II SA/Gl 469/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 października 2015 r. sprawy ze skargi A. G. i Z. A. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) uchyla postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania; 3) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz skarżących solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Naczelnik Urzędu Celnego w B. decyzją nr [...] z dnia [...] r. nałożył na A. G. i Z. A. Wspólników Spółki Cywilnej "A" karę pieniężną w wysokości 8.000 zł, w związku ze stwierdzonym naruszeniem przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 z późn. zm.), polegającym na wykonywaniu przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia (pkt lp. 1.3. załącznika nr 3 do ustawy). Decyzja ta została im doręczona w dniu [...] r. Pismem z dnia [...] r. nadanym na poczcie również w tym dniu A. G. i Z. A. wnieśli od ww. decyzji odwołanie do Dyrektora Izby Celnej w K. za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Celnego w B., przy czym skierowali to odwołanie na adres przy ul. [...] w B.. Pomimo awizowania przesyłka ta nie została przez adresata podjęta i doszło do jej zwrotu na adres nadawców, którzy ponownie przesłali w dniu [...] r. zawarte w niej odwołanie z dnia [...] r., tym razem na adres przy ul. [...] w B.. Razem z odwołaniem przesłali też w tym dniu wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. We wniosku tym wskazali, że przesyłka z odwołaniem nadana na adres przy ul. [...] w B. została im zwrócona w dniu [...] r. z adnotacją "Adresat nieznany". Adres ten uzyskali ze stron internetowych baz urzędów celnych, na co przedłożyli dwa wydruki. W związku z powyższym Dyrektor Izby Celnej w K. wydanym na podstawie art. 129 § 1 i § 2 oraz art. 134 kpa postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] r. Orzekając zaś w przedmiocie złożonego wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], wydanym z powołaniem się na treść art. 123, art. 58 § 1 i § 2 oraz art. 59 kpa, odmówił przywrócenia tego terminu. W uzasadnieniu tego orzeczenia stwierdził, że zgodnie z artykułem 58 § 1 kpa "W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy", przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu "Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której był określony termin". Przywrócenie terminu do złożenia odwołania uzależnione jest zatem od uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się przy tym z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Wnioskodawca ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinien uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niego niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. O braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić zdaniem Dyrektora Izby Celnej w K. jedynie wówczas, gdy zainteresowany podmiot działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia i niezależnej od niego przeszkody. Dopuszczenie się przez osobę zainteresowaną nawet najmniejszego niedbalstwa, czy też istnienie po stronie tej osoby winy nieumyślnej wyklucza zatem możliwość przywrócenia terminu. Przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. Takie obiektywne przeszkody wskazujące na brak winy odwołujących się zdaniem organu odwoławczego jednak nie zaistniały. W toku postępowania przed organem pierwszej instancji znali bowiem prawidłowy adres Urzędu Celnego w B. tj. przy ul. [...]. Był on zamieszczany w stopce każdego, kierowanego do nich przez ten organ pisma. Na ten prawidłowy adres sami wnioskodawcy kierowali też wcześniej swoją korespondencję (dwukrotnie). Wysłanie w tych okolicznościach odwołania na niewłaściwy adres świadczy o niedochowaniu należytej staranności w zakresie prawidłowego zaadresowania przesyłki listowej, a więc o dopuszczeniu się w tym zakresie niedbalstwa. W skardze do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie o odmowie przywrócenia terminu A. G. i Z. A. wnieśli o jego zmianę przez przywrócenie uchybionego terminu względnie przez jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi powołując się na treść art. 9 kpa w zw. z art. 6, art. 7 i art. 8 kpa zarzucili, że "na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek poinformowania strony o adresie właściwym organu, do którego odwołanie winno zostać wniesione". W związku z tym strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji z faktu posłużenia się adresem organu uwidocznionym na "powszechnie dostępnych środkach zasięgania informacji na temat funkcjonowania organu administracji publicznej, czyli ze strony internetowej tegoż organu". Na organie spoczywa bowiem obowiązek uaktualnienia w powszechnie dostępnych nośnikach informacji "wiążących danych". W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo stwierdził, że nie ma żadnego wpływu na treści zawarte na stronach internetowych podmiotów niezwiązanych z resortem Ministerstwa Finansów, z których korzystali skarżący i na których podany był błędny adres Naczelnika Urzędu Celnego w B.. Aktualne dane teleadresowe są zaś zamieszczone zarówno na stronie Ministerstwa Finansów jak i Izby Celnej w K.. Orzekając w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 58 § 1 kpa poprzez jego niewłaściwą wykładnię oraz z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.) naruszeniem przepisów postępowania przez niedostateczne rozważenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W sprawie nie jest kwestionowane i nie budzi wątpliwości, że wniosek o przywrócenie terminu skarżący jako wspólnicy spółki cywilnej złożyli w terminie o jakim mowa w art. 58 § 2 kpa, wnosząc jednocześnie odwołanie. Rozstrzygnięcie skargi sprowadza się w takich okolicznościach do odpowiedzi na pytanie czy istotnie jak stwierdził to w zaskarżonym postanowieniu Dyrektor Izby Celnej w K. nie uprawdopodobnili oni braku ich winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W tym względzie Sąd nie podziela wyrażonego przez organ orzekający stanowiska, że wnioskodawca ma wykazać, iż działał z najwyższą starannością a pomimo tego dochowanie terminu stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody. Taki kategoryczny wymóg zdaniem Sądu z treści art. 58 § 1 kpa nie wynika. Zgodnie z tym przepisem wystarczające jest jedynie "uprawdopodobnienie" braku winy w uchybieniu terminu. Jakkolwiek zgodzić się trzeba, że przeszkody powodujące uchybienie terminu na które wnioskodawca może się powołać powinny mieć obiektywny charakter to nie oznacza to jednak wcale, że nie mogą być one oceniane (różnicowane) w odniesieniu do konkretnego podmiotu, który uchybił terminowi. W tym względzie należy mieć zaś na uwadze, że terminowi uchybiły osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, której istotą nie jest zawodowe stosowanie przepisów postępowania administracyjnego. W konsekwencji w zakresie stosowania tych przepisów powinny one dochować przeciętnej a nie szczególnej w ich działalności i postępowaniu staranności. W takiej też skali należało ocenić okoliczności w jakich skarżący dopuścili się uchybienia terminu. Nadto w ocenie zawinienia skarżących w uchybieniu terminu nie można pomijać oceny realizacji obowiązków organów administracji publicznej mogących mieć wpływ na zachowanie się strony, która to okoliczność nie została z naruszeniem art. 7, art. 80 i art. 107 § 3 kpa należycie przez Dyrektora Izby Celnej w K. wyjaśniona i rozważona. W tym względzie należy podnieść, że zgodnie z treścią art. 107 § 1 kpa decyzja powinna zawierać m. in. oznaczenie organu administracji publicznej. Nawet gdyby zatem przyjąć, że oznaczenie to nie obejmuje adresu (odmienny w tym względzie pogląd został wyrażony m. in. w wyroku WSA w Warszawie z dnia 2 października 2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 1070/08), to w związku z treścią art. 9 kpa, art. 129 § 1 kpa oraz wynikającym z art. 107 § 1 kpa wymogiem pouczenia czy i w jakim trybie służy od decyzji odwołanie należy dojść do wniosku, że z treści decyzji powinien wynikać adres organu za pośrednictwem którego odwołanie powinno być wniesione. Adresu tego strona nie powinna się domyślać, nie może też ponosić ujemnych konsekwencji jego ustalenia we własnym zakresie. Nie jest też w tym względzie wystarczające powoływanie się na okoliczność, że wcześniej w toku postępowania w danej sprawie prawidłowy adres organu był stronie znany skoro na taki adres kierowała ona wcześniejsze pisma procesowe. Jeżeli zatem adres na którym ma być skierowanie odwołanie nie został wskazany w zawartym w decyzji pouczeniu to powinien on wynikać w sposób nie budzący wątpliwości z innych części decyzji. Wymóg taki odnośnie objętej odwołaniem decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z [...] r. nie został zdaniem Sądu spełniony. Nie jest trafne powołanie się w tym względzie przez organ odwoławczy na adres umieszczony "w stopce" decyzji organu pierwszej instancji, w sytuacji gdy nie umieszczono tam jednocześnie oznaczenia organu. Nad tym adresem istnieje bowiem jedynie napis "Służba Celna". W konsekwencji, skoro wbrew obowiązkowi w decyzji nie wskazano w sposób nie budzący wątpliwości adresu organu to z uwzględnieniem tej okoliczności powinna być dokonana przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia ocena kwestii zawinienia skarżących w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Skoro zatem skarżący nie mając właściwie wskazanego w decyzji adresu organu posłużyli się adresem uzyskanym z powszechnie dostępnych stron internetowych, który jednakże okazał się nieaktualny, to trudno im zarzucić, że nie dochowali oni wymaganej od nich staranności w dochowaniu terminu do wniesienia odwołania. Obowiązek biegłego posługiwania się internetem (znajomości zasad umieszczania w nim informacji) i w konsekwencji wiarygodności i aktualności zawartych tam informacji nie wynika bowiem z ogólnych przepisów postępowania administracyjnego. Nie można mówić zatem o zawinionym w tym względzie zachowaniu skarżących, którzy sporządzając i nadając odwołanie (np. poza miejscem zamieszkania czy też poza siedzibą firmy) nie musieli dysponować aktami sprawy, zaś w oparciu o posiadaną decyzję nie byli w stanie z całą pewnością ustalić adresu organu za pośrednictwem którego mieli wnieść odwołanie. Gdy nadto się zważy, że zgodnie z treścią art. 58 § 1 kpa przesłanką przywrócenia uchybionego terminu jest jedynie uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu to należało dojść do wniosku, że zaskarżone postanowienie zostało wydane również bez dostatecznego rozważenia sprawy. Z powyższych względów podlegało ono uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt a i c ustawy p.p.s.a. Jednocześnie na podstawie art. 135 oraz art. 145 § 1 pkt 1a tej ustawy należało uchylić postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, jako wydane z naruszeniem treści art. 134 kpa. W dacie jego wydania nie został bowiem jeszcze rozpoznany wniosek skarżących o przywrócenie terminu i w konsekwencji nie było wówczas podstaw do stwierdzenia, że odwołanie zostało wniesione po terminie. Przy ponownym rozpoznaniu wniosku skarżących o przywrócenie terminu uwzględni organ odwoławczy przedstawione wyżej rozważania Sądu i wykładnię treści art. 58 § 1 kpa. O kosztach postępowania sądowego orzeczono stosownie do jego wyniku na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 211 w zw. z art. 210 § 2 ustawy p.p.s.a.