II SA/Gl 492/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Przy skardze z dnia [...] r. H. B. nadesłała druk urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Wnioskodawczyni wniosek ów uzasadniła niskimi dochodami i trudną sytuacją materialną, a także charakterem sprawy i postawą byłego małżonka. Jak bowiem wynika z treści wniosku H.B. utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w wysokości 1149 zł brutto miesięcznie, zamieszkując w części niewykończonego budynku mieszkalnego. Skarżąca nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych lub lokat bankowych ani też przedmiotów materialnych o wartości przekraczającej 3.000 euro. Na wezwanie referendarza sądowego H. B. wyjaśniła, iż zamieszkuje na parterze wspomnianego budynku, na piętrze zaś przebywa jej córka wraz z małżonkiem i dwójką dzieci. Córka partycypuje w kosztach utrzymania nieruchomości w połowie, prowadząc jednakże odrębne od wnioskodawczyni gospodarstwo domowe. Z nadesłanych kserokopii dokumentów wynika, że rachunek za energię elektryczną w okresie rozliczeniowym od [...] r. do [...] r. wyniósł [...] zł, zaś prognozowany za okres od [...] r. do [...] r. wynosi [...] zł, co w rozliczeniu miesięcznym przekłada się na kwotę [...] zł. Opłata za dostarczanie wody wynosi [...] zł miesięcznie, wywóz śmieci [...] zł, internet [...] zł zaś rachunek za telefon w miesiącu maju opiewał na kwotę [...] zł. Oprócz tego skarżąca zaznaczyła, iż co miesiąc wraz z córka odkładają pewną kwotę na zakup węgla na zimę. W sezonie grzewczym zużywają około [...] ton ekogroszku, a zakup [...] ton wraz z dowozem kosztuje około [...] zł. Ponadto H.B. nadesłała fakturę za zakup lekarstw na kwotę [...]zł. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Odpłatność postępowania sądowego jest regułą, o czym stanowi przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.). Nie ma ona wszakże charakteru bezwzględnego, a wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Oznacza to, że kryteria oceny takiego wniosku są dużo surowsze aniżeli w przypadku wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Tylko więc ten, kto nawet przy najdalej idących wysiłkach nie jest w stanie zdobyć jakichkolwiek środków pieniężnych może liczyć na ewentualne uwzględnienie takiego wniosku. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W istocie rzeczy jest to więc forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Zasadność wniosku strony oceniana jest w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Analiza okoliczności przedstawionych przez skarżącą nie pozwala stwierdzić, że zaistniały okoliczności uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku. W szczególności nie można przyjąć, że sytuacja materialna H. B. jest szczególnie trudna, co ewentualnie uzasadniałoby przychylenie się do jej prośby. Bez wątpienia dochód wnioskodawczyni jest rzeczywiście niski, o czym świadczy nadesłane zaświadczenie z właściwego Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Nie można jednak z pola widzenia tracić faktu, że H. B. zamieszkuje wraz z rodziną swojej córki. W tej sytuacji oświadczenie, że prowadzi odrębne gospodarstwo domowe nie znajduje pokrycia w rzeczywistości, skoro obie osoby partycypują w kosztach utrzymania wspólnej nieruchomości. Nie mniej jednak, nawet jeśli przyjąć, iż to oświadczenie jest prawdziwe, to wskazać należy, że ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z dnia 5 marca 1964 r. Nr 649, poz. 59 ze zm.) ustanawia generalne zasady wspierania się przez członków rodzin, w tym rodziców i dzieci (art. 87 tej ustawy). Należy zatem oczekiwać, iż w sytuacji braku możliwości wygospodarowania środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego wnioskodawczyni w pierwszej kolejności winna poszukiwać wsparcia u członków swojej rodziny, a dopiero później, gdyby pomoc ta okazała się niewystarczająca – zwrócić się o zwolnienie jej z kosztów sądowych. Trudno bowiem oczekiwać, że to Skarb Państwa jest zobowiązany wspierać osoby znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej, podczas gdy maja one członków rodziny mogących im pomóc. W tym kontekście wskazać trzeba, że brak jest jakichkolwiek danych na temat dochodu córki skarżącej, co niepozwala przyjąć, że osoba ta nie ma możliwości udzielenia wsparcia swojej matce. W kontekście poczynionych rozważań zauważyć również trzeba, że wniosku o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu nie może uzasadniać subiektywne przekonanie strony o skomplikowanym charakterze sprawy, odległość Sądu od miejsca zamieszkania jak również chęć uniknięcia stresu związanego ze stawiennictwem w Sądzie. Trzeba bowiem podkreślić, że obecność strony w Sądzie nie jest niezbędna, zaś o wszelkich działaniach czy to Sądu, czy też strony przeciwnej jest ona zawiadamiana. Z tego też względu również i ta argumentacja nie zasługiwała na uwzględnienie. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia