II SA/Gl 474/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. G. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie legalności wykonanych robót budowlanych na skutek wniosku pełnomocnika strony skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu p o s t a n a w i a: oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...], znak: [...] w przedmiocie podjęcia z urzędu postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie legalności i zgodności z prawem rozbudowy i nadbudowy budynku mieszkalnego, zawieszanego postanowieniem organu I instancji z dnia [...] r., nr [...], znak: [...] do czasu rozstrzygnięcia kwestii umorzenia opłaty w kwocie [...] zł z tytułu legalizacji ww. inwestycji. Na powyższe rozstrzygnięcie pełnomocnik K. G. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę m.in. wraz z wnioskiem o wstrzymanie jego wykonania. Argumentując zasadność przedmiotowego wniosku wskazano na ewentualne skutki jakie mogą nastąpić w sytuacji jego nieuwzględnienia, a mianowicie możliwość rozbiórki budynku. Podniesiono, iż konsekwencje podjętego postępowania są nieodwracalne i drastyczne. W ocenie autora wniosku, kwestia umorzenia opłaty legalizacyjnej nie jest rozstrzygnięta, co uniemożliwia dalsze procesowanie odnośnie legalizacji samowoli budowlanej. Nadto powołując się na treść uzasadnienia decyzji Ministra [...] z dnia [...] r., nr [...] (utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności w kwocie [...] zł z tytułu opłaty legalizacyjnej) wskazano, iż owa odmowa umorzenia ustalonej opłaty legalizacyjnej nie wyklucza zastosowania innego rodzaju ulgi (w tym odroczenia terminu płatności oraz rozłożenia na raty), czy nawet - w przypadku zmiany stanu faktycznego - złożenia ponownego wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie jej udzielenia. Zarówno organ jak i pozostali uczestnicy postępowania, mimo takiej możliwości, nie odnieśli się do wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznając przedmiotowy wniosek zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 61 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a., wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże Sąd może na wniosek strony skarżącej wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności jeżeli zaistnieją szczególne okoliczności uzasadniające takie orzeczenie, tj. gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uwzględnienie wniosku o udzielenie tymczasowej ochrony w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, co stanowi odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., jest zatem uwarunkowane uprzednim stwierdzeniem, że spełniona została któraś z określonych powyżej przesłanek (okoliczności faktycznych o charakterze nadzwyczajnym). Okoliczności te Sąd winien ocenić zarówno w stosunku do strony skarżącej, jak i uczestników postępowania, bowiem konsekwencje wstrzymania bądź braku wstrzymania zaskarżonego aktu, mogą dotykać zarówno w takim samym stopniu wnioskodawcę, co pozostałe strony tego postępowania. Jak wynika z brzmienia przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. ustawodawca co prawda nie nałożył na stronę skarżącą obowiązku wykazania, iż zachodzą przewidziane nim przesłanki wstrzymania zaskarżonego aktu, to jednakże uprawdopodobnienie przez stronę skarżącą podstaw złożonego wniosku powinno być rozpatrywane w kategoriach podejmowania działań we własnym procesowym interesie (por. M. Bogusz, Glosa do przytoczonego wyżej postanowienia NSA, [w:] Gdańskie Studia Prawnicze. Przegląd orzecznictwa 2006 r., nr 1, poz. 1). Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 31 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 155/05 ([w:] OSS z 2005 r. nr 3, poz. 72) w razie złożenia wniosku o wstrzymanie rzeczą Sądu jest zbadać z urzędu, a więc i bez wniosków strony, okoliczności decydujące o wstrzymaniu, bądź odmowie wstrzymania wykonania aktu lub czynności. Tak więc biorąc w pierwszej kolejności pod rozwagę w rozpoznawanej sprawie okoliczności badane z urzędu, a w szczególności uwzględniając charakter zaskarżonego rozstrzygnięcia należy zaznaczyć, iż przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej, w rozumieniu wyżej wskazanego art. 61 p.p.s.a. mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania, a co za tym idzie nie każdy wymaga wykonania. Wykonaniu podlegać mogą jedynie akty administracyjne, z którymi wiąże się dla strony obowiązek określonego działania, zaniechania lub nakazu znoszenia zachowania innych podmiotów (por. Z. Kmieciak, glosa do postanowienia NSA z dnia 23 stycznia 1997 r., sygn. akt SA/Rz 1382/96, opubl. OSP 1998/3/54). Wstrzymanie wykonania dotyczy sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne. Skutków takich nie wywołuje postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania administracyjnego, gdyż nie podlega wykonaniu w postępowaniu egzekucyjnym. Zatem postanowienie wydane w trybie art. 97 § 2 k.p.a., jak ma to miejsce w zawisłej sprawie, nie nadaje się do wykonania. Zaskarżone postanowienie bowiem nie wiąże się dla stron z obowiązkiem działania, zaniechania czy też nakazem znoszenia zachowania innych podmiotu. Akt ten nie wywołuje żadnych skutków materialnych, a organy administracji publicznej nie mają możliwości użycia przymusu państwowego do doprowadzenia do stanu zgodnego z jego treścią. Natomiast wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia polegałoby na zawieszeniu skutku prawnego tegoż aktu, co przejawiałoby się nie podejmowaniem przez organy administracyjne żadnych czynności procesowych w sprawie legalności wykonanych robót budowlanych do czasu ostatecznego przesądzenia przez sąd administracyjny, czy istniały przesłanki do podjęcia tego postępowania. Jedynym przejawem wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia jest nadanie dalszego biegu postępowaniu i zakończeniu sprawy, tj. wydanie aktu – w niniejszej sprawie decyzji w przedmiocie legalności wykonanych robót budowlanych. Zatem dopiero wykonanie owej decyzji i jej następstwa mogą - i to w określonych jeszcze sytuacjach, rodzić niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wówczas strona, obawiająca się wystąpienia takich negatywnych konsekwencji, może złożyć wniosek o wstrzymanie wykonania wydanego rozstrzygnięcia (np. decyzji w przedmiocie rozbiórki rozbudowy i nadbudowy spornego budynku mieszkalnego). Tak więc zarzuty strony skarżącej zmierzające do wykazania uciążliwości są co najmniej przedwczesne i nie stanowią przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie dotyczą one bowiem w istocie toczącego się postępowania, a postępowania o rozbiórce, które może być ewentualnie dopiero przedmiotem rozpoznania przez organy administracji i sąd. Hipotetyczna szkoda wiążąca się z subiektywną obawą strony w przypadku wydania decyzji w odrębnym postępowaniu nie może być przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Nadto, podnoszone w skardze okoliczności, kwestionujące prawidłowość podjęcia postępowania w sprawie, nie mają znaczenia w postępowaniu o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Podlegać one będą ocenie Sądu w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie wniesionej skargi. Zdaniem Sądu, strona skarżąca nie wskazała okoliczności, które uzasadniałby przyjęcie, że wykonanie zaskarżonego postanowienia może spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie przywołanego wyżej art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a. postanowił orzec jak w sentencji.