II SA/Gl 47/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant referent - stażysta Aleksandra Gumuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi E.C.-R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej tytułem zwrotu kosztów sądowych kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych. Naczelnik Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta C., z upoważnienia Prezydenta Miasta C., po rozpoznaniu wniosku E. C-R, orzekł o odmowie wymeldowania S.R. z miejsca pobytu stałego pod adresem: C., ul. [...] m. [...] (decyzja z dnia [...] roku). Rozstrzygnięcie zostało oparte o art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 roku, nr 139, poz. 993 ze zm., dalej powoływana jako "ustawa"). Zdaniem organu I instancji zebrany w sprawie materiał dowodowy nie stwarzał podstaw do uznania, że S.R. opuścił mieszkanie i zerwał więzi łączące go z lokalem nr [...] przy ul. [...] w C.. Ustalono bowiem, że przebywa on za granicą w [...] w celach zarobkowych, a jego pobyt za granicą jest pobytem czasowym związanym z wykonywaną pracą. Nie zamierza on na stałe pozostać w [...], swoją przyszłość wiąże z Polską do której zamierza powrócić. Podczas pobytów w Polsce około 3 razy w roku S.R. przebywa w lokalu przy ul. [...] Odwołanie od powyższej decyzji wniosła E. C-R. zarzucając, że została ona wydana z naruszeniem art. 7 i art. 107 § 3 kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy. W obszernym uzasadnieniu, w którym zacytowano orzeczenia sądów administracyjnych, odwołująca się zakwestionowała ustalenia organu I instancji. Wskazała, że organ nie odniósł się do zeznań świadka J.C. z których wynika brak jakichkolwiek rzeczy osobistych S.R. w mieszkaniu, gdyż "mieszkanie miało zostać oddane pod wynajem", a także do zeznań tego świadka oraz G.R. i B.S. dotyczących oddania kluczy do przedmiotowego mieszkania przez S.R.. W konkluzji odwołująca się wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i orzeczenia o wymeldowaniu S.R. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w C.. Wojewoda [...] nie podzielił argumentacji odwołania i zaskarżoną decyzją z dnia [...] roku, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego przeprowadzone postępowanie, nawet uwzględniając sprzeczne stanowiska stron wykazało, że S.R. wyjechał do [...] do pracy w [...] roku. [...] roku dołączyła do niego żona E.C-R. wraz z pasierbem. S.R. (czasem wraz z żoną) spędzał w Polsce urlopy i wtedy zamieszkiwał w spornym lokalu. Przeciętnie bywał 3 razy w roku. Po raz ostatni korzystał z mieszkania wiosną [...] roku, a opuszczając go klucze pozostawił sąsiadce B.S.. Jak wynika z zeznań matki wnioskodawczyni J.C. pozostawienie kluczy było związane z przeznaczeniem mieszkania do wynajmu. Skoro S.R. deklaruje chęć powrotu do Polski i do mieszkania to nie można uznać, że jego pobyt w [...] z powodów ekonomicznych świadczy o dobrowolnym opuszczeniu dotychczasowego miejsca pobytu, rozumianym jako akt woli polegający na przeniesieniu wszystkich najistotniejszych spraw życiowych w inne miejsce. Także pozostawienie kluczy w [...] roku u B.S. nie jest dowodem na opuszczenie lokalu bowiem to strony ustaliły, że mieszkanie zostanie przeznaczone do wynajęcia. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji dokonał jego właściwej oceny, aprobowanej przez organ odwoławczy, a ocena ta prowadzi do wniosku, że w sprawie o wymeldowanie S.R. nie zostały spełnione wymogi art. 15 ust. 2 ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach E. C-R. domagała się uchylenia decyzji ostatecznej i zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania. Twierdziła, że decyzja narusza art. 15 ust. 2 ustawy oraz art. 77 § 1 i 80 kpa. Argumentacja skargi w istocie była zbliżona do odwołania i zmierzała do wykazania, że S.R. opuścił dotychczasowe miejsce stałego pobytu, przeniósł centrum swoich interesów życiowych do [...], gdzie pracuje od [...] roku. Swoje stanowisko skarżąca podtrzymała w piśmie [...] roku, do którego dołączyła zdjęcia spornego lokalu. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Uczestnik postępowania S.R. w piśmie z dnia [...] roku wniósł o oddalenie skargi podnosząc, że pobyt za granicą, ze względów ekonomicznych sam w sobie nie pozwala przyjąć, że doszło do dobrowolnego i trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem – zdaniem składu orzekającego – zaskarżona decyzja została wydana przedwcześnie, a mianowicie bez wszechstronnego zebrania materiału dowodowego co czyni na tym etapie niemożliwym wykluczenie naruszenia prawa materialnego. Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić wówczas, gdy osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a to nieprzebywanie jest wynikiem woli, zamiaru strony. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 czerwca 2008 roku, sygn. akt IV SA/Wa 601/08, iż "opuszczenie nieruchomości w związku z czasowym wyjazdem z kraju, nie uprawnia do wymeldowania z dotychczasowego miejsca stałego pobytu w kraju" z zastrzeżeniem, że centrum spraw życiowych strony w dalszym ciągu znajduje się w dotychczasowym miejscu stałego zameldowania. Oczywiście "centrum spraw życiowych" musi być wykładane przy uwzględnieniu charakteru pobytu za granicą i związanych z tym pobytem obowiązków. Jednakże należy podkreślić, że co do zasady wyjazd za granicę z powodów ekonomicznych nie jest równoznaczny z opuszczeniem dotychczasowego miejsca pobytu stałego, uzasadniającym wymeldowanie. Podobnie zaniechanie wykonania obowiązku zgłoszenia wyjazdu za granicę, nałożonego art. 15 ust. 3 ustawy, nie ma żadnego wpływu na ustalenie przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy. Ten ostatni przepis zobowiązuje organ administracji publicznej do ustalenia stanu faktycznego sprawy pod kątem uregulowań z niego wynikających to jest: – czy nastąpiło faktyczne opuszczenie lokalu rozumiane jako dobrowolne i trwałe, – czy osoba opuszczająca lokal nie dopełniła obowiązku wymeldowania się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego. O ile druga z okoliczności jest bezsporna to w zakresie pierwszej konieczne było wnikliwe i wszechstronne postępowanie dowodowe, którego wyniki należało poddać ocenie i dokonać ich kwalifikacji prawnej. Organy ustaliły, że S.R. od [...] roku pracuje w A. . Wnioskodawczyni wraz ze swoim synem dołączyła do niego latem [...] roku. Aż do wiosny (prawdopodobnie [...]) [...] roku S.R. przyjeżdżał do kraju 2-3 razy w roku i spędzał czas w spornym lokalu. Sytuacja uległa zmianie dopiero w [...] roku, kiedy to prawdopodobnie doszło do konfliktu stron, skutkującego ich faktycznym rozstaniem. Strony wróciły do [...] oddzielnie, a S.R. przekazał klucze sąsiadce B.S.. Mieszkanie miało zostać bowiem wynajęte przez Agencję. W Agencji tej znajdują się klucze od mieszkania (zeznania J.C.). W mieszkaniu tym brak rzeczy osobistych S.R. oraz wnioskodawczyni (zeznanie J.C.). S.R. (pismo z [...] roku) deklaruje chęć powrotu do mieszkania po zakończeniu pracy w [...] i twierdzi, że nigdy tego mieszkania nie opuścił. Z ustalonego stanu faktycznego przez organy oraz z całych akt administracyjnych jednoznacznie wynika, że zarówno S.R., jak i wnioskodawczyni przebywają poza granicami kraju. Żadna ze stron nie wzięła osobiście udziału w żadnej z przeprowadzonych przez organ czynności. Nawet w charakterze stron zostali przesłuchani pełnomocnicy: odpowiednio L. M. i A.K. (protokół rozprawy z dnia [...] r.), co w ocenie Sądu należy uznać za niedopuszczalne. Zgodnie z art. 86 kpa organ może przeprowadzić dowód z przesłuchania stron, a pojęcie strony definiuje art. 28 kpa, w sytuacji jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne do rozstrzygnięcia sprawy. Przyjęty przez organy materiał dowodowy potwierdza, że do [...] roku S.R. dysponował kluczami do mieszkania. Data złożenia wniosku o jego wymeldowanie i jego uzasadnienie także koreluje z tym faktem i potwierdzają okoliczność, że do tej daty mimo pobytu małżonków za granicą, traktowali oni sporny lokal jako rzeczywiste centrum swoich spraw życiowych i nosili się z myślą stałego zamieszkania w tym lokalu po zakończeniu zatrudnienia w [...]. Celem ustalenia czy po [...] roku sytuacja się zmieniła, w szczególności odnośnie S.R. (bowiem jego dotyczy kontrolowana decyzja) organ powinien przeprowadzić dowód z oględzin lokalu (art. 85 § 1 kpa) oraz ustalić jakie były warunki przekazania lokalu do Agencji (wynika to z zeznań J.C.) celem wynajęcia. Oględziny lokalu dawały możliwość ustalenia czy znajdują się w nim jakiekolwiek rzeczy osobiste S.R. świadczące o korzystaniu z lokalu i zamiarze pozostawania w nim. Z kolei warunki przekazania lokalu do wynajmu są bardzo istotne bowiem zdaniem Sądu w wypadku gdy przekazanie to dotyczy całego lokalu nie można twierdzić, że w dalszym ciągu pozostaje on o centrum życiowym S.R.. Same deklaracje tego ostatniego nie mogą bowiem przesądzać o spełnieniu lub niespełnieniu przesłanek art. 15 ust. 2. W postępowaniu ponownym należy więc materiał dowodowy uzupełnić co najmniej o oględziny i wywiad w stosownej Agencji. Niezależnie od wyżej przytoczonej argumentacji należy stwierdzić, że podstawowym celem ewidencji ludności, a więc również zameldowania (wymeldowania) jest rejestracja rzeczywistego stanu faktycznego w celach porządkowych. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy może być także prowadzone z urzędu, co właśnie wiąże się z celem ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku. Oznacza to, że w wypadku ustalenia, że w spornym lokalu nie zamieszkuje, nie posiada centrum życiowego ani S.R. ani E.C-R., organ powinien wszcząć z urzędu stosowne postępowanie również w stosunku do tej ostatniej osoby, co pozostaje bez wpływu na status prawny tego lokalu. Kierując się wyżej przedstawioną argumentacją na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 152 ppsa, orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach oparto na art. 200 i art. 205 § 2 ppsa (wpis + wynagrodzenie pełnomocnika). SW