II SA/Gl 456/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka,, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant referent Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2011 r. sprawy ze skargi A. N. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie rozbiórki obiektu oddala skargę. W dniu 7 lipca 2009 r. A. N. ( właścicielka firmy [...] w T.) dokonała zgłoszenia budowy tymczasowego obiektu – namiotu o konstrukcji stalowej, zlokalizowanego na działce nr [...] obręb [...] w C. przy ul. [...], określając termin rozbiórki lub przeniesienia go w inne miejsce na dzień 7 grudnia 2009 r. Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] r. nr [...] wniósł sprzeciw do powyższego zgłoszenia. Jednakże wskutek odwołania inwestora Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie tego organu. Następnie upomnieniem z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta C. wezwał A. N. do wykonania w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia obowiązku rozbiórki tymczasowego obiektu budowlanego – namiotu o konstrukcji stalowej, zlokalizowanego na działce nr [...], obręb [...] w C. – z pouczeniem o wdrożeniu postępowania egzekucyjnego. Upomnienie to doręczono A. N. w dniu 15 września 2010 r. W odpowiedzi pismem z dnia 20 września 2010 r. zobowiązana zwróciła się o prolongatę terminu zakończenia prac rozbiórkowych do dnia 10 stycznia 2011 r. z uwagi na poszukiwanie firmy rozbiórkowej i toczący się proces cywilny, którego przedmiotem jest m.in. hala namiotowa, w toku którego konieczne mogą okazać się jej oględziny. Pismem z dnia 29 września 2010 r. organ egzekucyjny powiadomił o braku podstawy prawnej przesunięcia terminu rozbiórki przedmiotowego obiektu. Z kolei A. N. wnioskiem z dnia 20 października 2010 r. wystąpiła o zawieszenie postępowania w sprawie rozbiórki namiotu. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta C. odmówił zawieszenia postępowania. W tym stanie rzeczy Prezydent Miasta C. w dniu [...] r. sporządził tytuł wykonawczy nr [...], określając A. N. jako zobowiązaną do wykonania obowiązku rozbiórki namiotu o konstrukcji stalowej wynikającego z mocy prawa art. 29 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623). Jednocześnie postanowieniem z tej daty organ egzekucyjny nałożył na A. N. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 272.658 zł. Zobowiązana wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, domagając się jego umorzenia z powodu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, jako że w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego, ( vide: wyrok NSA z dnia 30 listopada 2000 r. sygn. akt SA/Sz 2010/08 i wyroki WSA w Poznaniu z dnia 7 maja 2008 r. sygn. akt II SA/Po 503/07 i z dnia 25 lipca 2008 r. sygn. akt II SA/Po 121/08), prowadzenie egzekucji wymagało uprzedniego wydania decyzji administracyjnej o nakazie rozbiórki przedmiotowego obiektu. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] podjętym z up. Prezydenta Miasta C., orzeczono o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. nr [...]. Jako podstawę prawną organ egzekucyjny wskazał przepisy art. 34 § 4 i 5 w zw. z art. 18 i art. 33 pkt 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2005 r. nr 229 poz. 1954 ze zm.). W uzasadnieniu wyjaśniono, że podstawa prawna obowiązku rozbiórki obiektu tymczasowego wywodzi się wprost z przepisu prawa, tj. art. 29 ust. 1 pkt 12 ustawy – Prawo budowlane. Stąd też rozbiórka spornego obiektu winna nastąpić w terminie do dnia 7 grudnia 2009 r., określonym w zgłoszeniu z dnia 7 lipca 2009 r. Obowiązek ten nie został też wykonany mimo doręczenia zobowiązanej w dniu 15 września 2010 r. upomnienia, co uzasadniało wystawienie tytułu wykonawczego wraz z klauzulą o skierowaniu do egzekucji administracyjnej. Zobowiązana wniosła zażalenie zarówno na powyższe postanowienie o odmowie uwzględnienia zarzutów, jak i na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, podtrzymując stanowisko o niedopuszczalności egzekucji administracyjnej bez uprzedniego wydania decyzji o nakazie rozbiórki przedmiotowego obiektu. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] uchylił w części postanowienie w przedmiocie wysokości nałożonej grzywny i terminu jej uiszczenia, orzekając o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w wysokości 10.000 zł, płatnej w terminie 14 dni, zaś w pozostałym zakresie utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Zaskarżonym postanowieniem z tej samej daty nr [...] Wojewoda [...] orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji w sprawie zarzutów, podzielając jego stanowisko, że obowiązek rozbiórki tymczasowego obiektu budowlanego wynika bezpośrednio z przepisów prawa, co w świetle art. 3 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, uzasadnia wdrożenie egzekucji administracyjnej. Zdaniem organu odwoławczego, również spór z właścicielem obiektu podlegającego rozbiórce nie uzasadnia umorzenia bądź zawieszenia postępowania egzekucyjnego, gdyż nie podpada pod przesłanki z art. 56 § 1 i art. 59 § 1 tej ustawy, a co najwyżej mógłby wyczerpywać znamiona błędu co do osoby zobowiązanego w rozumieniu art. 33 pkt 4 ustawy, na co jednak fachowy pełnomocnik inwestora się nie powołał. Stąd też zażalenia nie uwzględniono. W skardze do sądu administracyjnego A. N. wniosła o uchylenie postanowienia organu odwoławczego i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie prawa materialnego przez niezastosowanie art. 48 w zw. z art. 29 ust. 1 i art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane oraz naruszenie art. 33 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżąca po zrelacjonowaniu przebiegu postępowania ponowiła dotychczasowe zarzuty i argumentację o braku podstaw do wszczęcia postępowania egzekucyjnego bez uprzedniego wydania decyzji o nakazie rozbiórki tymczasowego obiektu budowlanego, zrealizowanego na podstawie zgłoszenia, lecz nierozebranego lub nieprzeniesionego w inne miejsce w terminie ustawowym. Skarżąca zarzuciła też, że z uwagi na zajęcie komornicze hali namiotowej, nie jest możliwe wykonanie jej rozbiórki, co oznacza niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym w rozumieniu art. 59 pkt 5 ustawy. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. W kolejnym piśmie z dnia 11 października 2011 r. skarżąca podtrzymując skargę, wniosła o "zniesienie" terminu rozprawy, bowiem komornik sądowy prowadząc egzekucję, dokonał zajęcia przedmiotowej hali namiotowej i oddał ją pod dozór. Następnie wskutek licytacji ruchomość została nabyta, w związku z czym skarżąca utraciła legitymację bierną do bycia podmiotem zobowiązanym do rozbiórki tej ruchomości i zamierza się skontaktować z nabywcą celem omówienia dalszych czynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone postanowienie o odmowie uwzględnienia zarzutów nie narusza prawa, a tylko w takim zakresie podlega kontroli sądowej w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wyjaśnić też przyjdzie, że świetle art. 106 § 1 tej ustawy, ocena zgodności zaskarżonego aktu z prawem sprawowana jest na podstawie akt sprawy, a zatem wg stanu faktycznego i prawnego z daty orzekania przez organy administracji. Przyczyny odroczenia rozprawy wymieniają zaś przepisy art. 109 i art. 110 cyt. ustawy. Wniosek skarżącej o "zniesienie" rozprawy celem umożliwienia jej kontaktu z nabywcą ruchomości (spornej hali namiotowej), nie wyczerpuje zaś przesłanek ustawowych, bowiem nie jest przeszkodą w stawiennictwie na rozprawie. Brak też podstaw do zawiadomienia o toczącym się postępowaniu sądowym nabywcy tej ruchomości, jako że stroną postępowania jest wyłącznie skarżąca jako zobowiązana do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, określonego w tytule wykonawczym z dnia [...] r. Nabycie przedmiotowej hali jako ruchomości nastąpiło zaś w wyniku licytacji już po wydaniu zaskarżonego postanowienia i nie ma wpływu na ocenę jego legalności. Późniejsze zdarzenia ( po upływie terminu do wniesienia zarzutów w trybie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, powołanej przez organy obydwu instancji), podlegają bowiem rozpatrzeniu na podstawie art. 56 i 59 tej ustawy. Podstawą zarzutów mogą być bowiem jedynie okoliczności istniejące w momencie wszczęcia egzekucji. W niniejszej sprawie organy egzekucyjne obu instancji prawidłowo zaś nie dopatrzyły się podstawy prawnej do uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, których podstawy wymienia taksatywnie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Spór w niniejszej sprawie dotyczył w pierwszym rzędzie kwestii, czy obowiązek rozbiórki obiektu tymczasowego, który został zrealizowany na podstawie zgłoszenia właściwemu organowi administracji, a nie został rozebrany, bądź przeniesiony w inne miejsce po upływie terminu określonemu w zgłoszeniu, bądź wskazanemu w art. 29 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, przywołanej w tytule wykonawczym, wynika z tejże ustawy ( bezpośrednio z przepisu prawa), czy też wymaga konkretyzacji w drodze decyzji przez organ nadzoru budowlanego. Skład orzekający w niniejszej sprawie podzielił pogląd organów egzekucyjnych, że w tym wypadku chodzi o obowiązek wynikający bezpośrednio z przepisu prawa, a mianowicie art. 29 ust. 1 pkt 12 ustawy – Prawo budowlane. Nie sposób bowiem przypisać inwestorowi samowoli budowlanej, o której mowa w art. 48, art. 49b i art. 50 tej ustawy, w sytuacji gdy obiekt został zrealizowany zgodnie z wymogami prawa w drodze zgłoszenia, nawet jeżeli działał w zamiarze ominięcia prawa, bowiem z góry zakładał dalsze użytkowanie obiektu po upływie terminu określonego w zgłoszeniu bądź wynikającego z ustawy. Wszak wykonywanie robót w tych przypadkach nie tylko obliguje do wdrożenia postępowania przed organem nadzoru budowlanego, lecz podlega sankcji karnej jako występek z art. 90 ustawy – Prawo budowlane. Tymczasem w niniejszej sprawie same roboty budowlane wykonano legalnie ( na podstawie zgłoszenia ), której to cechy nie dyskwalifikuje upływ terminu wskazanego w art. 29 ust. 1 pkt 12 ustawy. Zdaniem sądu administracyjnego, po upływie tego terminu, tymczasowy obiekt budowlany podlega rozbiórce z mocy samego prawa, a to właśnie z uwagi na uproszczony charakter procedury zgłoszeniowej i ustawową definicję takiego obiektu, którą istotą jest określenie terminu jego istnienia. Dla poparcia tego stanowiska odwołać się należy do poglądu wyrażonego w wyroku WSA w Białymstoku z dnia 17 października 2007 r. sygn. akt II SA/Bk 146/07, LEX nr 437861. Aczkolwiek w wyroku tym omówiono przypadek pozwolenia na budowę na czas określony pod rządami ustawy – Prawo budowlane z 1974 r., to jednak zdaniem składu orzekającego, taka sama reguła winna dotyczyć obiektów tymczasowych, które w świetle obecnej regulacji podlegają trybowi zgłoszenia, podczas gdy ustawa z 1974 r. wymagała decyzji o pozwoleniu na budowę także w przypadku tymczasowych obiektów. W przywołanym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że w przypadku pozwolenia na budowę na czas określony, obiekty budowlane wzniesione na podstawie takiej decyzji, podlegają rozbiórce z mocy samego prawa ze względu na upływ czasu określony w tym pozwoleniu. Obowiązek rozbiórki takich obiektów prowadzony jest na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji bez potrzeby wydawania odrębnej decyzji nakazującej przymusową rozbiórkę ( podobnie – wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 listopada 2007 r. sygn. akt VII SA/Wa 855/07, LEX nr 494020). Skład orzekający nie podzielił zatem poglądów odmiennych, wyrażonych w orzeczeniach przywołanych przez skarżącą, a przy tym nie wszystkie dotyczyły one etapu postępowania egzekucyjnego. Stąd też zdaniem sądu administracyjnego, nie mógł odnieść skutku zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej ( art. 33 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ), skoro obowiązek rozbiórki bądź przeniesienia w inne miejsce tymczasowego obiektu budowlanego wynika bezpośrednio z przepisu prawa ( art. 3 w zw. z art. 2 pkt 10 tej ustawy ). Rozważenia wymaga też kwestia, czy toczący się w dacie wszczęcia egzekucji proces cywilny, na co powołała się skarżąca w pismach z dnia 20 września 2010 r. i z dnia 20 października 2010 r., podpadał pod przesłanki z art. 33 ustawy. Organ odwoławczy zauważył bowiem, że skarżąca nie jest stroną postępowania sądowego, stąd rodzą się wątpliwości, czy w dacie sporządzenia tytułu wykonawczego była ona właścicielką przedmiotowej hali namiotowej o konstrukcji stalowej, a zatem, czy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanej w rozumieniu pkt 4 tego przepisu. Zdaniem sądu administracyjnego, rozpatrując zarzuty organ egzekucyjny opiera się na okolicznościach, przywołanych przez zobowiązanego. Jednak nawet w sytuacji, gdyby skarżąca dokonując zgłoszenia, nie była właścicielką przedmiotowego namiotu jako ruchomości, lecz np. dzierżawcą lub najemcą, bądź też później dokonała jego zbycia, to i tak jako osoba dokonująca zgłoszenia robót budowlanych jest podmiotem zobowiązanym do rozbiórki lub przeniesienia obiektu w inne miejsce. Istotą obiektów tymczasowych jest bowiem brak trwałego związania z gruntem. Stąd też ich rozbiórka polega na demontażu elementów, co w żaden sposób nie oznacza zniszczenia konstrukcji, chyba że roboty rozbiórkowe prowadzone są bez dochowania należytej staranności, co jednak nie ma żadnego wpływu na zakres obowiązku o charakterze administracyjnym, a jedynie może rodzić roszczenia cywilnoprawne. Przedmiotem zajęcia komorniczego była wszak ruchomość, a nie – obiekt budowlany. Stąd też demontaż poszczególnych elementów tworzących namiot ( powłokę na stalowej konstrukcji ), nie może niweczyć postępowania egzekucyjnego prowadzonego z ruchomości, które to postępowanie nie może służyć uchyleniu się od wykonania obowiązku, wynikającego z przepisów Prawa budowlanego. Działania skarżącej zmierzają zaś do uniknięcia kosztów rozbiórki hali namiotowej i przeniesienia ich na nabywcę ruchomości w wyniku licytacji komorniczej, co nie zasługuje na ochronę prawną. W tym wypadku nie chodzi też o niewykonalność obowiązku w rozumieniu art. 33 pkt 5 ustawy, a jedynie o trudności techniczne i ekonomiczne. Stąd też przytoczone przez skarżącą okoliczności nie podpadają pod żadne podstawy ustawowe zarzutów. Wreszcie, wskazać przyjdzie, że wdrożenie postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie nastąpiło w oparciu o prawidłowo sporządzony tytuł wykonawczy, spełniający wymogi z art. 27 ustawy i po uprzednim doręczeniu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy, a jak już wyżej wyjaśniono, zarzuty mogą dotyczyć okoliczności, istniejących w dacie wszczęcia egzekucji, tj. doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Z tych wszystkich względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Brak też było podstaw do odroczenia ( "zniesienia") rozprawy sądowej z uwagi na zbycie ruchomości po wydaniu zaskarżonego postanowienia. su