II SA/Gl 527/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant asystent Jolanta Czarnata, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2007 r. sprawy ze skargi Z. I. i W. I. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odmowy uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji w sprawie pozwolenia na użytkowanie części obiektu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. z dnia (...) r.; 2. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżących Z. I. i W. I. po (... ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Ostateczną decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 55 ust. 2 w zw. z art. 51 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (obecnie Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm., zwanej dalej Prawem budowlanym) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. udzielił J. S. pozwolenia na użytkowanie części budynku mieszkalnego wraz z warsztatem samochodowym w przyziemiu – w zakresie wymienionych w tej decyzji pomieszczeń położonych w budynku przy ul. [...] w J. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że budynek został zrealizowany z odstępstwami od pozwolenia na jego budowę udzielonego przez Prezydenta Miasta J. decyzją z dnia [...]r. Inwestor wywiązał się z obowiązków nałożonych na niego w postępowaniu legalizacyjnym, zaś do wniosku o pozwolenie na użytkowanie części obiektu dołączył wszystkie dokumenty wymagane treścią art. 56 i 57 Prawa budowlanego. W nazwanym skargą piśmie z dnia [...]r., skierowanym do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., Z. I. i W. I. zarzucili, że nie zostali powiadomieni i nie brali udziału w postępowaniu zakończonym w/w pozwoleniem na użytkowanie chociaż przysługiwał im przymiot strony, gdyż występowali i występują w takim charakterze w innych toczących się postępowaniach administracyjnych i sądowoadministracyjnych związanych z budową obiektu, którego dotyczyło pozwolenie na użytkowanie. Zarzucili m.in., iż pozwolenie to zostało wydane z naruszeniem wielu obowiązujących przepisów prawa i bez zapewnienia im czynnego udziału w postępowaniu. W konsekwencji żądali stwierdzenia nieważności wydanego pozwolenia na użytkowanie. Traktując powyższe pismo m.in. jako wniosek o wznowienie postępowania zakończonego w/w decyzją o pozwolenie na użytkowanie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. postanowieniem z dnia [...]r. wydanym na podstawie art. 149 § 1 i art. 145 § 1 pkt 4 kpa orzekł o jego wznowieniu. W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że wniosek o wznowienie został złożony w terminie określonym w art. 148 kpa, gdyż wnioskodawcy dowiedzieli się o objętej żądaniem decyzji dnia [...]r. Wydaną w toku wznowionego postępowania na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 i art. 104 kpa decyzją z dnia [...] r. nr [...]Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. odmówił uchylenia objętej tym postępowaniem decyzji. W uzasadnieniu tego orzeczenia stwierdził, że podstawą uchylenia decyzji w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie nie mogła być okoliczność, że w postępowaniu zakończonym tą decyzją nie brali udziału Z. I. i W. I., a to z tego względu, iż nie byli oni stroną tego postępowania. Zachowana została bowiem odległość 4 metry objętego pozwoleniem na użytkowanie obiektu od granicy ich działek. Nie mieli oni zatem interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa aby brać w tym postępowaniu udział. Nie zostało też wykazane aby w sprawie zachodziła którakolwiek z przesłanek wznowienia wymienionych w art. 145 § 1 kpa. Nadto zgodnie z treścią art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego stroną postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor. W odwołaniu od tej decyzji Z. I. i W. I. zarzucili, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa i z tego powodu wnieśli "o jej uchylenie i stwierdzenie jej nieważności". Podali, że skoro zdaniem organu orzekającego nie istniały w sprawie żadne przesłanki wznowieniowe to zgodnie z treścią art. 149 § 3 kpa należało odmówić wznowienia postępowania, a tego nie uczyniono. Ich zdaniem w sprawie nie ma zastosowania treść art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego, gdyż w stosunku do obiektu objętego pozwoleniem na użytkowanie toczyło się i toczy się wiele innych postępowań, w których doszło m.in. do unieważnienia pozwolenia na jego budowę. Skoro w tych postępowaniach przysługiwał im przymiot strony, to w takim charakterze powinni też występować w postępowaniu wznowieniowym. Wskazali też na liczne naruszenia przepisów postępowania skutkujące ich zdaniem nieważnością pozwolenia na użytkowanie. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z powołaniem się na treść art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 151 § 1 pkt 1 kpa. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia powołując się na treść art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego organ odwoławczy podzielił stanowisko organu niższej instancji, że odwołującym się nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu o pozwolenie na użytkowanie. Z tego też powodu nie przysługuje im taki przymiot również w postępowaniu wznowieniowym. Dalej organ II instancji zwrócił uwagę, że w sprawie spornego pozwolenia na użytkowanie zostało wszczęte również postępowanie o stwierdzenie nieważności tego pozwolenia, którego następstwa mogły okazać się dalej idące. Drugie postępowanie powinno zostać zatem zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Podał nadto, że decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. o stwierdzeniu nieważności pozwolenia na użytkowanie została uchylona a sprawa o stwierdzenie nieważności umorzona w I instancji decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. W skardze do sądu administracyjnego Z. I. i W. I. podtrzymali żądania i zarzuty sformułowane wcześniej w odwołaniu. Wnieśli nadto o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania. Ich zdaniem zaskarżona decyzja o odmowie uchylenia pozwolenia na użytkowanie została wydana z naruszeniem treści art. 7-9, 12, 75, 77, 145 i 149 kpa. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i jego uzasadnienie. Wskazał, że w skardze nie przedstawiono nowych zarzutów, niż zarzuty sformułowane w odwołaniu. Powołał się nadto na stanowisko Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wyrażone w decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności spornego pozwolenia na użytkowanie, zgodnie z którym z uwagi na treść art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego skarżącym również w tamtym postępowaniu nie przysługiwał przymiot strony. W piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżący podnieśli, że powoływana przez organ odwoławczy decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lipca 2007 r. W piśmie z dnia [...] r. pełnomocnik skarżących podał zaś, że powyższy wyrok WSA w Warszawie został zaskarżony skargą kasacyjną. Stwierdził nadto, że norma z art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego nie powinna podlegać wykładni rozszerzającej i nie może być stosowana w postępowaniach nadzwyczajnych, w tym w postępowaniu wznowieniowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna albowiem decyzje organów obu instancji zostały wydane zdaniem Sądu z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem treści art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 i art. 28 kpa. Organy orzekające nie uwzględniły bowiem faktu, że sporne pozwolenie na użytkowanie zostało wydane w toku postępowania legalizacyjnego prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego w stosunku do części obiektu budowlanego objętej tym pozwoleniem. W takiej zaś sytuacji treść art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego nie ma zastosowania (zobacz w tym względzie m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2005 r. sygn. akt VII SA/Wa 911/05 – LEX nr 190893). Należy bowiem stwierdzić, że wówczas decyzja taka kończy niejako postępowanie legalizacyjne w którym stronami postępowania są wszystkie podmioty o jakich mowa w art. 28 kpa. Skoro organy orzekające nie zakwestionowały twierdzeń skarżących, że w postępowaniu legalizacyjnym brali oni udział w charakterze stron oraz nie wykazały, że postępowanie legalizacyjne nie dotyczyło interesu prawnego skarżących w rozumieniu art. 28 kpa, to nie mogły zasadnie przyjąć, że skarżącym nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją o pozwoleniu na użytkowanie. Organy orzekające nie zakwestionowały też twierdzeń skarżących, że w chwili wydawania pozwolenia na użytkowanie nie istniała w obrocie prawnym decyzja o pozwoleniu na budowę objętego pozwoleniem na użytkowanie obiektu budowlanego, gdyż została uchylona w trybie postępowania nadzwyczajnego. Okoliczność ta potwierdza również fakt wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie w toku postępowania legalizacyjnego, jako orzeczenia kończącego praktycznie to postępowanie. Należało zatem przyjąć, że również w tym postępowaniu tj. zakończonym wydaniem pozwolenia na użytkowanie przysługiwał skarżącym przymiot strony. Tak też przyjmie PINB w J. ponownie rozpoznając sprawę w postępowaniu wznowieniowym. Z tego też względu zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). Zdaniem Sądu nie może mieć przesądzającego znaczenia okoliczność, że skarżącym odmówiono przymiotu strony (z powołaniem się na treść art. 59 ust. 7 prawa budowlanego) w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie (objętej również postępowaniem wznowieniowym), zwłaszcza gdy wydana w postępowaniu nieważnościowym decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nie uzyskała przymiotu prawomocności. Ponownie rozpoznając sprawę w postępowaniu wznowieniowym ustalą organy orzekające w pierwszej kolejności czy zakończyło się i jak postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Gdyby decyzja ta została wyeliminowana prawomocnie z obrotu prawnego to postępowanie wznowieniowe byłoby bezprzedmiotowe i podlegałoby umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 kpa. Do czasu prawomocnego zakończenia postępowania nieważnościowego, którego skutki są dalej idące niż postępowania wznowieniowego, to drugie postępowanie mogłoby też zostać zawieszone. W każdym bądź razie organy orzekające powinny baczyć czy w dacie orzekania w postępowaniu wznowieniowym pozostaje w obrocie prawnym decyzja objęta tym postępowaniem, gdyż tylko wówczas będzie istniał jego przedmiot. O kosztach postępowania sądowego orzeczono stosownie do jego wyniku na podstawie art. 200, 205 § 2 i 209 ustawy p.p.s.a. Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji stojąc na stanowisku, że z uwagi na treść jej osnowy nie podlega ona wykonaniu w rozumieniu art. 152 ustawy p.p.s.a. SW