II SA/Gl 489/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Matan po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami w kwestii sprzeciwu skarżącego od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 czerwca 2016 r. o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu p o s t a n a w i a zmienić postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 czerwca 2016 r. i przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu powołując się na trudną sytuację materialną. Wskazał, że nie ma żadnego majątku, nie uzyskuje dochodu, bowiem w kwietniu wypowiedziano mu dotychczasową umowę zlecenia. Skarżący wskazał, że co miesiąc około 300 zł przeznacza na żywność; 300 zł na mieszkanie; około 100 zł na media; 200 zł tytułem spłaty pożyczki zaciągniętej u brata, 292 zł raty na zakup mebli zaś pozostałe środki (o ile takowe posiada) przeznacza na diagnostykę lekarską. Pismem z dnia 1 czerwca 2016 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: - udokumentowanie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem się, tj. opłat za energię elektryczną, dostawy wody, odbiór śmieci, usługi telekomunikacyjne, wykup lekarstw itp., - przedłożenie dokumentów obrazujących dochody uzyskiwane przez skarżącego, - wskazanie powierzchnie (w m2) oraz tytułu prawnego do nieruchomości, w której strona zamieszkuje, - udokumentowanie faktu zakończenia wykonywania pracy z tytułu umowy zlecenia, - udokumentowanie faktu zaciągnięcia pożyczki u brata a także wysokości raty miesięcznej spłacanej z tego tytułu z podanie źródła dochodu z którego wnioskodawca czerpie środki na spłatę tego zobowiązania. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący, w piśmie z dnia 20 czerwca 2016 r. wyjaśnił, że w chwili obecnej zamieszkuje wraz ze swoją partnerką życiową u jej rodziców i stara się w miarę możliwości partycypować w kosztach bieżącego utrzymania, m.in. poprzez dopłacanie do mediów. Wskazał również, że spłaca zaciągnięta u brat pożyczkę (umowa była ustna). Wnioskodawca podniósł również, że nie gromadzi rachunków za lekarstwa oraz suplementy diety, jednak w celu uprawdopodobnienia swojego stanu zdrowia przedstawił część dokumentacji medycznej mającej uprawdopodobnić podniesione przezeń okoliczności dotyczące jego stanu zdrowia. Postanowieniem starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 czerwca 2016 r. oddalono wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wyjaśniono, że sytuacja materialna skarżącego nie jest klarowna, co uniemożliwiło jednoznaczne stwierdzenie, iż jest on osobą zasługującą na przyznanie prawa pomocy. Bez wątpienia skarżący utracił dotychczasowe zatrudnienie z dniem [...] r., kiedy to wypowiedziana została mu dotychczasowa umowa zlecenia. W chwili obecnej, a więc pod koniec czerwca nie wiadomo jednak, czy wnioskodawca znalazł zatrudnienie, czy go poszukuje, czy być może zarejestrował się jako osoba bezrobotna. Wątpliwości w tym zakresie budzi bowiem fakt bieżącego regulowania różnego rodzaju zobowiązań (opłat za media względem rodziców partnerki, rat za zakupione meble, spłaty pożyczki zaciągniętej u brata) przez osobę będącą od dwóch miesięcy bez zatrudnienia i bez dochodów. Skarżący nie przedstawił zarazem żadnego dowodu na to, że zalega z pokrywaniem tych zobowiązań, co rodzi pytania o środki, z których są one finansowane. Pismem z dnia 15 lipca 2016 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W jego uzasadnieniu skarżący oświadczył, że w dalszym ciągu jest osobą bezrobotną, w związku z powyższym opłaty jakimi jest obarczony są wstrzymane. Na chwilę obecną nie posiada żadnego źródła dochodu, nie ma również wolnych środków na uregulowanie jakichkolwiek zobowiązań. Dalej wskazał, że raty za meble spłacał gdy miał na to środki, obecnie zaś raty spłaca partnerka. Otrzymane zaległe wynagrodzenie wystarczyło skarżącemu na utrzymanie przez okres dwóch miesięcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej p.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Ustawa nowelizująca ten przepis weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia, a nie jak dotychczas rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy na nowo. Zgodnie z treścią art. 245 § 1 p.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przepis art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi zaś, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadą jest odpłatność za zainicjowaną przez siebie sprawę sądową, zaś wyjątkiem od niej możliwość ubiegania się o zwolnienie w tym przedmiocie (w sytuacji braku środków na pokrycie stosownych należności, przykładowo wpisów). Prawo pomocy jest wyłomem uczynionym przez ustawodawcę na rzecz strony biednej, którego udzielenie wiąże się z koniecznością należytego zachowania się wnioskodawcy (przedstawienia sądowi oceniającemu wniosek całości materiału dokumentującego stan majątkowy). Prawo pomocy nie jest instytucją przysługującą osobom uznającym się za niezamożne, a osobom, które taki fakt wykażą stosownymi dokumentami i oświadczeniami (por. postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2015 r., Sygn. akt I OZ 21/15, LEX nr 1640412). W ocenie Sądu opierając się na informacjach podanych przez skarżącego uznano, iż zasadnym będzie przychylenie się do złożonego wniosku. W pierwszej kolejności wskazać przyjdzie, że strona w chwili obecnej najprawdopodobniej nie dysponuje żadnym dochodem, jest osobą bezrobotną. Skarżący szczegółowo udokumentował swoją sytuację materialną, w szczególności udowodnił, że korzysta ze wsparcia swojej partnerki. Tym samym zdaniem Sądu skarżący wykazał, że wystąpiły przesłanki uzasadniające uwzględnienie jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., działając na podstawie art. 260 p.p.s.a.