II SA/Gl 510/25

WyrokWSA w Gliwicach2025-10-30

Skład orzekający: Wojciech Gapiński, Krzysztof Nowak, Renata Siudyka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dopuszczenie sytuowania budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (MPZP) zwalnia inwestora z obowiązku spełnienia innych wymagań określonych w przepisach techniczno-budowlanych, w szczególności z § 12 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (w.t.)?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że przepisy § 12 ust. 2, 3 i 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, mają charakter rozłączny i określają odrębne sytuacje oraz kryteria. Dopuszczenie sytuowania budynku bezpośrednio przy granicy działki na podstawie MPZP (zgodnie z § 12 ust. 2 w.t.) nie wymaga kumulatywnego stosowania lub badania przesłanek z § 12 ust. 3 i 4 w.t., ponieważ ustawodawca nie przewidział takiego powiązania ani uzupełniania się tych przepisów. W związku z tym, organy prawidłowo zastosowały prawo, opierając się na § 12 ust. 2 w.t. w powiązaniu z MPZP, bez konieczności analizy § 12 ust. 3 i 4 w.t.
Stan faktyczny
Skarżący E. J. i R. J. wnieśli skargę na decyzję Wojewody Śląskiego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. o pozwoleniu na rozbudowę i nadbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz rozbiórkę i odbudowę budynku garażowego. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (§ 12 ust. 3 i 4), przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7, 77, 80, 8, 107) oraz Prawa budowlanego (art. 35 ust. 1). Ich zdaniem, organy nieprawidłowo oceniły możliwość sytuowania budynków przy granicy działki, pomijając konieczność analizy § 12 ust. 3 w.t. i nie zapewniając im czynnego udziału w postępowaniu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2025 r. sprawy ze skargi E. J., R. J. (J.) na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 21 lutego 2025 r. nr IFXIV.7840.7.6.2024 w przedmiocie pozwolenia na budowę oddala skargę. Pismem z dnia 17 marca 2025 r. E. J. i J. J. (dalej łącznie jako: "skarżący"), wnieśli skargę na decyzję Wojewody Śląskiego (dalej jako: "organ odwoławczy" lub "Wojewoda"), opisaną w rubrum nn. wyroku. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym: Decyzją z dnia 29 lutego 2024 r. [...], Prezydent Miasta C. (dalej jako: "organ I instancji" lub "Prezydent"), działając na podstawie art. 30b ust. 1-3, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 oraz art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (ówcześnie t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm.), dalej powoływanej jako: "p.b.", udzielił E. G. i K. G. (dalej łącznie jako: "inwestorzy") pozwolenia na: - rozbudowę wraz z nadbudową budynku mieszkalnego jednorodzinnego o danych charakterystycznych po wykonaniu inwestycji: powierzchnia zabudowy 77,30 m2, powierzchnia użytkowa 98,82 m2, powierzchnia całkowita 157,61 m2 oraz - rozbiórkę i odbudowę budynku garażowego o danych charakterystycznych po wykonaniu inwestycji: powierzchnia zabudowy 49,40 m2, powierzchnia użytkowa 42,60 m2, powierzchnia całkowita 49,40 m2 (łączna kubatura dwóch budynków po wykonaniu inwestycji 530,32 m3), na nieruchomości zlokalizowanej w C. przy ul. [...] , obejmującej działkę o numerze ewidencyjnym [...] i część działki o numerze ewidencyjnym [...] , obr. [...] – [...] , jednostka ewidencyjna C. . W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wskazał, że lokalizacja projektowanej nadbudowy budynku przy granicy z sąsiednią działką o numerze ewidencyjnym [...] obręb [...] – [...] , zgodna jest z § 12 ust. 4 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j.: Dz.U. z 2022 r., poz. 1225), dalej powoływanego jako: "w.t.", który stanowi, że w zabudowie jednorodzinnej dopuszcza się, uwzględniając przepisy odrębne oraz przepisy § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273, nadbudowę budynku istniejącego, usytuowanego w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 od granicy tej działki budowlanej, o nie więcej niż jedną kondygnację, przy czym w nadbudowanej ścianie, zlokalizowanej w odległości mniejszej niż 4 m od granicy, nie może być okien i drzwi. Organ I instancji wskazał też, że lokalizacja projektowanej odbudowy budynku garażowego przy granicy z sąsiednią działką o numerze ewidencyjnym [...] obręb [...] – [...] , zgodna jest z § 12 ust. 4 pkt 3 w.t. który stanowi, że w zabudowie jednorodzinnej dopuszcza się, uwzględniając przepisy odrębne oraz przepisy § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271- 273, budowę budynku gospodarczego lub garażu o długości nie większej niż 6,5 m i wysokości nie większej niż 3 m bezpośrednio przy granicy działki budowlanej lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m ścianą bez okien i drzwi. Dodatkowo zgodnie z § 12 ust. 2 w.t. sytuowanie budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy, dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli plan miejscowy przewiduje taką możliwość. Zgodnie z § 7 ust. 9 obowiązującego dla terenu posadowienia przedmiotowych obiektów planu miejscowego na terenie oznaczonym symbolem MN 11 dopuszcza się sytuowanie na działce budowlanej budynków w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy granicy tej działki, w przypadku budynków zwróconych ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy. Odwołanie od tej decyzji wnieśli skarżący, zarzucając organowi naruszenie: - § 12 ust. 3 w.t. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, obowiązującym dla terenu posadowienia znalazły się zapisy pozwalające na realizację inwestycji bezpośrednio przy granicy lub 1,5 metra od niej, to przy określaniu dopuszczalnego usytuowania budynku, np. w zabudowie jednorodzinnej względem granic działki budowlanej, dokonuje się oceny możliwości takiego usytuowania nie tylko w oparciu o regulację § 12 ust. 2 r.w.t., lecz także z uwzględnieniem § 12 ust. 3 r.w.t., a nadto projektowany budynek powinien przylegać do budynku znajdującego się na sąsiadującej działce, czego organ w niniejszej sprawie zaniechał; - art. 35 ust. 1 p.b. poprzez niedokonanie przed wydaniem zaskarżonej decyzji dostatecznego sprawdzenia, czy przedstawiona dokumentacja spełnia wymagania, o których stanowi art. 35 ust. 1 p.b., poprzestając wyłącznie na sprawdzeniu czy w tej sprawie zostały przedstawione wszystkie wymagane prawem dokumenty; - art. 7 w zw. z art. 77 § i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.), dalej powoływanej jako: "k.p.a.", poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz nie wyczerpujące zebranie i błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, w tym również dokonanie oceny dowodów w sposób dowolny, a nie swobodny, przez co została wydana decyzja z naruszeniem szeregu przepisów prawa procesowego oraz zasad ochrony praworządności, konieczności uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli; - art. 8 § 1 k.p.a. poprzez nieprzyczynienie się przez organ I instancji do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania, w szczególności w zakresie zasady budowania zaufania do władzy publicznej - art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez niewystarczające uzasadnienie decyzji. Uzasadniając odwołanie skarżący wskazali, że budowa budynku w granicy działki, ewentualnie 1,5 m od niej jest możliwa, jeśli plan miejscowy wyraźnie takie rozwiązanie dopuszcza. Zgodnie z § 7 ust. 9 MPZP "na terenach oznaczonych symbolami: MN1, MN2, MN2, MN6, MN8, MN 11 i MN 12 dopuszcza się sytuowanie na działce budowlanej budynków w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy granicy tej działki, w przypadku budynków zwróconych ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy. Wobec powyższego, ich zdaniem, organ architektoniczno-budowlany winien był również sprawdzić zgodność z kolejnymi przepisami, a to § 12 ust. 3 w.t., czego, jednakże zaniechał. Przepis ten stanowi, że "dopuszcza się sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej, jeżeli będzie on przylegał swoją ścianą do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce oraz jego wysokość będzie zgodna z obowiązującym na danym terenie planem miejscowym lub decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu". Zdaniem skarżących organ I instancji nie zweryfikował tej kwestii. Powołując się na orzecznictwo skarżący wskazali, że gdy w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego znalazły się zapisy pozwalające na realizację inwestycji bezpośrednio przy granicy lub 1,5 metra od niej, to przy określaniu dopuszczalnego usytuowania budynku, np. w zabudowie jednorodzinnej względem granic działki budowlanej, dokonuje się oceny możliwości takiego usytuowania nie tylko w oparciu o regulację § 12 ust. 2 w.t., lecz także z uwzględnieniem § 12 ust. 3 i 4 w.t. Innymi słowy w przypadku, gdy budynek (zarówno mieszkalny jak i garaż) mają być wybudowane w granicy działki, należy zbadać zgodność tego zarówno z § 12 ust. 4 w.t., jak i z § 12 ust. 3 w.t. Oznacza to, że dopuszczenie sytuowania takiego budynku bezpośrednio przy granicy nie zwalnia inwestora z zachowania innych wymagań określonych w przepisach techniczno-budowlanych. Według skarżących, Prezydent naruszył także art. 35 p.b. W ich ocenie wyartykułował przywołany przepis prawa procesowego w treści decyzji, nie akcentując jednak czy doszło do sprawdzenia przedstawionej przez inwestora dokumentacji. Stwierdzili, że w istocie do wskazanej weryfikacji nigdy nie doszło, a jedynie do sprawdzenia czy wszystkie wymagane przez prawo dokumenty znajdują się w aktach sprawy. Biorąc to pod uwagę skarżący podnieśli, iż o ile można zgodzić się z tezą, że organ nie jest zobowiązany do badania dokumentacji w kontekście jej zgodności z aktualnymi zasadami wiedzy technicznej, o tyle nie sposób jest zaakceptować tezę jakoby organ nie musiał analizować przedstawionych przez inwestora dokumentów przez pryzmat obowiązującego prawa. Tym samym stanowczego podkreślenia wymaga, że Prezydent w sposób rażący naruszył przepisy prawa procesowego, dokonując de facto delegacji swoich obowiązków wynikających z art. 35 ust. 1 p.b. na projektanta. Dodatkowo, zdaniem skarżących organ I instancji naruszył przepisy procesowe, albowiem nie dokonał wyczerpującej analizy i sprawdzenia czy planowana przez inwestora rozbudowa i budowa w/w inwestycji nie będzie wiązać się z zagrożeniem po stronie skarżących, w szczególności np. pod względem bezpieczeństwa pożarowego. Nadto skarżący podnieśli, że organ I instancji naruszył art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącym czynnego udziału w sprawie oraz nieumożliwienie im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Nie zostali oni zawiadomieni o wszczęciu postępowania oraz nie zostali pouczeni o możliwości złożenia ustnych lub pisemnych uwag i zastrzeżeń. Skarżący nie zostali również zawiadomieni o zebraniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z nim. A zatem skarżący nie zostali pouczeni o możliwości zajęcia stanowiska przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Gdyby organ administracyjny zawiadomił skarżących w sposób należyty, to mogliby oni podnieść szereg naruszeń, do których doszło w toku niniejszego postępowania administracyjnego, co spowodowałoby wydanie innej decyzji. Zaskarżoną obecnie decyzją Wojewoda Śląski utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art, 35. ust. 1 p.b. przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego organ administracji architektoniczno-budowlanej sprawdza m.in.: zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego, a także zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi oraz kompletność projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego. Po analizie projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego Wojewoda stwierdził, że projektowana inwestycja jest zgodna z wymogami MPZP. Nadto stwierdził także zgodność projektu zagospodarowania terenu z pozostałymi przepisami, w tym z przepisami w.t. Istniejący budynek mieszkalny, podlegający rozbudowie i nadbudowie, jest usytuowany bezpośrednio przy północnej granicy z działką o nr ewid. [...] (działka skarżących), a także w odległości ok. 10 m od południowej granicy działki i ponad 40 m od zachodniej granicy z działką drogową - ul. [...] . Od najbliższego budynku mieszkalnego (budynku skarżących), usytuowanego na działce sąsiedniej nr [...] , dzieli go ok. 6 m. Ściana budynku podlegającego rozbudowie i nadbudowie oraz ściana garażu bezpośrednio przy granicy działki jest ścianą oddzielenia przeciwpożarowego (REI60), zakończoną ogniomurem ponad połać dachu, a także wysuniętą poza obrys budynku o 30 cm, co spełnia wymogi przepisów § 232 ust. 4 oraz § 235 w.t. W ocenie organu odwoławczego obiekt nie narusza przepisów w.t. dotyczących usytuowania (§ 12), bowiem zgodnie z § 12 ust. 2 w.t. w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 2 (ściana bez okien i drzwi), dopuszcza się sytuowanie budynku w odległości nie mniejszej niż 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje taką możliwość. W przedmiotowej sprawie, jak już wcześniej wskazano, plan w § 7 ust. 9 taką właśnie możliwość przewiduje. Dodatkowo Wojewoda podkreślił, że wyjątki zawarte w § 12 ust. 2-4 w.t. określają oddzielne względem siebie sytuacje, jak i rozłączne przesłanki, które nie pozostają ze sobą w związku ani nie uzupełniają się. Ponadto, po analizie projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego, Wojewoda stwierdził, że są one kompletne i zostały wykonane przez osoby posiadające wymagane uprawnienia budowlane, legitymujące się aktualnymi na dzień opracowania projektu budowlanego zaświadczeniami o przynależności do właściwej izby samorządu zawodowego. Do dokumentacji dołączono wymagane prawem opinie i uzgodnienia oraz oświadczenia projektantów o sporządzeniu projektów zgodnie z obowiązującymi przepisami i zasadami wiedzy technicznej. Projekt zawiera też informację dotyczącą bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, a inwestorzy złożyli oświadczenie posiadanym prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Dalej Wojewoda wyjaśnił, że regulacja art. 4 p.b. konstytuuje wolność zabudowy. Jej ograniczenie może nastąpić wyłącznie w przypadku, gdy przepis szczególny wprost tak stanowi. Jak się wskazuje w literaturze prawa: "należy się opowiedzieć za konstrukcją uznającą prawo do zabudowy jako element prawa własności. Podstawowe ograniczenia prawa zabudowy wynikać będą z przepisów rangi ustawowej i będą mieć charakter wyjątków od generalnej zasady wolności budowlanej - w konsekwencji ograniczenia te nie mogą być interpretowane rozszerzająco". Wszelkie zatem normy ograniczające wolność zabudowy powinny być więc interpretowane w sposób zawężający. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sadowo-administracyjnym, przysługujące każdemu prawo do zabudowy nieruchomości gruntowej, o którym mowa w art. 4 p.b. jest w pewnym stopniu ograniczone, gdyż warunkiem skorzystania z tego prawa jest zgodność zamierzenia budowlanego z przepisami. Oznacza to, że podmiot planujący inwestycję musi uwzględnić inne prawa i dobra chronione, w tym uzasadniony interes osób trzecich, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. W piśmiennictwie i orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że zawarte w art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. pojęcie "uzasadnionych interesów osób trzecich" powinno być interpretowane w sposób obiektywny, tj. zgodnie z regulującymi proces inwestycyjny przepisami, w tym techniczno-budowlanymi. Interesy te nie mogą bowiem samodzielnie, w oderwaniu od pozostałych norm Realizacja i eksploatacja każdego obiektu budowlanego może wiązać się z wprowadzeniem pewnych uciążliwości czy też ograniczeń dla działek sąsiednich. Niemniej przedmiotem oceny organu administracji architektoniczno-budowlanej, przy wydawaniu pozwolenia na budowę, jest zgodność inwestycji z obowiązującymi przepisami, określającymi pewne wymagania, które projektowana inwestycja musi spełnić. Pozytywna weryfikacja inwestycji nie oznacza jednak, że dany obiekt w ogóle nie będzie powodował immisji, tym niemniej, jeżeli immisje te mieszczą się w określonych prawnie normach, organ nie może odmówić udzielenia pozwolenia na budowę. Zatem, jedynie przekroczenie przez projektowaną inwestycję pewnych norm prawnych regulujących proces budowlany, nakłada na organ obowiązek odmowy udzielenia pozwolenia na budowę. Wszelkie inne uciążliwości i ograniczenia dla nieruchomości sąsiednich, jakie może spowodować realizacja i eksploatacja danej inwestycji, a niewykraczające poza zakazy i ograniczenia wprowadzone przez normy odnoszące się do obiektów budowlanych i ich usytuowania, mogą być przedmiotem roszczeń dochodzonych przed właściwym sadem powszechnym, w trybie cywilnoprawnym, a nie przed organami administracji architektoniczno-budowlanej w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę. Przepisami techniczno-budowlanymi, które normują odległości budynków na działkach budowlanych są m.in. § 12, § 13, § 60, § 271-273 w.t. Przepisy te w większości w literalnym brzmieniu odnoszą się do wymagań stawianych projektowanym budynkom w stosunku do już istniejących (np. § 13, § 60 czy § 271 w.t.). Po analizie projektu zagospodarowania terenu przedmiotowej inwestycji stwierdzić należy, że zarówno § 13 w.t. - naturalne oświetlenie) jak i § 60 w.t. (nasłonecznienie) jest dla projektowanej inwestycji spełnione wobec sąsiedniego istniejącego budynku mieszkalnego (należącego do skarżących). Organ odwoławczy dodatkowo podkreślił, że nie ma żadnego przepisu prawa materialnego, który nakazywałby zapewnienie nasłonecznienia wobec nieruchomości gruntowej. Odnosząc się do przywołanego przez skarżących naruszenia § 12 ust. 3 w.t. organ odwoławczy wyjaśnił, że w niniejszej sprawie przepis ten nie ma zastosowania. Stanowi on bowiem, że "dopuszcza się, (...), sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej, jeżeli będzie on przylegał całą długością swojej ściany do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce oraz jego wysokość będzie zgodna z obowiązującym na danym terenie miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Jak wynika z części rysunkowej projektu zagospodarowania terenu, projektowany do realizacji budynek garażu przekracza wymiarem długości ściany wymiar długości ściany budynku znajdującego się na działce skarżących, wobec czego przy usytuowaniu tego obiektu bezpośrednio przy granicy działki nie sposób skorzystać z dopuszczenia określonego w ww. § 12 ust. 3 w.t. Jednakże, jak już wcześniej wskazano w treści niniejszej decyzji, dopuszczenie usytuowania planowanej rozbudowy z nadbudową budynku mieszkalnego oraz budowy garażu można wywieść z przepisu określonego w § 12 ust. 2 w.t., co w ocenie organu odwoławczego jest wystarczające. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przez organ I instancji przepisów prawa procesowego Wojewoda stwierdził, że nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień. Sam fakt, że skarżący nie zgadzają się z treścią rozstrzygnięcia nie świadczy o naruszeniach proceduralnych organu I instancji. Prezydent Miasta C. przeprowadził prawidłowo postępowanie dowodowe z udziałem stron, zapewniając im na każdym stadium postępowania czynny udział oraz możliwość wypowiedzenia się, z czego skarżący aktywnie korzystali, tym samym zarzut naruszenia art. 64 § 1 i 10 § 1 k.p.a. jest zupełnie bezpodstawny. W treści decyzji organ odniósł się do uwag stron czym wypełnił dyspozycje przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. W skardze sądowej na powyższą decyzję skarżący zarzucili organowi odwoławczemu naruszenie: - prawa materialnego, tj. § 12 ust. 3 i 4 w.t. poprzez uznanie, że przepisy te nie mają zastosowania w niniejszej sprawie oraz że w związku z tym zastosowanie znajduje przepis § 12 ust. 2 w.t. i brak jest potrzeby weryfikowania przesłanek z § 12 ust. 3 i 4 w.t. w sytuacji, gdy organ winien te przepisy zastosować i ocenić zgodność usytuowania budynku ze wszystkimi przesłankami zawartymi w §12 ust. 2-4 w.t., a nie jedynie wybranymi z nich; - prawa materialnego, tj. art. 140 i 144 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r.- Kodeks Cywilny (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1061 ze zm.) w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. poprzez niezastosowanie i przyjęcie, że dopuszczenie w planie miejscowym możliwości sytuowania budynku bezpośrednio przy granicy działki, zwalnia inwestora z zachowania innych wymagań określonych w przepisach techniczno-budowlanych, co stanowi naruszenie prawa własności skarżących oraz brak zapewnienia w prowadzonym postępowaniu należytej ochrony ich interesów; - przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak dokonania kompleksowej analizy stanu faktycznego pod kątem dopuszczalności usytuowania budynku będącego przedmiotem postępowania, tj. uwzględniającej nie tylko przepis § 12 ust. 2 w.t., ale również pozostałe przesłanki wynikające z tego przepisu, w szczególności z ust. 3 i 4, wskutek czego ustalenia faktyczne są niepełne i niewystarczające do wydania decyzji zgodnej z żądaniem strony; - przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do argumentacji przywoływanej przez Skarżących w odwołaniu, a dotyczącej istnienia podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie § 12 ust. 3 w.t. i poprzestanie jedynie na krótkiej konstatacji, że przepis ten w niniejszej sprawie nie ma zastosowania bez wskazania, dlaczego w istocie tak jest, podczas, gdy przeprowadzenie analizy i ustaleń co do wymogów wskazywanych przez ten przepis było konieczne dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. W oparciu o tak zakreślone zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i o umorzenie postępowania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący przywołali argumentację na poparcie podnoszonych zarzutów, zasadniczo zbieżną z twierdzeniami i wnioskami, zawartymi w treści odwołania od decyzji organu I instancji. Zasadnicza część argumentacji skargi sprowadzała się do całkowicie bezzasadnego pominięcia przez organy obu instancji konieczności zastosowania w sprawie § 12 ust. 3 w.t., co już samo w sobie, zdaniem skarżących, stanowi o wadliwości zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał twierdzenia i wnioski, zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Postanowieniem z dnia 2 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 510/25, tut. Sąd odmówił wstrzymania na wniosek skarżących wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 - p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji Wojewody oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji doszedł do przekonania, że zostały one wydane z zgodnie z obowiązującym prawem. W pierwszej kolejności wskazać należy, że decyzja jaką stanowi pozwolenie na budowę nie ma charakteru decyzji uznaniowej. Jeśli zostały spełnione wymagania określone w art. 35 ust. 1 p.b organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Jest to typowy przykład normy prawnej o charakterze związanym, kiedy organ nie ma żadnego "luzu decyzyjnego" i jeśli spełnione są przesłanki przewidziane wyżej powołanymi przepisami, to nie może wydać decyzji odmownej (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 23 kwietnia 2013 r., II SA/Rz 77/13). Zgodnie z art. 35 ust. 1 p.b. przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego organ administracji architektoniczno-budowlanej sprawdza: 1. zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko; 2. zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi; 3. kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1b, a także zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7; 4. wykonanie - w przypadku obowiązku sprawdzenia projektu, o którym mowa w art. 20 ust. 2, także sprawdzenie projektu - przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymującą się aktualnym na dzień opracowania projektu - lub jego sprawdzenia - zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7. Wymienione w art. 35 ust. 1 pkt 2 p.b. przepisy techniczno-budowlane to w szczególności przywołany przez organ odwoławczy § 12 ust. 1, 2, 3 i 4 w.t. jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065), zgodnie z którym: 1. Jeżeli z przepisów § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować od granicy tej działki w odległości nie mniejszej niż: 1) 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy, 2) 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien lub drzwi w stronę tej granicy, 3) 5 m - w przypadku budynku mieszkalnego wielorodzinnego o wysokości ponad 4 kondygnacji nadziemnych, zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy, 4) 5 m - w przypadku budynku mieszkalnego wielorodzinnego o wysokości ponad 4 kondygnacji nadziemnych, zwróconego ścianą bez okien lub drzwi w stronę tej granicy - przy czym każdą płaszczyznę powstałą w wyniku załamania lub uskoku ściany traktuje się jako oddzielną ścianę. 1a. 6 Dopuszcza się usytuowanie budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, w odległości mniejszej niż 4 m, lecz nie mniejszej niż 3 m od granicy działki budowlanej, przy spełnieniu łącznie następujących warunków: 1) ściana budynku jest usytuowana w sposób inny niż równoległy do tej granicy działki; 2) odległość zewnętrznej krawędzi okna lub drzwi wynosi nie mniej niż 4 m od granicy tej działki. 2. W przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 4, dopuszcza się sytuowanie budynku w odległości nie mniejszej niż 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje taką możliwość. 3. Dopuszcza się, uwzględniając przepisy odrębne oraz przepisy § 13, § 19, § 23, § 36, § 40, § 60 i § 271-273, sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej, jeżeli będzie on przylegał całą długością swojej ściany do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce oraz jego wysokość będzie zgodna z obowiązującym na danym terenie miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. 4. W zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej, uwzględniając przepisy odrębne oraz przepisy § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273, dopuszcza się: 1) budowę budynku ścianą bez okien i drzwi bezpośrednio przy granicy działki budowlanej lub w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 pkt 2, lecz nie mniejszej niż 1,5 m, na działce budowlanej o szerokości 16 m lub mniejszej; 2) nadbudowę budynku istniejącego, usytuowanego w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 od granicy tej działki budowlanej, o nie więcej niż jedną kondygnację, przy czym w nadbudowanej ścianie, zlokalizowanej w odległości mniejszej niż 4 m od granicy, nie może być okien i drzwi; 3) budowę budynku gospodarczego lub garażu o długości nie większej niż 6,5 m i wysokości nie większej niż 3 m bezpośrednio przy granicy działki budowlanej lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m ścianą bez okien i drzwi. W realiach rozpoznawanej sprawy bezsporne jest, że inwestorzy wnieśli o wydanie pozwolenia na rozbudowę wraz z nadbudową budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz rozbiórkę i odbudowę budynku garażowego na nieruchomości zlokalizowanej w C. przy ul. [...] , obejmującej działkę o numerze ewidencyjnym [...] i część działki o numerze ewidencyjnym [...] , obr. [...] – [...] , jednostka ewidencyjna C. . Nie budzi również wątpliwości, że działka, na której znajdują się budynki położona jest na obszarze, który jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, z którego wynika, że projektowana inwestycja będzie zlokalizowana na obszarze oznaczonym symbolem MN11 - tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i zagrodowej. Kwestią sporną jest natomiast możliwość sytuowania planowanej przez skarżącego inwestycji w świetle § 12 w.t. w powiązaniu z regulacjami zawartymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Zdaniem organów przedłożony projekt budowlany jest zgodny z w.t. i MPZP. Natomiast zdaniem skarżących w przypadku, gdy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dopuszcza odstępstwo od odległości projektowanego budynku od granicy, to jednocześnie nie oznacza to, że wówczas nie można stosować wyjątków przewidzianych w § 12 ust. 3 i 4 w.t. Wobec tego w pierwszej kolejności wskazać należy, że analiza § 12 ust. 2 w.t. prowadzi do stwierdzenia, że w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 4 § 12 w.t., dopuszcza się sytuowanie budynku w odległości nie mniejszej niż 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje taką możliwość. Natomiast zgodnie z § 12 ust. 4 pkt 2 w.t. nadbudowę budynku istniejącego, usytuowanego w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 od granicy tej działki budowlanej, o nie więcej niż jedną kondygnację, przy czym w nadbudowanej ścianie, zlokalizowanej w odległości mniejszej niż 4 m od granicy, nie może być okien i drzwi. Przechodząc do rozważań Sąd stwierdza, że w sprawie pozostaje poza sporem, że MPZP przewiduje możliwość sytuowanie budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy, dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy. Należy zauważyć, że regulacje zawarte w § 12 ust. 2-4 w.t. normują odstępstwa od ogólnej zasady sytuowania budowli na nieruchomości w odpowiedniej odległości od granicy z inną działką i choć każde z tych odstępstw - opisane w poszczególnych ustępach - dotyczy budowy budynku bezpośrednio przy granicy działki, to jednakże odnosi się do odmiennych sytuacji i zawiera inne kryteria wymagane do zastosowania w danej sprawie. Ustawodawca w następujących po sobie ustępach normuje bowiem w sposób samodzielny i kompleksowy możliwość budowy przy granicy działki, nie warunkując zastosowania danego wyjątku od spełnienia jakiegokolwiek wymogu wynikających z pozostałych odstępstw. Każdy z ustępów to osobny przypadek z własnym zakresem stosowania. Dotyczy to także § 12 ust. 2 w.t., który stanowi niezależną i odrębną od pozostałych postanowień przesłankę prawa zabudowy przy granicy nieruchomości. Innymi słowy rzecz ujmując wyjątki zawarte w ust. 2-4 określają oddzielne względem siebie sytuacje jak i rozłączne przesłanki, które nie pozostają ze sobą w związku ani nie uzupełniają się. Przepisy § 12 ust. 2 i ust. 4 pkt 2 w.t. mają zatem charakter rozłączny, co oznacza w realiach niniejszej sprawy, że możliwa jest lokalizacja budynków w odległościach wynikających z planu miejscowego bądź określonych w § 12 ust. 4 pkt 2 w.t., jeśli zachodzą warunki określone w tym przepisie. W orzecznictwie sadowoadministracyjnym podnosi się, że § 12 ust. 2 i 3 w.t. (również obecnie ust. 4 tego przepisu) określają niezależne od siebie szczególne warunki sytuowania obiektów budowlanych, zaś odstępstwo jakie wynika z treści § 12 ust. 2 rozporządzenia dla sytuowania obiektu ma charakter samodzielny (por. wyrok WSA z 4 maja 2018 r., II SA/Rz 439/18, wyrok WSA w Łodzi z 20 sierpnia 2019 r., II SA/Łd 485/19). WSA w Lublinie w wyroku z 16 marca 2021 r., II SA/Lu 644/20 podkreślił, że przepisy § 12 ust. 2 i § 12 ust. 4 w.t. mają charakter rozłączny - możliwa jest więc lokalizacja budynków w odległościach wynikających z planu miejscowego bądź określonych w § 12 ust. 4 w.t. Z kolei WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 11 września 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 995/19 stwierdził, że brak jest podstaw do kumulatywnego stosowania norm wynikających z § 12 ust. 3 i 4 w.t., gdyż dotyczą one różnych, przewidzianych przez ustawodawcę odstępstw od zasady sytuowania budynków w granicy wynikającej z § 12 ust. 1 w.t. Mając powyższe na uwadze wyjaśnić należy, że przesłanka, o której mowa w § 12 ust. 2 w.t. nie ma zastosowania do następnych ustępów tego paragrafu, co oznacza brak konieczności badania przez organy spełnienia przez inwestora innych wymagań wynikających z regulacji § 12 ust. 3 i 4 w.t. Wymóg wynikający z § 12 ust. 2 w.t. nie może być traktowany jako warunkujący skorzystanie z kolejnych odstępstw, gdyż takiego zastrzeżenia ustawodawca nie przewidział, nie zawarł bowiem w § 12 ust. 4 odesłania do ust. 2 rozporządzenia (por. wyrok WSA w Szczecinie z 27 maja 2021 r., II SA/Sz 1038/20 - orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle poczynionych rozważań Sąd stwierdził brak podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja Wojewody i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są wadliwe. Sąd nie dopatrzył się badając akta administracyjne sprawy innych uchybień, które mogły mieć istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie i dlatego uznał zarzuty skargi zarówno zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego jak i procesowego za nieuzasadnione. Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło