II SA/Gl 45/19
WyrokWSA w Gliwicach2019-04-26
Skład orzekający: Andrzej Matan, Grzegorz Dobrowolski, Elżbieta Kaznowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy cel wywłaszczenia nieruchomości, dokonany na podstawie dekretu z 1949 r., został zrealizowany, jeśli na nieruchomości powstał stadion sportowy z infrastrukturą, a pierwotne przeznaczenie było ogólnie określone jako rozbudowa miasta i cele rekreacyjno-sportowe?Ratio decidendi
Cel wywłaszczenia nieruchomości, dokonany na podstawie dekretu z 1949 r., został zrealizowany, jeśli na nieruchomości powstał stadion sportowy z infrastrukturą, a pierwotne przeznaczenie było ogólnie określone jako rozbudowa miasta i cele rekreacyjno-sportowe. Wymagania dotyczące precyzji celu wywłaszczenia należy oceniać proporcjonalnie do standardu prawnego z chwili wydania decyzji, a nie z daty kontroli. Skoro cel wywłaszczenia został zrealizowany, brak jest podstaw do zwrotu nieruchomości.Stan faktyczny
Następcy prawni P. D. wystąpili o zwrot nieruchomości wywłaszczonej decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z 1952 r. na cele rozbudowy miasta T. Organ I instancji odmówił zwrotu, uznając cel wywłaszczenia za zrealizowany (budowa stadionu sportowego). Wojewoda Śląski utrzymał tę decyzję w mocy, podkreślając historyczny kontekst wywłaszczenia. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak precyzyjnego ustalenia celu wywłaszczenia i jego niezrealizowanie.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant specjalista Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi D. D., R. D., J. D., W. D., K. D., S.D. i G. D. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.
Decyzją z [...] r. nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Państwa - Dyrekcji Budowy Miasta T. nieruchomości położonej w T., oznaczonej jako nr 1, nr 2, nr 3 oraz część działki nr 4 o łącznej powierzchni [...] m2, stanowiącej własność P. D. oraz o ustaleniu odszkodowania na jego rzecz w wysokości [...] zł. Wywłaszczenia dokonano na podstawie przepisów dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych.
Następcy prawni P. D., R. D., D. D., J. D., W. D., K. D., S. D., R. D. i G. D., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika wystąpili wnioskami z [...] r., zmienionymi [...] r. do Prezydenta Miasta T. o zwrot wszystkich nieruchomości wywłaszczonych decyzjami Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z [...] r. nr [...], z [...] r. nr [...] oraz z [...] r. nr [...].
Postanowieniem z [...] r. nr [...] Wojewoda Śląski wyznaczył do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku Starostę [...] wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej. Z kolei postanowieniem z [...] r, nr [...] Starosta [...] wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wydzielił do odrębnego postępowania (o sygnaturze [...]) sprawę zwrotu nieruchomości położonej w T., oznaczonej jako działki nr 5, nr 6, nr 7 i nr 8, stanowiącej własność Spółki Akcyjnej "A.", objętej księgą wieczystą [...].
Decyzją z [...] r. nr [...] Starosta [...] orzekł o odmowie zwrotu opisanej wyżej nieruchomości na rzecz wnioskodawców. W uzasadnieniu wskazał, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany. Cały obszar objęty wnioskiem, w tym także jego część wydzielona do odrębnego prowadzenia, został wywłaszczony w trybie przepisów dekretu Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 1949 roku o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych.(Dz.U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31) Regulacja ta nie przewidywała konieczności precyzyjnego określenia celu wywłaszczenia ani w dokumentacji wymaganej dla uzyskania pozwolenia na nabycie (wywłaszczenie) nieruchomości ani w dokumentacji sporządzonej na potrzeby procesu wywłaszczeniowego jak i w samym orzeczeniu wywłaszczeniowym. Uściślenie celu wywłaszczenia nastąpiło zatem w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy w sprawie. W dniu [...] r. Prezydium Rządu Rzeczpospolitej Polskiej podjęło uchwałę w sprawie rozbudowy T. Uchwała ta stała się podstawą do wykonania planu generalnego (perspektywicznego) miasta, który powstał w [...] roku i został zatwierdzony przez ówczesne Prezydium Rządu dnia [...] roku. Na podstawie tegoż planu opracowany został miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego m. T., zatwierdzony przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. w dniu [...] roku. Szczegółowe nazwy oraz daty tworzonych dokumentów planistycznych znalazły potwierdzenie w zapisach umieszczonych na oryginalne rysunku Planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta T. - Perspektywa 1980 rok, przechowywanym w dziale Historii Muzeum Miejskiego w T., udostępnionym organowi oraz stronom postępowania w trakcie oględzin dokumentów zgromadzonych w Muzeum w dniu [...].
Zgodnie z treścią orzeczenia o wywłaszczeniu z dnia [...] r. Nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S., wywłaszczenie nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem nastąpiło na rzecz Państwa - Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w T. Podmiot ten uzyskał zezwolenie Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w W. z dnia [...] roku znak: [...] na nabycie pod budowę osiedla mieszkalnego nieruchomości położonej w T. przy ulicy [...] o powierzchni około [...] ha. Wśród tych nieruchomości znajdowała się nieruchomość należąca do P. D., oznaczona numerami działek 1 i 2, o łącznej powierzchni [...] ha. Zezwolenie to poprzedzone było zaświadczeniem lokalizacyjnym "wstępnym" wydanym przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S., Wydział Budownictwa nr [...] z dnia [...] roku wyrażającym zgodę na lokalizację szczegółową budownictwa mieszkaniowego na osiedlu [...] i w T. wraz z załącznikami w postaci map, na których zaznaczono zasięg gruntów objętych planowaną inwestycją.
Plan ogólny zagospodarowania przestrzennego zatwierdzony w [...] roku przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. przeznaczył przedmiotowy grunt na cele rekreacyjno-sportowe. Z uwagi na brak oryginału treści oraz rysunku planu, swoje ustalenia organ oparł między innymi na opracowaniu sporządzonym przez generalnego projektanta miasta prof dr Kazimierza Wejcherta pt "[...] T.", wydanym staraniem Miejskiej Rady Narodowej w T. w [...] roku. Zawiera ono liczne rysunki i dokumentację fotograficzną, w tym plan ogólny zagospodarowania przestrzennego miasta oraz plany szczegółowe poszczególnych zespołów' osiedlowych wraz z towarzyszącą infrastrukturą i zaprojektowaną zielenią. Wszystkie rysunki oraz fotografie opatrzone są stosownymi opisami. Wskazują one, w sposób jednoznaczny, na przeznaczenie omawianego obszaru pod budowę między innymi boiska z bieżnią skomunikowanego z istniejącymi ulicami [...] i [...] (wówczas [...]) oraz szeregu boisk treningowych i kąpieliska z plażą. Wobec brak oryginału dokumentu planistycznego za dowód jego istnienia organ przyjął Uchwałę nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] roku wraz z z Wyciągiem z Opisu technicznego Aktualizacji Planu Ogólnego [...] T.., której kopia pozyskana została z Archiwum Państwowego w K. Organ oparł się również na planszy studialnej "Miasto T." 1:2000 wykonanej w [...] roku, znajdującej się w zbiorach Działu Historii Miasta - Muzeum Miejskiego w T. Przedstawia ona zrealizowaną oraz przyszłą zabudowę miasta, między innymi obiekt stadionu sportowego wraz z pozostałymi obiektami sportowymi.
Dla udokumentowania realizacji celu wywłaszczenia Starosta [...] do akt sprawy włączył również dokumentację projektową sporządzoną w [...] roku przez "B." T. W skład tej dokumentacji wchodzi Drobiazgowy opis terenu, na którym realizowana ma być nowa inwestycja w postaci budowy dojazdu, dojść pieszych oraz ukształtowania terenu, zagospodarowania zieleni oraz drenażu i regulacji stawów wraz z hydrologią oraz mapy geodezyjne, na którym umieszczone są obiekty istniejące (stadion, boisko sportowe, bieżnie, stawy wraz z tzw. "miasteczkiem komunikacyjnym) oraz obiekty projektowane (korty tenisowe, zieleń, drenaż). Zgodnie z wiedzą organu, mapy geodezyjne, na których umieszcza się obiekty projektowane do realizacji, zawierają w sobie obiekty istniejące., podlegające inwentaryzacji geodezyjnej. Data sporządzenia dokumentacji oraz jej zakres, w ocenie organu, jednoznacznie wykazują, że na terenie objętym postępowaniem już w roku [...] zlokalizowane były obiekty rekreacyjno-sportowe.
Badając stan prawny nieruchomości wywłaszczonej organ stwierdził, iż prawo własności do niej przysługiwało od chwili nabycia w [...] roku Skarbowi Państwa, a od dnia [...] roku, kiedy to na podstawie decyzji Wojewody K. nr [...], własność przyznana została Gminie Miejskiej T. Przedmiotowy teren początkowo użytkowany był przez klub sportowy, a od roku [...] roku pozostawał w użytkowaniu i zarządzie jednostki organizacyjnej Miasta - Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji, bez zmiany właściciela.
Dokonano także oględzin nieruchomości (dnia [...] r.). Wykazały, że objęty postępowaniem o zwrot, grunt wchodzi w skład nieruchomości zabudowanej obiektem stadionu sportowego wraz z utwardzonymi parkingami, wjazdem na parkingi oraz pasem zieleni oddzielającym obiekty od ciągu pieszego położonego wzdłuż ulicy [...]. Zatem obecne zagospodarowanie nieruchomości wskazuje że wykorzystano ją zgodnie z celem wywłaszczenia, jakim była rozbudowa miasta T.
Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożyli wnioskodawcy. Zakwestionowali oni brak precyzji przy ustaleniu celu wywłaszczenia.
Zaskarżoną decyzją Wojewoda Śląski utrzymał rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Uznał, że zarówno ustalenia Starosty [...], jak i wywiedzione z nich skutki prawne są prawidłowe. Podkreślił, że decyzja wywłaszczeniowa wydana została w [...] r (a zatem ponad 60 lat temu w całkowicie odmiennych od obecnie panujących warunkach ustrojowych). Wymagania odnośnie szczegółowości celu wywłaszczenia winny być oceniane "proporcjonalne do standardu prawnego i funkcjonalnego z chwili wydania decyzji wywłaszczeniowej, a nie z daty dokonywania kontroli". Innymi słowy, w im dalszej przeszłości był określany cel wywłaszczenia, tym ogólniej mógł być on ujęty w decyzji wywłaszczeniowej, a nawet mógł wynikać z kontekstu sprawy i całokształtu jej okoliczności. Należy bowiem zaznaczyć, że inne (wyższe) wymagania dotyczące określoności celu wywłaszczenia będą istnieć na tle aktów wywłaszczeniowych dokonywanych pod rządami obowiązującej Konstytucji RP, zwłaszcza w świetle procesu stałego jej rozwoju i precyzowania norm przez Trybunał Konstytucyjny, a inne (niższe) wymagania należy odnosić do celu wywłaszczenia określanego w aktach z wcześniejszego okresu. Następuje bowiem zasadniczo stały wzrost standardu prawnego i wymagań prawnych - fakt ten musi być uwzględniony przy stosowaniu art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż regulacja zawarta w tych przepisach wiąże się z zasady z kwestiami natury "historycznej".
Przyjąć w sprawie należy (jak prawidłowo uczynił to organ I instancji), iż celem wywłaszczenia była budowa miasta T., które, jak wynika z treści ww. uchwały, miało w okresie planu sześcioletniego osiągnąć poziom 30 tysięcy mieszkańców, a w dalszej perspektywie 100 tysięcy mieszkańców i przejąć "część funkcji centralnych w stosunku do Centralnego Zagłębia Węglowego dla odciążenia K. "
Miasto T. niewątpliwie powstało, zaś działki stanowiące przedmiot niniejszego postępowania znajdują się w jego graniach i stanowią - zgodnie z pierwotnymi założeniami tj. planem ogólnym tego miasta - teren sportowo rekreacyjny, na którym powstał (i nadal istnieje) stadion sportowy wraz z towarzyszącą mu infrastrukturą w postaci parkingów, dróg dojazdowych i zieleni. Uznać zatem należy, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany, a jego realizacja (jak wynika chociażby z powołanych już zdjęć satelitarnych) nastąpiła zarówno przed złożeniem wniosku zwrotowego (co miało miejsce w [...] r.), jak i przed [...] r. Brak zatem podstaw do zwrotu przedmiotowej nieruchomości.
Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożyli adresaci decyzji reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania zarzucili Wojewodzie Śląskiemu naruszenie:
1) art. 7 k.p.a. (a także art. 77 § 1 art. 80 oraz art. 136 tej ustawy) poprzez niedopełnienie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie i dowolną a nie swobodną ocenę dowodów, tj. w szczególności poprzez:
- zaniechanie precyzyjnego ustalenia, jaki był ceł wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, mimo iż jak sam organ przyznał, nieruchomość nie została zagospodarowana zgodnie z cełem określonym w orzeczeniu wywłaszczeniowym;
- niedopuszczalne ustalenie rzekomego zrealizowania celu wywłaszczenia określonego w orzeczeniu wywłaszczeniowym na podstawie opracowania K. W. "T." oraz na podstawie planszy studialnej "Miasto T.";
- bezpodstawne uznanie, że wystarczającym doprecyzowaniem celu wywłaszczenia jakim miała być realizacja narodowych planów gospodarczych jest ustalenie, że na nieruchomości zrealizowany został teren rekreacyjno-sportowy;
- nieprzeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w trybie art. 136 k.p.a. w celu ustalenia rzeczywistego celu wywłaszczenia, mimo iż organ I instancji w zasadzie nie przeprowadził w tym względzie w ogóle postępowania dowodowego (i kilkukrotnie rażąco naruszył zasady jego prowadzenia określone w k.p.a.), jak również mimo wniosku skarżących i zarzutów odwołania;
2) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Starosty [...], podczas gdy wobec istotnych braków postępowania wyjaśniającego i nieustalenia rzeczywistego celu wywłaszczenia oraz ze względu na naruszenie przepisów prawa materialnego organ II instancji winien był albo uchylić ww. decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji;
3) art. 136 ust. 1, a także art. 137 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzez:
- bezzasadną odmowę zwrotu nieruchomości stanowiącej działki ewidencyjne nr 5, 6, 7 oraz 8 podczas gdy odmowa zwrotu nieruchomości może nastąpić dopiero po ustaleniu przez organ, jaki był rzeczywisty cel wywłaszczenia oraz czy cel ten został na nieruchomości zrealizowany;
- całkowicie bezpodstawną odmowę zwrotu nieruchomości należącej do skarżących podczas gdy, organ I jak i II instancji w żadnym zakresie nie zbadał wskazanych w art. 136 ust 3 UGN przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości;
- ich niezastosowanie, podczas gdy cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na działkach ewidencyjnych nr 5, 6, 7 oraz 8, pomimo upływu terminów określonych w art. 137 ust. 1 pkt 1 UGN wobec tego nieruchomość powinna zostać zwrócona skarżącym;
- nieuwzględnienie faktu, iż zbycie przedmiotowej nieruchomości umową z dnia [...] roku (Rep. akt nr [...]) przez Gminę Miejską T. na rzecz Spółki Akcyjnej "A." z siedzibą w T. nastąpiło pomimo toczącego się wówczas postępowania przed Ministrem Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia [...] roku (nr [...]) wywłaszczającego przedmiotową nieruchomość należącą do P. D. na rzecz Państwa - Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w T., a także bez jakiegokolwiek zawiadomienia skarżących o zamiarze zawarcia przedmiotowej umowy sprzedaży nieruchomości, przez co w konsekwencji niniejszą umowę należało uznać za nieważną jako naruszającą przepisy ustawy;
4) art. 136 w związku z art. 15 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oparcie zaskarżonej decyzji jedynie na ustaleniach poczynionych przez organ I instancji i zaniechanie przeprowadzenia przez Wojewodę Śląskiego postępowania wyjaśniającego we własnym zakresie;
5) naruszenie art. 136 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez pominięcie przez organ, iż skarżący nie zostali zawiadomieni o zamiarze wykorzystania nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji wywłaszczeniowej, podczas gdy celem wywłaszczenia nieruchomości była budowa miasta T. na potrzeby mieszkalnictwa, natomiast na przedmiotowej nieruchomości posadowiony został budynek Stadionu Miejskiego;
6) art. 11 i art. 104 § 2 k.p.a. poprzez zaniechanie obowiązku całościowego rozpoznania i rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy;
7) art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 158 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie przez organ sprawy w sposób wszechstronny i zgodnie z tzw. zasadą proporcjonalności (wyrażoną w art. 7 k.p.a. i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP;
8) Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej zgodnie z brzmieniem sporządzonej do niniejszego dokumentem preambuły jest ona dodatkowym potwierdzeniem praw wynikających z Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Zgodnie z jej art. 17 "Każdy ma prawo do władania, używania, rozporządzania i przekazania w drodze spadku mienia nabytego zgodnie z prawem".
Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sad dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2204 ze zm.) "nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości". Jednocześnie w świetle ust. 3 tego przepisu poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140".
Prosta analiza powyższych przepisów wskazuje, iż możliwy jest zwrot wywłaszczonej nieruchomości, w sytuacji gdy zostanie wykazane, iż nie została ona wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia. Aby ustalić taki stan, konieczne jest dokonanie dwojakiego rodzaju ustaleń. Pierwsze, jaki był cel wywłaszczenia. Drugie dotyczy faktycznego wykorzystania nieruchomości.
W ocenie składu orzekającego organy administracji w sposób prawidłowy i wyczerpujący ustaliły cel wywłaszczenia. Oparły się przy tym o szereg dokumentów zarówno programowych, odnoszących się do kierunków rozwoju miasta T. w okresie wywłaszczenia, jak i dokumentów bardziej szczegółowych, dookreślających zamierzenie inwestycyjne. Były to:
- uchwała Prezydium Rządu Rzeczpospolitej Polskiej z dnia [...] r. w sprawie rozbudowy T.,
- plan generalny (perspektywiczny) rozwoju T. z [...] r zatwierdzony przez Prezydium Rządu dnia [...] r.,
- miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego m. T., zatwierdzony przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. w dniu [...] roku,
- rysunek Planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta T. - Perspektywa [...] rok,
- orzeczenie o wywłaszczeniu z dnia [...] r. Nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S.
Dokumenty powyższe wskazują, w ocenie Sądu, jednoznacznie, iż nieruchomości, których zwrotu domagają się skarżący zostały przeznaczone na cele rekreacyjno-sportowe. Pomocniczo organ I instancji wykorzystał opracowanie sporządzone przez generalnego projektanta miasta prof dr K. W. pt "T.", wydanym staraniem Miejskiej Rady Narodowej w T. w [...] roku. Zawiera ono liczne rysunki i dokumentację fotograficzną, w tym plan ogólny zagospodarowania przestrzennego miasta oraz plany szczegółowe poszczególnych zespołów' osiedlowych wraz z towarzyszącą infrastrukturą i zaprojektowaną zielenią. Wszystkie rysunki oraz fotografie opatrzone są stosownymi opisami. Wskazują one, w sposób jednoznaczny, na przeznaczenie omawianego obszaru pod budowę między innymi boiska z bieżnią, skomunikowanego z istniejącymi ulicami [...] i [...] (wówczas [...]) oraz szeregu boisk treningowych i kąpieliska z plażą. Brak oryginału planu uzasadnił sięgnięcie do uchwały nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] roku wraz z z Wyciągiem z Opisu technicznego Aktualizacji Planu Ogólnego T. oraz planszy studialnej "Miasto T." 1:2000 wykonanej w [...] r. Starosta [...] do akt sprawy włączył wreszcie dokumentację projektową sporządzoną w [...] roku przez "B." T.. W skład tej dokumentacji wchodzi drobiazgowy opis terenu, na którym realizowana ma być nowa inwestycja w postaci budowy dojazdu, dojść pieszych oraz ukształtowania terenu, zagospodarowania zieleni oraz drenażu i regulacji stawów wraz z hydrologią oraz mapy geodezyjne, na którym umieszczone są obiekty istniejące (stadion, boisko sportowe, bieżnie, stawy wraz z tzw. "miasteczkiem komunikacyjnym") oraz obiekty projektowane (korty tenisowe, zieleń, drenaż). Skoro zatem (co wynika z akt postępowania) obecnie na nieruchomościach, których zwrotu domagają się skarżący, znajdują się zabudowania stadionu sportowego (brama wejściowa) utwardzone parkingi, wjazd na parking oraz pas zieleni oddzielający obiekty od ciągu pieszego położonego wzdłuż ulicy [...], nie można mówić, iż cel wywłaszczenia nie został zrealizowany.
Biorąc pod uwagę powyższe, nie są zasadne zarzuty skargi, iż nie ustalono w sposób wystarczający celu wywłaszczenia. Co ważne, skarżący nie kwestionują powyższych okoliczności, stwierdzają jednak, że są one niewystarczające. Tu Sąd zwraca uwagę, że dokonywana jest analiza zamierzeń, które miały miejsce ponad 60 lat temu, w zupełnie innej sytuacji gospodarczej, politycznej i prawnej. Zatem przenoszenie dzisiejszej wiedzy oraz modelu regulacji (czasem bardzo kazuistycznej) na rozstrzygnięcia zapadłe ponad pół wieku temu nie jest uzasadnione. Stąd za niezasadne należy uznać zarzuty określone w pkt 1, 2, 3, 6 i 7 skargi.
Sąd nie dopatrzył się w sprawie naruszenia art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Zgodnie z tym przepisem "ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw". Skarżącym nikt ich praw dochodzenia zwrotu nieruchomości nie ograniczył. Nie stanowi takiego ograniczenia to, że zgodnie z obowiązującym prawem ich żądanie było niezasadne.
Nie można się również zgodzić zarzutem naruszenia w sprawie art. 17 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Pełnomocnik skarżących przytacza jedynie część tego przepisu. Stanowi on bowiem, że "każdy ma prawo do władania, używania, rozporządzania i przekazania w drodze spadku mienia nabytego zgodnie z prawem. Nikt nie może być pozbawiony swojej własności, chyba że w interesie publicznym, w przypadkach i na warunkach przewidzianych w ustawie, za słusznym odszkodowaniem za jej utratę wypłaconym we właściwym terminie. Korzystanie z mienia może podlegać regulacji ustawowej w zakresie, w jakim jest to konieczne ze względu na interes ogólny". Jak widać, przepis powyższy dopuszcza możliwość odjęcia prawa własności (za słusznym odszkodowaniem). Niezależnie od tego rozstrzygana sprawa nie dotyczy kwestii dziedziczenia, czy też wywłaszczenia ale zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
W ocenie Sądu dla rozstrzyganej sprawy bezprzedmiotowe są okoliczności dotyczące zbycia części nieruchomości skoro zostały już one wykorzystane zgodnie z celem wywłaszczenia.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
-----------------------
F&P-11449.BR.JF SKWSAGliwice
F&P-l 1449.br JF, SKWSAGliwice
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło