II SA/Gl 489/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2016 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Marszałek Województwa [...], działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 67 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami umorzył wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie unieważnienia egzaminu praktycznego na kategorię B prawa jazdy przeprowadzonego w dniu [...]. przez egzaminatora W.M. wobec P.P. w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w K. w Oddziale Terenowym w T.W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że decyzja egzaminatora o negatywnym wyniku oraz o przerwaniu egzaminu była zasadna i podjęta została zgodnie z przepisami prawa. Stwierdził ponadto, iż brak jest dowodów pozwalających zweryfikowanie decyzji egzaminatora, a zatem brak jest podstaw prawnych do unieważnienia egzaminu, w konsekwencji czego postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe. W odwołaniu od ww. decyzji P.P. wyraził niezadowolenie z rozstrzygnięcia organu I instancji, wskazując przede wszystkim na przedwczesne wydanie zaskarżonej decyzji, odmowę wydania arkusza przebiegu egzaminu stanowiącego główny dowód w sprawie, brak odniesienia do wyjaśnień egzaminatora, zbyt krótki czas na wykonanie pierwszego zadania egzaminacyjnego oraz nieustosunkowanie się do tego i innych podnoszonych faktów przez organ I instancji. Ponadto zarzucił naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, brak udokumentowania na nagraniu niewykonania zadania, nieścisłości w wyjaśnieniach egzaminatora dotyczące wykonania zadania oraz swojego zachowania podczas egzaminu, a także brak możliwości poprawnego wskazania światła przeciwmgłowego tylnego na skutek błędnych informacji zamieszczonych w WORD K., z czym związana była skierowana do egzaminatora prośba o pomoc w wykonaniu zadania. W wyniku odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając stanowisko organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego skarga P.P. na przebieg przedmiotowego egzaminu nie zasługuje na uwzględnienie. Po wnikliwym przeanalizowaniu zgromadzonego materiału dowodowego, w tym w szczególności zarejestrowanego na płycie DVD przebiegu egzaminu praktycznego stwierdził, że egzamin został przeprowadzony zgodnie z przepisami ustawy o kierujących pojazdami oraz rozporządzeniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dz. U. z 2012, poz. 995 ze zm.), a tym samym nie zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 72 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy. Zdaniem SKO przedmiotowy egzamin słusznie został zakończony wynikiem negatywnym, bowiem odwołujący z całą pewnością dwukrotnie nieprawidłowo wykonał zadanie egzaminacyjne "Przygotowanie do jazdy, sprawdzenie stanu technicznego podstawowych elementów pojazdu odpowiedzialnych bezpośrednio za bezpieczeństwo jazdy" realizowane na placu manewrowym, w ramach którego miał sprawdzić poziom płynu chłodzącego i działanie świateł przeciwmgłowych tylnych. Dwukrotnie nie potrafił sprawdzić działania świateł przeciwmgłowych tylnych. Fakt ten wynika wprost z arkusza przebiegu egzaminu, wyjaśnień egzaminatora i egzaminatora nadzorującego, a przede wszystkim jednak z zarejestrowanego na płycie DVD przebiegu egzaminu, a także wyjaśnień odwołującego. Na znajdującym się w aktach sprawy materiale filmowym widać bowiem wyraźnie, że odwołujący nie wie. gdzie znajduje się włącznik świateł przeciwmgłowych tylnych, a także same światła. Świadczy o tym całokształt zachowania zdającego, który poszukując przedmiotowego włącznika oraz świateł, wielokrotnie w trakcie wykonywania zadania podkreślał, że nie wie gdzie te elementy się znajdują oraz prosi egzaminatora o pomoc w wykonaniu zadania, a ostatecznie błędnie wskazuje umiejscowienie świateł przeciwmgłowych tylnych. Organ wyjaśnił przy tym, że o ile można mieć wątpliwości, co do faktu samego włączenia owych świateł (w istocie kamery rejestrujące przebieg egzaminu nie obejmują właściwej kontrolki oraz samych świateł), choć sam zdający w trakcie egzaminu mówił, że światła nie świecą a kontrolka gaśnie, to za bezsporną uznać należało okoliczność błędnego wskazania umiejscowienia świateł. Wielokrotnie w swoich wyjaśnieniach odwołujący potwierdził bowiem, powołując się na fakt wprowadzenia go w błąd przez WORD o/T., który nie zaktualizował zawierających informacje w tym przedmiocie tablic wywieszonych w budynku ośrodka. W ocenie organu odwoławczego nie zmienia to jednak faktu, że podczas egzaminu odwołujący błędnie wskazał umiejscowienie świateł przeciwmgłowych tylnych, w konsekwencji czego uznać należało, że nie potrafił sprawdzić ich działania, nawet jeżeli - jak twierdził odwołujący - pozostawały one wtedy włączone. Bez znaczenia zdaniem organu odwoławczego dla oceny tego faktu pozostają podnoszone w skardze okoliczności. Organ odwoławczy nie zgodził się również z twierdzeniem odwołującego, że informował on o nieznajomości zasad przeprowadzania egzaminu, co zostało zignorowane przez egzaminatora, bowiem na nagraniu na pytanie o znajomość zasad egzaminowania stwierdził wyraźnie: "myślę, że tak". Dodatkowo podkreślono, że zadania egzaminacyjne osoba zdająca wykonuje samodzielnie, a tym samym egzaminator nie mógł udzielać podpowiedzi, czego domagał się odwołujący. Nadto wskazano, że zdający po drugiej nieudanej próbie wykonania zadania oddalił się z placu manewrowego, a tym samym uznać należało, że egzamin został przerwany na wniosek osoby egzaminowanej (§ 16 pkt 3 ww. rozporządzenia). W ocenie organu, w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi podstawa do unieważnienia egzaminu praktycznego, a tym samym prowadzone w niniejszej sprawie postępowanie było bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Odnośnie pozostałych zarzutów podniesionych w odwołaniu, organ odwoławczy wyjaśnił, że pismem z dnia 2 października 2015r. odwołujący został zawiadomiony o zakończeniu postępowania w sprawie oraz możliwości wypowiedzenia się i przeglądania dokumentów w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma. W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie odwołujący stawił się w Wydziale Komunikacji i Transportu Urzędu Marszałkowskiego, zapoznał się z dokumentacją sprawy i otrzymał kopie wybranych dokumentów (notatka służbowa z dnia [...].). Tym samym zdaniem organu stwierdzić należy, że wbrew temu co twierdzi odwołujący, w rozpoznawanej sprawie umożliwiono stronie wypowiedzenie się przed wydaniem decyzji w zakreślonym terminie, z którego to uprawnienia mimo stawienia się w urzędzie strona nie skorzystała. Tym samym zaskarżona decyzja nie została wydana przedwcześnie, a wskazana data [...] r. stanowiła maksymalny termin, w którym organ zobowiązany był wydać decyzję w przedmiotowej sprawie. Odnośnie kolejnego zarzutu wskazano, że z treści ww. notatki wynika, iż w dniu [...]. odwołujący otrzymał kopię m.in. arkusza przebiegu egzaminu z dnia 17 marca 2015r., a tym samym treść dokumentu została mu udostępniona przed wydaniem decyzji. Ustosunkowując się z kolei do zarzutu nieodniesienia się do wyjaśnień egzaminatora oraz innych podnoszonych faktów organ stwierdził, że nie miały one kluczowego znaczenia dla sprawy, bowiem okoliczności te zostały ustalone w oparciu o inne dowody (arkusz przebiegu egzaminu, nagranie), bądź były całkowicie nieuzasadnione. Odnośnie czasu po którym egzaminator przerwał pierwszą próbę wykonania zadania egzaminacyjnego organ wskazał natomiast, że w zaistniałej sytuacji, w której zdający błędnie wykonał zadanie przed upływem czasu, poprzez niewłaściwe wskazanie światła przeciwmgłowego tylnego, co oznaczało że nie potrafi sprawdzić jego działania, okoliczność że nie upłynęło jeszcze 5 minut na wykonanie zadania pozostaje bez wpływu na ocenę sytuacji. W takim przypadku oczekiwanie na upływ określonego czasu byłoby zdaniem organu zupełnie nieuzasadnione. Dalej wyjaśniono, że zachowanie zdającego podczas egzaminu, egzaminatora oraz pozostałych pracowników WORD pozostaje poza oceną w ramach niniejszego postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach P.P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji ze względu na przeprowadzenie egzaminu państwowego z naruszeniem prawa. Podniósł, że należy rozdzielić ocenę obydwu prób wykonania zadania egzaminacyjnego. Przy pierwszej próbie wykonania zadania nie kwestionował, iż światło przeciwmgłowe tylne nie zostało przez niego włączone, gdyż czynność tę zakończył z powodzeniem, kwitując ją słowami "o świeci się", a następnie wyszedł sprawdzić światło na zewnątrz pojazdu, co organ odwoławczy pominął. Skarżący podniósł, że przy drugiej próbie wykonania zadania został zmylony faktem przerwania egzaminu przez egzaminatora. Zdaniem skarżącego ośrodek egzaminacyjny powinien być przygotowany do egzaminu, a baza materiałów zgodnie z ustawą na bieżąco aktualizowana. Tymczasem T. ośrodek WORD posiadał nieaktualne tablice czynności obsługowo-kontrolnych, na podstawie których skarżący podał błędne odpowiedzi podczas egzaminu, wskutek czego egzamin nie został zaliczony. Zdaniem skarżącego również kamery rejestrujące egzamin powinny być rozmieszczone tak, aby bez wątpliwości można było ocenić poprawność wykonywanych zadań egzaminacyjnych. A zatem ośrodek nie był przystosowany do przeprowadzenia egzaminów i egzamin winien być wskutek tego uznany za nieważny. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując w całości stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 9 września 2016 r. ustanowiony w sprawie fachowy pełnomocnik skarżącego podtrzymał w całości wnioski oraz twierdzenia zawarte w skardze, wskazując, że egzamin praktyczny został przeprowadzony z naruszeniem przepisów prawa, a zatem zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji nie może się ostać. Zwrócono przede wszystkim uwagę, że w trakcie przeprowadzania egzaminu praktycznego, samochód na którym skarżący miał odbyć egzamin, był modelem innym od pojazdu, którego instrukcja obsługi została wywieszona w budynku WORD w T.. Zdaniem pełnomocnika skarżącego udzielenie informacji nieaktualnych w kontekście zmiany rodzaju pojazdu egzaminacyjnego jest niedopuszczalne. Pełnomocnik skarżącego nie zgodził się również twierdzeniami organu, że oddalenie się skarżącego z placu manewrowego było równoznaczne z wolą przerwania egzaminu. Skarżący był bowiem pod wpływem stresu spowodowanego egzaminem, jak również pod wpływem wzburzenia spowodowanego okolicznością, że pojazd, na którym odbywa się egzamin praktyczny posiada inny sposób obsługi aniżeli pojazd, którego tablice poglądowe zostały wywieszone w budynku WORD. Nie można jednak interpretować takiego zachowania skarżącego jako "wniosku osoby egzaminowanej" o zakończenie egzaminu opisanego w tym przepisie. Przeciwnie, zdaniem pełnomocnika skarżącego to egzaminator zadecydował o zakończeniu egzaminu bez wysłuchania skarżącego, choć nie istniały do tego żadne podstawy. Nie sposób w niniejszej sprawie bowiem przyjąć, że zachowanie skarżącego zagrażało bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego (art. 52 ust. 2 ustawy o osobach kierujących pojazdami). Skarżący miał bowiem jedynie wątpliwość i potrzebę zastanowienia się nad umiejscowieniem tylnego światła przeciwmgłowego. Nie wykonał natomiast żadnego niebezpiecznego czy nieprzewidzianego manewru pojazdem egzaminacyjnym, a jedynie potrzebował czasu (w wymiarze 5 minut, zgodnie z obowiązującymi przepisami w tym zakresie) na zastanowienie się nad prawidłową odpowiedzią na pytanie egzaminacyjne. Egzaminator zakończył więc egzamin w sposób nieuprawniony i całkowicie bezpodstawny. Organ winien był wziąć pod uwagę naruszenie tego przepisu z urzędu, czego jednak nie uczynił. Biorąc pod uwagę powyższe organ zobowiązany był w ocenie pełnomocnika skarżącego do unieważnienia egzaminu na podstawie przepisów art. 67 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, czego również nie uczynił. Na rozprawie w dniu 26 października 2016 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał wszystkie zarzuty zawarte w skardze oraz w piśmie z dnia 9 września 2016 r., akcentując, że poprzez wywieszenie niewłaściwych tablic informacyjnych to organ przyczynił się do powstałej sytuacji. Nadto zwrócił uwagę na art. 52 ust. 2 ustawy o osobach kierujących pojazdami. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący żąda unieważnienia egzaminu praktycznego na kategorię B prawa jazdy przeprowadzonego w dniu 17 marca 2015 r. przez egzaminatora W.M. w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w K. w Oddziale Terenowym w T. Jako podstawę prawną wniosku wskazuje art. 67 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2016 r., poz. 267 ze zm., dalej: u.k.p.) Stosownie do art. 67 ust. 1 pkt. 1 i 4 marszałek województwa sprawuje nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych, o których mowa w art. 51, w ramach którego rozpatruje skargi dotyczące egzaminu oraz unieważnia egzamin. Przesłanki (podstawy) unieważnienia egzaminu określa art. 72 ust. 1 u.k.p. Marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli: 1) egzaminowi została poddana osoba, o której mowa w art. 50 ust. 2; 2) był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik. W rozpatrywanej sprawie ewentualnej podstawy można by upatrywać w normie zawartej w art. 72 ust. 1 pkt. 2, a więc w przeprowadzeniu egzaminu w sposób niezgodny z przepisami ustawy, o ile ta niezgodność z przepisami miała wpływ na jego wynik. Zasady przeprowadzania egzaminu regulowały przepisy rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 13 lipca 2012 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dz.U. z 2013 r., poz. 995 ze zm., dalej: rozporządzenie). Zgodnie z § 23 ust. 1 rozporządzenia, część praktyczna egzaminu państwowego polega m.in. na wykonaniu na placu manewrowym zadań określonych dla prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1 lub A w tabeli nr 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia - zgodnie z techniką kierowania pojazdem i kryteriami określonymi w tabeli nr 4 załącznika nr 2 do rozporządzenia, Pierwsza grupa zadań, zgodnie z tabelą nr 2 załącznika nr 2, wiąże się z przygotowaniem do jazdy oraz sprawdzaniem stanu technicznego podstawowych elementów pojazdu odpowiedzialnych bezpośrednio za bezpieczeństwo jazdy. W ramach sprawdzenia stanu technicznego podstawowych elementów pojazdów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo ruchu drogowego, stosownie do pkt. 1 tabeli nr 4 załącznika nr 2 osoba egzaminowana musi zaprezentować, że potrafi sprawdzić m.in. poziom płynu chłodzącego (poz. b) oraz działanie świateł przeciwmgłowych tylnych, jeśli występują (poz. m). Rozporządzenie reguluje sposób wykonania części zadania określonego w pkt 1: 1/ na wykonanie czynności osoba egzaminowana ma nie więcej niż 5 minut, 2/ osoba egzaminowana powinna co najmniej wskazać, gdzie i przy użyciu jakich przyrządów lub wskaźników sprawdza się poziom odpowiednich płynów w pojeździe, 3/ w przypadku dokonywania sprawdzenia świateł, o których mowa w lit. i lub j, osoba egzaminowana może poprosić egzaminatora o potwierdzenie działania światła zewnętrznego, 4/ losowy dobór elementów czynności dla każdej osoby egzaminowanej dokonywany jest przez ośrodek egzaminowania przy użyciu urządzenia komputerowego. Urządzenie losuje 1 element spośród elementów określonych w lit. a-e oraz 1 element spośród elementów określonych w lit. f-m. W przypadku niewłaściwego wykonania zadania w trakcie drugiej próby sprawdzeniu i ocenie podlegają wyłącznie te elementy zadania, które zostały wykonane nieprawidłowo lub nie zostały wykonane w ogóle. W myśl § 28 ust. 2 pkt. a) rozporządzenia, osoba egzaminowana uzyskuje negatywny wynik części praktycznej egzaminu państwowego, jeżeli dwukrotnie nieprawidłowo wykonała to samo zadanie egzaminacyjne. Jak wynika z akt sprawy, skarżący dwukrotnie nie był w stanie wykonać części zadania określonego w pkt. 1 poz. m tabeli nr 4 załącznika nr 2 do rozporządzenia, polegającego na sprawdzeniu działania świateł przeciwmgłowych w samochodzie, na którym odbywał egzamin. Potwierdza to informacja zawarta w "Arkuszu przebiegu części praktycznej egzaminu państwowego" (k.8 akt administracyjnych), wyjaśnienia egzaminatora ( k.6 a.a.), jak również treść notatki służbowej z nagrania przebiegu egzaminu (k. 28 a.a.). Wobec tego zachodziły podstawy do potraktowania egzaminu jako niezdanego stosownie do § 28 ust. 2 pkt. a) rozporządzenia. Oceny tej nie zmieniają okoliczności na które powołuje się skarżący, w tym nieaktualne materiały WORD dotyczące innego umiejscowienia światła przeciwmgłowego tylnego w samochodzie znajdującym się na tych materiałach, aniżeli w samochodzie egzaminacyjnym. Jest to tylko twierdzenie skarżącego, nie poparte żadnym dowodem, a ponadto WORD prezentuje stanowisko, iż materiały te były aktualne (są aktualizowane na bieżąco). Nawet gdyby było inaczej (tj. tak, jak twierdzi skarżący), to nie zwalnia go to z obowiązku posiadania wiedzy o sposobie włączania świateł przeciwmgłowych w samochodzie egzaminacyjnym. Nie jest także uzasadniony argument skarżącego dotyczący ograniczenia przysługującego mu czasu na wykonanie zadania. Czas ten, jak wynika z rozporządzenia, wynosi "nie więcej niż 5 minut" na wykonanie części zadania określonej w pkt. 1 tab. 4. W trakcie tych pięciu minut powinien wykonać dwie czynności, wylosowane z katalogu zawartego w tym punkcie. W przypadku skarżącego chodziło o sprawdzenie poziomu płynu chłodzącego oraz działania świateł przeciwmgłowych tylnych. Egzamin praktyczny rozpoczął się o godz. 14:30 (k. 8 a.a.); o godz. 14:32 egzaminator wydaje polecenie dotyczące powtórnego sprawdzenia działania świateł przeciwmgłowych (k. 28 a.a), o godz. 11:36 egzamin zostaje zakończony (k. 8 a.a.). Skarżący kwestionuje jedynie czas zakończenia egzaminu, twierdząc że na zegarku egzaminatora była 14:35, natomiast ten wpisał do arkusza 14:36. Nawet jeśli przyjąć twierdzenie skarżącego, to na wykonanie obu czynności (sprawdzenie poziomu płynu chłodzącego oraz dwukrotne sprawdzenie działania świateł przeciwmgłowych tylnych) miał on "nie więcej niż 5 minut czasu". W świetle powyższych ustaleń Sąd nie podziela zarzutów podnoszonych przez skarżącego. Wobec powyższego, skoro brak jest podstaw do przyjęcia, iż egzamin był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami prawa, organy orzekające w sprawie zasadnie uznały postępowanie w sprawie stwierdzenia jego nieważności za bezprzedmiotowe, co skutkowało podjęciem decyzji umarzającej. W tym stanie rzeczy Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.