II SA/Gl 46/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 maja 2018 r. sprawy ze skargi A. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie odszkodowania za szkody wyrządzone przez lisa oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] r. skierowanym do Starosty [...] A. L. zażądała odszkodowania za szkody wyrządzone przez lisa w pogłowiu zwierząt gospodarskich. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], wydanym z upoważnienia Starosty [...], na podstawie art. 61a kodeksu postępowania administracyjnego, odmówiono wszczęcia postępowania administracyjnego z wniosku z dnia [...] r. o odszkodowanie za szkody wyrządzone przez lisa w pogłowiu zwierząt gospodarskich. W uzasadnieniu podano, że brak jest przepisów prawnych, w oparciu o które Starosta [...] mógłby wszcząć postępowanie o odszkodowanie za szkody wyrządzone przez lisa w pogłowiu zwierząt gospodarskich. W zażaleniu na to postanowienie A. L. podkreśliła, że skoro własność Skarbu Państwa rozciąga się na wszelką "dziko" żyjąca zwierzynę, to również obejmuje ona lisa. Skarb Państwa jako właściciel ponosi odpowiedzialność za szkody w pogłowiu zwierząt gospodarskich wyrządzonych nie tylko przez wilki, rysie i niedźwiedzie, ale również lisa. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu Kolegium powołało się na art. 61a kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym jeżeli żądanie o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Kolegium przyjęło, że "inne uzasadnione przyczyny" to okoliczności, które w oczywisty sposób stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, m.in. gdy sprawa nie podlega załatwieniu w formie decyzji, ponieważ ma charakter cywilnoprawny. Podano, że przepisy Prawa łowieckiego nie przewidują wypłaty odszkodowania za szkody wyrządzone przez lisy; brak jest przepisu, w oparciu o który można wydać decyzje administracyjną w przedmiocie wypłaty odszkodowania za szkody wyrządzone przez lisy. Na to postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę złożyła A. L. Wskazała w niej, że organy I i II instancji nie przeprowadziły żadnych ustaleń w przedmiotowej sprawie, nie ustalono, czy zachodzą uzasadnione przyczyny do odmowy wszczęcia postępowania. Powtórzyła, że odpowiedzialnością Skarbu Państwa objęte są wszelkie szkody wyrządzone przez zwierzęta łowne podlegające całorocznej ochronie. Zatem dotyczy to również szkód wyrządzonych przez lisy w innych dobrach niż uprawy rolne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej powtórzyło argumenty zawarte w swoim postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że nie jest ono dotknięte uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie. Zważyć bowiem w tym miejscu należy, że w myśl art. 61 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, co do zasady zaś datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Od zasady tej k.p.a. przewiduje jednak wyjątki. Stosownie bowiem do art. 61a § 1 gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści art. 61a § 1 k.p.a. wynikają zatem dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z ich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą przesłanką jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, przy czym przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Do takich przyczyn należą sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tożsamej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie, sprawa ma charakter cywilnoprawny, uprawnienia bądź obowiązki wynikają z mocy samego prawa, bądź też brak przepisu stanowiącego podstawę materialnoprawną do wydania decyzji (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 sierpnia 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 813/12; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 4 października 2012 r. sygn. akt II SA/Ke 557/12; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 2356/11). Podstawy do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania upatruje się nie tylko w jakichś szczególnych okolicznościach wykluczających czynienie użytku z kompetencji jurysdykcyjnej, ale także w braku przesłanek do wydania przewidzianej prawem decyzji kształtującej czyjąś sytuację prawną. Z taką sytuacją mamy do czynienia wówczas, gdy ktoś będzie się domagał czynności jurysdykcyjnych organu administrującego, a obiektywnie nie ma możliwości konkretyzacji wzajemnych uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnoprawnego, czyli innymi słowy: nie ma sprawy administracyjnej (T. Kiełkowski, Podstawa prawna odmownej decyzji administracyjnej, Przegląd Prawa Publicznego, nr 1/2013, s. 67). Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. W przedmiotowej sprawie zaszły właśnie takie, jak wskazane powyżej, przyczyny przedmiotowe w sposób oczywisty stanowiące przeszkodę do wszczęcia postępowania. Sprawa dotycząca odszkodowania za szkody wyrządzone przez lisa ma charakter cywilnoprawny. Z tego względu organy administracji publicznej słusznie odmówiły wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie odszkodowania za szkody wyrządzone przez lisa. Sprawa ta nie stanowi sprawy administracyjnej, która mogłyby zostać rozstrzygnięta w drodze decyzji, a rozpoznawana może być jedynie w drodze stosownego postępowania o charakterze cywilnym. W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.