II SA/Gl 526/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant specjalista Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2019 r. sprawy ze skargi E. F. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji nakazującej wykonanie określonych robót budowlanych oddala skargę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. decyzją z dnia [...]. działając na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.), nakazał skarżącym E. F. oraz mał. L. i D. Ś. jako współwłaścicielom kamienicy mieszkalno-użytkowej przy ul. [...] w S., usunięcie nieprawidłowości w przedmiotowym budynku poprzez: 1) rozbiórkę czterech balkonów usytuowanych na ścianie frontowej, 2) rozbiórkę czterech balkonów na ścianie tylnej, 3) zabezpieczenie drzwi balkonowych balustradami zewnętrznymi - w terminie do dnia 31 grudnia 2015 r. Nadto, do czasu wykonania rozbiórki, organ nakazał wyłączenie z użytkowania balkonów od strony frontowej w terminie natychmiastowym. Pismem z dnia 22 maja 2017 r. skarżący, wystąpili do organu I instancji o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją, powołując się na dołączony opis techniczny balkonów, z którego wynika, że istnieje możliwość ich remontu. Na wezwanie organu skarżący sprecyzowali wniosek jako żądanie wznowienia postępowania. Podali, że kwestionowana decyzja została oparta na ekspertyzie technicznej stanu elementów nośnych płyt balkonowych i konstrukcji zakotwień w murze, lecz w dniu 20 maja 2017 r. uzyskali inną opinię techniczną, opracowaną przez E. E., z której wynika możliwość przeprowadzenia remontu balkonów – zamiast ich usunięcia. Postanowieniem z dnia 20 lipca 2017 r. organ I instancji wznowił na żądanie skarżących postępowanie, zakończone powyższą decyzją ostateczną na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 147, art. 149 § 1 i art. 150 § 1 kpa. Jednakże w wyniku wznowienia postępowania organ I instancji decyzją z dnia 7 sierpnia 2017 r. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej (art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 kpa). Zdaniem organu, opinia biegłego lub ekspertyza, sporządzona po wydaniu decyzji ostatecznej, nie jest bowiem nową okolicznością w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa, gdyż nie istniała w dniu wydawania decyzji. Nadto, z przedłożonej ekspertyzy budowlanej nie wynikają żadne nowe okoliczności, które nie były znane organowi. Opinia ta nie koresponduje z ustaleniami faktycznymi wynikającymi z przedłożonej na potrzeby pierwotnego postępowania ekspertyzy autorstwa rzeczoznawcy budowlanego Z. K. W tej ekspertyzie rzeczoznawca wskazała w oparciu o obliczenia sprawdzające na konieczność wzmocnienia balkonów na I i II piętrze oraz rozbiórki balkonów na III i IV piętrze na elewacji tylnej. Przedstawiono też sposób wzmocnienia balkonów. Natomiast zakres robót wskazanych w opinii technicznej z maja 2017 r. nie obejmuje wykonania jakichkolwiek wzmocnień. Stąd też zdaniem organu, metodyka przeprowadzania badań obiektu w sposób niewystarczający obrazuje jego stan faktyczny. Nadto, organ zauważył, że strony podjęły decyzję o likwidacji balkonów na elewacji tylnej. W odrębnym odwołaniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 Prawa budowlanego poprzez wydanie decyzji dotychczasowej niezgodnej z rzeczywistym stanem faktycznym. Nadto, wskazała na pojawienie się nowego istotnego dowodu w postaci przywołanej opinii technicznej. Na tej podstawie domagała się uchylenia decyzji organu I instancji i przywrócenia stanu poprzedniego – poprzez odbudowę balkonów usytuowanych na ścianie frontowej na koszt organu. Po zacytowaniu treści tych przepisów, skarżąca zarzuciła, że brak było podstaw prawnych i faktycznych do nakazania rozbiórki balkonów na elewacji frontowej w terminie natychmiastowym. Stan faktyczny na dzień opracowania przedłożonej przez nich oceny dowodzi, że nie może być mowy o zagrożeniu z racji złego stanu technicznego tych balkonów, zaś organ nie jest uprawniony do oceny tej opinii. Do przeprowadzenia remontu nie są potrzebne obliczenia, zaś organ pomimo powiadomienia, nie uczestniczył przy oględzinach ich rzeczoznawcy. Zatem chodzi o fakty, które istniały w roku 2015, lecz nie zostały właściwie zinterpretowane, gdyż stan faktyczny z 2017 r. nie wskazuje podstaw do rozbiórki balkonów, które pozostały. Wydana decyzja spowodowała też utratę wartości całej nieruchomości. W odrębnym odwołaniu małoletni skarżący podnieśli, że w trakcie pierwotnego postępowania nie wiedzieli, że istnieje możliwość remontu balkonów, gdyż znali tylko opinię, na której oparł się organ. Dopiero po uzyskaniu innej opinii powzięli wiedzę, że możliwe jest przeprowadzenie remontu balkonów. Taki stan rzeczy nie był też znany organowi prowadzącemu postępowanie. Odwołujący się wnieśli także o przeprowadzenie mediacji. Postanowieniem z dnia 4 września 2017 r. organ odwoławczy odmówił uwzględnienia wniosku o przeprowadzenie mediacji. Decyzją z tej samej daty organ odwoławczy orzekł o uchyleniu decyzji organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania celem uzupełnienia przedłożonej przez skarżących ekspertyzy technicznej. Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji wezwał skarżących do przedłożenia opinii uzupełniającej – poprzez wskazanie nowych okoliczności faktycznych w stanie technicznym budynku, które istniały w dacie wydania decyzji pierwotnej. Po przedłożeniu żądanej opinii uzupełniającej, organ I instancji decyzją z dnia 11 grudnia 2017 r. powtórnie orzekł o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej. Zdaniem organu, przedłożona przez strony ekspertyza wraz z uzupełnieniem z dnia 18 listopada 2017 r., odnosi się do stanu faktycznego i opisu stanu w dacie opracowania. Opis prac modernizacyjnych, jakie obecnie należy podjąć w obiekcie oraz kwestie majątkowe, w ocenie organu są bez znaczenia dla oceny decyzji pierwotnej. Stąd też brak przesłanek z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Odrębne odwołania od decyzji wnieśli skarżąca i mał. skarżący, podtrzymując dotychczasowe zarzuty i argumentację. Nie kwestionując złego stanu technicznego balkonów, podali że pojawiła się możliwość ich remontu, zamiast likwidacji, co jest działaniem nieracjonalnym. Jednakże zaskarżoną decyzją odwołań nie uwzględniono. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, organ odwoławczy po zrelacjonowaniu przebiegu postępowania stwierdził, że w świetle obecnie przedłożonej opinii technicznej nie zostały ujawnione żadne istotne nowe okoliczności faktyczne lub nowy dowód istniejący w dniu wydania decyzji, nieznany organowi, który ją wydał. Przedłożona w poprzednim postępowaniu ekspertyza techniczna wskazuje bowiem na możliwość odtworzenia balkonów na podstawie odrębnego projektu budowlanego. Obecnie przedłożona opinia techniczna przewiduje sposób kapitalnej modernizacji balkonów. Zatem nie została ujawniona w sprawie nowa okoliczność faktyczna lub nowy dowód, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Stąd też zasadnie organ I instancji odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej. Zatem odwołań nie uwzględniono. Odrębne skargi do sądu administracyjnego wnieśli skarżąca oraz mał. skarżący. Skarżąca zarzuciła niewłaściwe zastosowanie art. 66 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego, niezgodne z rzeczywistym stanem faktycznym i prawnym. Podniosła, że w sprawie wydano dwie różne opinie biegłych i nie usunięto występujących w nich rozbieżności. Nadto, decyzja jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego i godzi w interes właścicieli oraz lokatorów. Likwidacja balkonów pozbawia bowiem dostępu w zakresie użytkowania higienicznego, estetycznego i zdrowotnego, a także zmniejsza wartość nieruchomości, bowiem budynek zaprojektowano jako "plombę" o kształcie zabudowy trapezowej. Nowa opinia jednoznacznie wskazuje na brak podstaw do likwidacji balkonów, które można poddać remontowi. Stąd też skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. Prawomocnym postanowieniem z dnia 10 grudnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę mał. skarżących. W toku rozprawy sądowej skarżąca podtrzymała skargę i podała, że w dniu 7 listopada 2018 r. tj. po wniesieniu skargi, darowała swój lokal mieszkalny synowi R. F. Złożyła odpis księgi wieczystej dla przedmiotowego lokalu i okazała akt notarialny – umowę darowizny oraz pełnomocnictwo udzielone jej przez syna, wnosząc o dopuszczenie go do udziału w niniejszym postępowaniu. Przedstawicielka ustawowa małoletnich uczestników postępowania (współwłaścicieli przedmiotowego budynku), przychyliła się do skargi. Wyjaśniła, że dopiero w trakcie rozbiórki balkonów frontowych dowiedziała się od pracowników, dokonujących rozbiórki, że ich stan techniczny jest dobry. Stąd też zleciła opracowanie nowej oceny technicznej, która wykazała, że istnieje możliwość remontu balkonów na elewacji tylnej. Wówczas niezwłocznie wystąpili o wznowienie postępowania. Balkony te nie zostały rozebrane. Postanowieniem wydanym w roku rozprawy sąd dopuścił do udziału w postępowaniu następcę prawnego skarżącej. Po rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Skarżąca wobec zbycia lokalu w przedmiotowym budynku i udziału we współwłasności po wniesieniu skargi, utraciła przymiot strony w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Interes prawny w rozumieniu art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), musi być aktualny w dacie orzekania. Jego utrata z powodu przeniesienia własności powoduje brak legitymacji skargowej, co prowadzi do oddalenia skargi (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2015 r. sygn. akt II OSK 260/14, LEX nr 1987158). Postępowanie sądowe nie jest jednak bezprzedmiotowe wobec podtrzymania skargi przez następcę prawnego skarżącej jako nabywcę lokalu w przedmiotowym budynku i udziału we współwłasności nieruchomości. Jednakże skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani też w toku wznowionego postępowania organy administracji nie naruszyły reguł procedury w stopniu skutkującym jego wznowieniem, bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie nie podlega badaniu decyzja dotychczasowa, wydana w postępowaniu zwyczajnym. Dopiero wystąpienie przesłanek wymienionych w art. 145 § 1, § 1a i § 1b kpa, otwiera drogę do ponownego rozpoznania sprawy administracyjnej, zakończonej decyzją ostateczną. Trafnie jednak organy administracji stwierdziły, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Na tej podstawie wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który ją wydał. Jest oczywiste, że uzyskanie przez stronę nowej oceny technicznej, sporządzonej już po wydaniu decyzji ostatecznej, nie stanowi nowego dowodu w rozumieniu tego przepisu. Błędna ocena stanu faktycznego pod względem prawnym nie stanowi podstawy wznowienia, ale dopiero błędne ustalenie stanu faktycznego. Ujawnienie nowych dowodów może prowadzić nie tylko do ustalenia nowych okoliczności, ale do zmiany oceny stanu faktycznego sprawy. Stąd nowa ekspertyza może uzasadniać wznowienie postępowania, jeżeli wynikają z niej nowe fakty (vide: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 11 wydanie, wyd. C.H. Beck, W-wa 2011, str. 555-556). Zatem w niniejszej sprawie nie jest istotne, czy organ I instancji dokonał prawidłowej oceny dowodu uzyskanego w postępowaniu pierwotnym w postaci ekspertyzy technicznej stanu elementów nośnych płyt balkonowych i konstrukcji zakotwień balkonów w murze. Rzeczoznawca podała, że stan techniczny konstrukcji (belek stalowych i płyty żelbetonowej) balkonów od strony frontowej oraz tynków i posadzek na balkonach jest zły i nie spełnia warunków bezpieczeństwa ze względu na nośność i przydatność do użytkowania. Gdy zaś idzie o balkony od strony elewacji tylnej (w "studni" pomiędzy budynkami), rzeczoznawca stwierdziła, że ich stan techniczny jest niedostateczny i nie spełnia warunków zabezpieczających, lecz nie przekroczono stanów granicznych nośności i przydatności do użytkowania (str. 4 ekspertyzy). Ekspertyza zawiera też obliczenia sprawdzające (str. 12). W toku rozprawy administracyjnej, przedstawicielka ustawowa mał. współwłaścicieli budynku podała, że w związku z treścią sporządzonej na jej zlecenie ekspertyzy technicznej podjęła decyzję o rozbiórce balkonów (vide: k. 9 akt adm. organu I instancji). Skarżąca jako współwłaścicielka nieruchomości nie zajęła innego stanowiska. Natomiast z uzasadnienia kwestionowanej decyzji dotychczasowej wynika wprost, że na wydany nakaz wpłynęło stanowisko współwłaścicielki budynku, którzy podjęli decyzję o rozbiórce przedmiotowych balkonów. Organ rozważał bowiem, czy likwidacja występujących nieprawidłowości co do stanu technicznego winna nastąpić poprzez remont, czy też rozbiórkę. Zatem zarówno treść ekspertyzy, jak i uzasadnienie decyzji dotychczasowej dowodzi wprost, że organ mając wiedzę o złym stanie technicznym przedmiotowych balkonów, wiedział także, że można przeprowadzić ich remont. Mimo takiej wiedzy, organ wydał wówczas decyzję o rozbiórce balkonów z uwagi na stanowisko współwłaścicieli. Jest zaś poza sporem, że obiekt ten nie jest wpisany do rejestru zabytków, ani gminnej ewidencji. Od decyzji tej strony nie wniosły odwołania. Dokonano też rozbiórki balkonów od strony frontowej. Dopiero w toku prac rozbiórkowych, powzięto jednak wątpliwości, które spowodowały zlecenie nowej oceny technicznej co do balkonów od strony tylnej, które nie zostały rozebrane. Autor nowej oceny technicznej stwierdził, że stan techniczny tych balkonów predysponuje do wykonania tzw. remontu kapitalnego – modernizacji wg opisanego sposobu. Po wykonaniu tych prac balkony spełniać będą wymogi bezpieczeństwa konstrukcji i bezpieczeństwa użytkowania. Nie zachodzi zatem potrzeba ich fizycznej likwidacji (str. 8-9 opinii technicznej). Zdaniem sądu administracyjnego, prawidłowo w takim stanie rzeczy organy obydwu instancji we wznowionym postępowaniu nie stwierdziły przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Z nowej opinii technicznej nie wynikają bowiem żadne fakty, które nie były znane organowi wydającemu decyzję. Opinia potwierdza zły stan techniczny balkonów od strony tylnej i wskazuje sposób ich remontu. Taka możliwość usunięcia nieprawidłowości była znana organowi, który wydal kwestionowaną decyzję, co wynika wprost z jej uzasadnienia. Także autorka poprzedniej ekspertyzy nie wskazywała, że nie jest możliwy remont balkonów, przynajmniej od strony tylnej, a jedynie ich rozbiórka. Nie ma zatem żadnej istotnej sprzeczności w obu opiniach. Ocena zgodności z prawem decyzji dotychczasowej, a więc zbadanie, czy spełnione zostały przesłanki ustawowe z art. 66 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm.), leży poza ramami niniejszej sprawy. Ponowne rozpatrzenie sprawy uzależnione jest bowiem od wystąpienia przesłanki wznowieniowej. Poza ramami niniejszej sprawy musi też pozostać kwestia utraty walorów estetycznych i użytkowych obiektu oraz ewentualnego obniżenia jego wartości po rozbiórce balkonów. Są to bowiem kwestie, które nie wchodzą w zakres niniejszego postępowania, a przy tym możliwa jest odbudowa balkonów – po likwidacji starych. W niniejszej sprawie nie wystąpiła zaś przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, ani też strony nie wskazały na żadne inne przesłanki wznowieniowe. Zatem zasadnie organy orzekły o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej (art. 151 § 1 pkt 1 kpa). Z tych wszystkich względów nie stwierdzając naruszenia prawa wymienionego w art. 145 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 tej ustawy. ec