II SA/Gl 468/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Andrzej Matan, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 lipca 2016 r. sprawy ze skargi M. H. na czynność Prezydenta Miasta J. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za wydanie karty pojazdu 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności, 2. zasądza od Prezydenta Miasta J. na rzecz skarżącego kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Dnia [...] r. M. H. zam. w J. przy ul. [...] została wydana karta pojazdu nr [...] dla sprowadzonego z zagranicy samochodu osobowego [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Z tytułu wydania karty pojazdu została pobrana opłata w wysokości 500 zł. Pismem złożonym dnia [...] r. M. H. wniósł do Prezydenta Miasta J. o zwrot, w jego ocenie niezasadnie pobranej opłaty za wydanie karty pojazdu w wysokości 425 zł. Pismem z dnia [...] organ odmówił zwrotu opłaty. Podniósł, że opłata została ustalona zgodnie z ówcześnie obowiązującym prawem. Niezależnie od tego wskazał, iż ewentualne roszczenie o zwrot opłaty uległo przedawnieniu. Działając przez profesjonalnego pełnomocnika pismem z dnia [...] r. M. H. wezwał Prezydenta Miasta J. do usunięcia naruszenia prawa. Podniósł, iż zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. U 6/04 opłata za wydanie karty pojazdu przekraczająca kwotę 75 zł jest nienależna. W związku z tym, że wnoszący dokonując rejestracji pojazdu uiścił opłatę za wydanie karty pojazdu w wysokości 500 zł, to organ zobowiązany jest do zwrotu 425 zł. W wezwaniu pełnomocnik podniósł także że ówczesna regulacja dotycząca opłat za wydanie karty pojazdu była sprzeczna z art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Zaakcentował również, iż nie zgadza się z wykładnią, iż do zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu należy stosować art. 67 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 60 ustawy o finansach publicznych. Opłata została bowiem uiszczona w [...] r. a ustawa o finansach publicznych weszła w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. zatem nie powinna znaleźć w sprawie zastosowania. W związku z powyższym brak jest możliwości zastosowania instytucji przedawnienia, której mowa w art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej. Pismem z dnia [...] r. Prezydent Miasta J. podtrzymał swoje stanowisko w przedmiocie odmowy zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu. Dnia [...] r., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, M. H. wniósł do tutejszego Sądu skargę na powyższą czynność Prezydenta Miasta J. Zarzucił organowi administracji: - naruszenie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za wydanie karty pojazdu, poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy przepis ten jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP, - naruszenie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za wydanie karty pojazdu poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy przepis ten jest sprzeczny z art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. W związku z tym wniósł o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności Prezydenta Miasta J., uznania obowiązku Prezydenta Miasta J. zwrotu skarżącemu kwoty 425 zł tytułem nienależnie pobranej opłaty za wydanie karty pojazdu, zasądzenia kosztów postępowania i skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz przeprowadzenie rozprawy. Argumentując swe stanowisko podniósł przede wszystkim zarzut przedawnienia. W jego ocenie należy tu stosować rozwiązania przewidziane w art. 70 § 1 oraz 79 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa. W związku z tym w ocenie organu roszczenie o zwrot części opłaty za wydanie karty pojazdu uległo przedawnieniu [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie zaś art. 146 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.), sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio (§ 1). W sprawach skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa (§ 2). Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona czynność jest niezgodna z prawem. Przedmiot kontrolowanego postępowania jest czynność polegająca na odmowie zwrotu zawyżonej opłaty za wydanie karty pojazdu nr [...] dla sprowadzonego z zagranicy samochodu osobowego [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Z tytułu wydania powyższej karty pojazdu została pobrana opłata w wysokości 500 zł na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. nr 137, poz. 1310 ze zm.), uznanego następnie za niekonstytucyjny wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04, który orzekł, że przepis ten traci moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r. Należy tu wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą składu siedmiu sędziów z dnia 4 lutego 2008 r. w sprawie sygn. akt I OPS 3/07 (wszystkie orzeczenia za www.orzeczenia.nsa.gov.pl) przesądził, że skierowanie do organu żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie ww. przepisu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Przesądzenie przez NSA, że czynność w przedmiocie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu ma charakter czynności materialno – technicznej dotyczącej uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa oznacza, że strona zamierzająca poddać taką czynność kontroli sądu powinna wyczerpać, przed wniesieniem skargi, drogę postępowania administracyjnego. W sprawie niniejszej skarżący dopełnił tego formalnego wymogu, bowiem pismem z dnia [...] wezwał Prezydenta Miasta J. do usunięcia naruszenia prawa. Istotą sporu w rozpatrywanej sprawie jest to, czy wobec orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., zakwestionowany przepis § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r., którego utratę mocy obowiązującej wskazano na dzień 1 maja 2006 r., mógł stanowić podstawę do pobrania od skarżącego opłaty za wydanie karty pojazdu w wysokości 500 zł. Trybunał Konstytucyjny we wspomnianym wyroku stwierdził niezgodność wskazanego przepisu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, poprzez wykroczenie poza zakres upoważnienia zawartego w tych przepisach, polegające na zawyżeniu wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu. Kwestionowany przepis rozporządzenia niezgodnie bowiem ze wskazaniami zawartymi w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy, w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty, ustalił opłatę uwzględniającą dodatkowe koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewidział. Dlatego też Trybunał uznał, że przepis ten jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji, który nakazuje wydawanie rozporządzeń w celu wykonania ustawy i wyklucza przejmowanie przez organ wydający rozporządzenia uprawnień ustawodawcy. Trybunał wskazał również, że opłata charakteryzuje się cechami podobnymi do podatku, z tym że w przeciwieństwie do podatków, jest świadczeniem ekwiwalentnym. Podwyższenie opłaty za wydanie karty pojazdu do wysokości 500 zł, niepozostające w związku z kosztami świadczonej usługi, Trybunał uznał za sprzeczne z art. 217 Konstytucji. Rozwiązanie takie oznacza uregulowanie przez organ wydający akt wykonawczy materii zastrzeżonej do regulacji ustawowej. Opłata ta w części wynikającej z jej podwyższenia stanowi bowiem nową daninę publiczną. W związku z powyższym orzeczeniem TK Minister Transportu i Budownictwa w dniu 28 marca 2006 r. wydał nowe rozporządzenie, w którym określił wysokość opłaty za kartę pojazdu w kwocie 75 zł. Wskazane rozporządzenie weszło w życie z dniem 15 kwietnia 2006 r. (przed datą ustaloną przez Trybunał jako data utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu) i z tym dniem utraciło moc poprzednie rozporządzenie z dnia 28 lipca 2003 r. Mając powyższe na uwadze skład orzekający uznał czynność Prezydenta Miasta J., którą odmówiono skarżącemu zwrotu części opłaty, jako niezgodną z prawem. Rację ma organ, że w dacie pobierania opłat obowiązywało rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 28 lipca 2003 r. Wskazać jednak trzeba, że przedmiotowy argument w postępowaniu przed sądem nie ma znaczenia. Zgodnie bowiem z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sędziowie są niezawiśli i podlegają wyłącznie Konstytucji oraz ustawom. Z kolei przepis art. 8 ust. 2 Konstytucji stanowi, że jej przepisy można stosować bezpośrednio. Niezawisłość sędziowska uprawnia zatem sędziów do odmowy zastosowania w konkretnej sprawie przepisu rozporządzenia (aktu podustawowego), który jest niezgodny z Konstytucją lub ustawą (vide wyrok NSA z 09 grudnia 2009 r., I OSK 773/09 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z 18 lutego 2009 r., II SA/Rz 649/08. Odnosząc powyższe do sprawy niniejszej stwierdzić trzeba, że niezależnie od tego, iż sporne rozporządzenie utraciło moc dopiero z dniem 15 kwietnia 2006 r. – sąd, kontrolując legalność odmowy zwrotu części opłaty jako zawyżonej, uprawniony jest do oceny przepisów rozporządzenia na datę dokonania czynności, która jest powodem żądania zwrotu. Korzystając z tej możliwości skład orzekający stwierdził, że późniejsze przesądzenie przez Trybunał Konstytucyjny kwestii niezgodności § 1 ust. 2 rozporządzenia z Konstytucją i ustawą - Prawo o ruchu drogowym uprawnia do oceny, iż powołany przepis, nie był zgodny z ww. ustawą i Konstytucją również w dacie jego obowiązywania Niezależnie od powyższego podnieść trzeba, że w dacie podejmowania czynności w sprawie zwrotu części opłaty wskazany akt podustawowy już nie obowiązywał, bowiem został zastąpiony nowym rozporządzeniem ustalającym wysokość tej opłaty na kwotę 75 zł. Organ miał zatem, rozpoznając sprawę o zwrot opłaty, która jest sprawą nową w stosunku do sprawy jej uiszczenia, zastosować przepisy obowiązujące w dacie podejmowania czynności. Sąd wskazuje również, że w orzecznictwie podjęty został problem przedawnienia żądania zwrotu nadpłaconej opłaty za kartę pojazdu. W tej kwestii wskazuje się, że od dnia1 stycznia 2010 r. obowiązuje ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.). Zapisano w niej, że środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są m.in. dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw (art. 60 pkt 7) oraz wskazano, że do spraw dotyczących takich należności stosuje się odpowiednio przepisy Działu III Ordynacji podatkowej (art. 67). W przepisie art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. nr 157, poz. 1241 ze zm.) zawarto normę intertemporalną, zgodnie z którą do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Norma ta, zdaniem składu orzekającego nie odnosi się do stanu faktycznego zaistniałego w rozpoznawanej sprawie, gdyż dotyczy wyłącznie spraw "w toku", a nie spraw już zakończonych, dla których ustawodawca nie przewidywał decyzyjnego trybu załatwienia. Powołane przepisy ustawy o finansach publicznych nie mogą znaleźć tutaj zastosowania. Reasumując powyższe należy stwierdzić, że kwota uiszczona przez skarżącego powyżej kwoty 75 złotych za wydanie karty pojazdu (425 złotych), była kwotą nienależnie uiszczoną, w związku z czym skarga była zasadna. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 146 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.