Interpretując art. 2 pkt 1 u.p.m.ż. należy mieć na uwadze, że jest to przepis, stanowiący element norm wyznaczających przedsiębiorcy określone obowiązki (zawarcie umowy z organizacją pozarządową, prowadzenie kampanii edukacyjno-informacyjnej, obowiązki sprawozdawcze), w tym obciążenia natury finansowej (obowiązek uiszczenia opłaty za marnowanie żywności). Co więcej, przepis ten stanowi również podstawę do wymierzenia sankcji administracyjnej, tworząc jeden z elementów normy sankcjonowanej. Niewłaściwe wykonywanie obowiązków sprawozdawczych oraz nieuiszczanie opłaty za marnowanie żywności, stanowi podstawę do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej (norma sankcjonująca - art. 9 i art. 11 u.p.m.ż.). Taka funkcja definicji legalnej marnowania żywności determinuje bezwzględnie konieczność ścisłej wykładni art. 2 pkt 1 u.p.m.ż. Wykładnia przepisów statuujących normy nakładające obowiązki finansowe na obywateli lub przedsiębiorców, jak również normy statuujące sankcje administracyjne musi bazować przede wszystkim na regułach językowych. Inne metody wykładni, w szczególności wykładnia celowościowa, są dopuszczalne tylko wówczas, gdy prowadzą do konkluzji korzystnych dla potencjalnych adresatów obowiązków lub sankcji. Niedopuszczalne jest wykorzystywanie pozajęzykowych metod wykładni w sposób prowadzący do rozszerzenia zakresu zastosowania przepisu statuującego obowiązki lub sankcje administracyjne. Są to reguły powszechnie przyjęte w doktrynie i orzecznictwie przy wykładni przepisów prawa administracyjnego. Biorąc pod uwagę powyższe założenia interpretacyjne, należy zwrócić uwagę, że w art. 2 pkt 1 u.p.m.ż. ustawodawca użył czasownika "spełniać" w formie czasu teraźniejszego. Językowe dyrektywy wykładni prowadzą do jednoznacznej, nie budzącej żadnych wątpliwości konkluzji, że marnowaniem w rozumieniu definicji ustawowej jest wycofywanie z etapu dystrybucji tylko i wyłącznie takiej żywności, która w tym momencie czasowym (w momencie wycofywania z etapu dystrybucji) spełnia wymogi prawa żywnościowego. Niedopuszczalne jest korygowanie wyników wykładni językowej w taki sposób, jak dokonuje tego organ. Organ w istocie drogą wykładni celowościowej (odwołując się do celów przyświecających ustawodawcy) rozszerza zakres zastosowania definicji na żywność, która wprawdzie w momencie wycofywania z etapu dystrybucji już nie spełnia wymogów prawa żywnościowego, ale spełniała je wcześniej. Biorąc pod uwagę charakter i funkcje definicji marnowania żywności (podstawa nakładania obowiązków i sankcji) taki zabieg interpretacyjny jest niedopuszczalny. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela analogiczny pogląd sformułowany w odniesieniu do niniejszego zagadnienia w wyrokach: WSA w Lublinie z dnia 31 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 71/22, publ. Lex nr 3360263, WSA w Warszawie z dnia 14 września 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 969/22, publ. Lex nr 3493920, WSA we Wrocławiu z dnia 19 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Wr 535/23, WSA we Wrocławiu z dnia 15 lutego 2024 r. sygn. akt 636/23, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 13 marca 2025 r. sygn.. akt II SA/Gl 1443/24, WSA w Gdańsku z dnia 24 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 44/25 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2025 r. sygn. akt III OSK 3103/23 - dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych. Stwierdzić należy, że skoro w świetle przytoczonych wyżej przepisów prawa żywnościowego (krajowego i europejskiego) żywność, która przekroczyła termin przydatności do spożycia lub termin minimalnej trwałości, nie mogą być przedmiotem obrotu (w rozumieniu przytoczonego wyżej art. 3 pkt 8 rozporządzenia nr 178/2002), przedsiębiorca nie tylko może, ale ma wręcz obowiązek wycofać taką żywność z etapu dystrybucji. Wycofywanie takiej żywności nie jest jej marnowaniem, gdyż taka żywność nie spełnia w tym momencie wymogów prawa żywnościowego. Oznacza to, że w świetle obowiązujących przepisów, dopóki żywność spełnia wymogi prawa żywnościowego, w tym w zakresie przydatności do spożycia, może być swobodnie dystrybuowana przez przedsiębiorcę. Z kolei w momencie, kiedy żywność przestaje spełniać te wymogi, musi zostać wycofana z dystrybucji, ale działanie takie nie może być w żaden sposób zakwalifikowane jako marnowanie żywności, skoro jest nim tylko i wyłącznie wycofywanie z etapu dystrybucji żywności, która jeszcze w dystrybucji może pozostawać. Powyższe uwagi prowadzą do konkluzji, że zaskarżone zarządzenie pokontrolne zostało wydane z naruszeniem art. 2 pkt 1 u.p.m.ż. poprzez błędną wykładnię tego przepisu. Błąd ten doprowadził organ do naruszenia art. 5 ust. 1 i art. 8 ust. 1 u.p.m.ż., poprzez wadliwe uznanie, że skarżąca nieprawidłowo sporządziła sprawozdanie o marnowanej żywności i zachodzi konieczność jego skorygowania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a.Sąd uchylił zaskarżone zarządzenie pokontrolne. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącej uiszczony od skargi wpis w kwocie 200 zł, wynagrodzenie radcy prawnego 480 zł i opłatę od pełnomocnictwa 17 zł.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło