II SA/Gl 528/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania dokumentów z akt administracyjnych w sprawie wycięcia drzewa w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy W druku formularza PPF skarżący M. P. zaznaczył, że ubiega się o całkowite, ewentualnie częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. We wniosku M. P. wskazał, że pozostaje w gospodarstwie domowym wraz ze swoją małżonką – B. P. której dochód (świadczenie emerytalne) stanowi jedyne źródło utrzymania się jego rodziny. Dochód ten jest pomniejszany o wydatki przeznaczane na pokrycie kosztów użytkowania lokalu mieszkalnego (o pow. [...] m2) należącego do wnioskodawcy i jego małżonki oraz na wykup niezbędnych lekarstw, co w skali miesiąca kształtuje się na poziomie około [...] – [...] zł. Z nadesłanych dokumentów wynika również, że M. P. jest współwłaścicielem działki o pow. [...] m2 na której znajduje się rozpoczęta, lecz niezakończona budowa dwurodzinnego budynku mieszkalnego. W odniesieniu do tego składnika majątku skarżącego toczą się spory sądowe ze współwłaścicielami nieruchomości. Oprócz tego wnioskodawca jest również właścicielem drugiej nieruchomości – położonej w miejscowości P. obejmującej powierzchnię [...] m2, na której usytuowane są trzy budynki, wedle oświadczenia skarżącego – nadające się do rozbiórki. Poza wskazanymi wyżej składnikami majątkowymi skarżący nie posiada żadnych oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych lub lokatach, nie jest również właścicielem jakichkolwiek przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Rozpoznając przedmiotowy wniosek zważono co następuje: Na wstępie zauważyć wypada, że skarżący oznaczył zakres swojego wniosku w sposób alternatywny. Zwrócił się bowiem o zwolnienie "ewentualnie" częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Ponieważ przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym i częściowym opiera się na odmiennych przesłankach (art. 246 § 1 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) uznano, iż skarżący wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdyż częściowe zwolnienie go od kosztów sądowych potraktował jako "ewentualność". Ocena okoliczności związanych ze stanem majątkowym skarżącego prowadzi do wniosku, iż jego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 199 P.p.s.a. konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 §2 ustawy P.p.s.a.). Z przepisu art. 246 §1 pkt. 1 tej ustawy wynika z kolei, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym może nastąpić wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie oznacza, że z obiektywnego punktu widzenia sytuacja wnioskodawcy jest ekstremalnie ciężka i nie ma on żadnych możliwości znalezienia środków na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Niewątpliwie M. P. wraz ze swoją małżonką uzyskują stosunkowo niewielki dochód, który po odliczeniu niezbędnych wydatków pozwala na skromne utrzymanie. Biorąc zatem pod uwagę jedynie tę okoliczność, należałoby uznać, że sytuacja materialna skarżącego rzeczywiście jest ciężka, a co za tym idzie, rozważenia wymagałoby ewentualne uwzględnienie jego wniosku. Nie mniej jednak oceniając przesłanki przyznania prawa pomocy pod uwagę brany jest całokształt okoliczności związanych z sytuacją materialną wnioskodawcy. Z tego punktu widzenia należało stwierdzić, że skarżący nie jest osobą zasługującą na przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przede wszystkim, poza lokalem mieszkalnym, w którym M. P. aktualnie zamieszkuje ze swoją małżonką jest on również właścicielem dwóch nieruchomości gruntowych (położonych w S. i w P.). W odniesieniu do jednej z nich (położonej w S.) toczy się postępowanie sądowe, nie mniej jednak druga może zostać zbyta i przeznaczona na pokrycie kosztów sądowych. Skoro bowiem nie jest ona niezbędna skarżącemu do zaspokajania jego bieżących potrzeb, to tym samym nie sposób uznać, że mając tego rodzaju składnik majątkowy, uzyska on pomoc ze środków Skarbu Państwa. Skarżący nie wskazał, czy z nieruchomości tej czerpie jakikolwiek dochód w postaci pożytków naturalnych lub cywilnych, co niewątpliwie musiałoby wpłynąć na ocenę jego stanu majątkowego. O ile bowiem strona ma składniki majątku, które nie są jej niezbędne do egzystencji, a które zarazem mogą przynieść określony dochód, to oczekiwać wypada, iż w pierwszej kolejności poczynione zostaną zabiegi zmierzające do ich zbycia, a dopiero, gdy nie przyniesie to rezultatu – możliwe będzie rozważenie uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Na marginesie jedynie zauważyć przyjdzie, że z przedłożonego przez skarżącego zaświadczenia (vide pismo z dnia [...] r.) wynika, że nie jest on beneficjentem pomocy społecznej, a zatem jego sytuacja materialna nie może być uznana jako wyjątkowo ciężka. Wskazać również przyjdzie, że na obecnym etapie postępowania jego koszty sprowadzają się do wpisu od skargi, który wynosi [...] zł. Nie jest to zatem kwota na tyle duża, aby nie mogła być uzyskana od dzieci wnioskodawcy. Wskazał on bowiem, że posiada [...] synów, co oznacza, że stosownie do treści art. 87 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z dnia 5 marca 1964 r. Nr 649, poz. 59 ze zm.) mają oni obowiązek udzielania wsparcia rodzicom, zwłaszcza wówczas, gdy Ci znajdą się w trudnej sytuacji życiowej. M. P. wskazał jedynie, że sytuacja materialna jego synów również jest trudna, nie przedstawił jednakże żadnego dowodu na poparcie tej tezy. Nie sposób zatem zweryfikować prawdziwości tych twierdzeń. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.