II SA/Gl 528/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 lipca 2022 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 1 lutego 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/241/2022/1247/PM w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta J. z dnia 28 września 2021 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącej kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 1 lutego 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, w wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez skarżącą – reprezentowaną przez pełnomocnika - utrzymało w mocy decyzję Prezydenta J. z dnia 28 września 2021 roku w przedmiocie odmowy przyznania wyżej wymienionej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał przede wszystkim, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia, nie jest osobą niepełnosprawną, nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty, renty rodzinnej i opiekuje się matką, która wymaga całodobowej opieki i została zaliczona do pierwszej grupy inwalidów. Organ podkreślił, że do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego dołączono oświadczenie skarżącej z dnia 3 sierpnia 2021 roku, z treści którego wynika, iż na podstawie art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, strona dokonuje wyboru świadczenia i w przypadku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z ustalonego prawa do zasiłku dla opiekuna. W odwołaniu strona złożyła oświadczenie, iż wnosi o wydanie decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego i zrezygnuje z uprawnień do zasiłku dla opiekuna przyznanego na mocy decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia 25 czerwca 2014 roku, na czas nieokreślony. Organ odwoławczy wskazał, że w okresie od dnia 1 sierpnia 2021 roku (miesiąca złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego) do dnia [...] roku – tj. do dnia śmierci osoby wymagającej opieki, skarżąca była uprawniona do zasiłku dla opiekuna - zatem organ odwoławczy nie mógł przyznać jej świadczenia pielęgnacyjnego, pomimo spełnienia przesłanek ustawowych. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca – reprezentowana przez pełnomocnika - podniosła zarzut błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającej na pominięciu celów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.) i przyjęciu, że okoliczność pobierania przez opiekuna zasiłku dla opiekuna przyznanego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162 ze zm.) stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zarzuciła również, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji organ nie zastosował art. 27 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych i przez to, nie uwzględnił, że w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń, jak wynika z treści art. 27 ust. 5 wymienionej ustawy. W związku z powyższymi zarzutami wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia 28 września 2021 r. o nr [...] oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.) - na wniosek skarżącej przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez organ. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Zaskarżoną decyzją organ odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką, ze względu na przysługiwanie skarżącej uprawnień do zasiłku dla opiekuna. Podstawę prawną powyższego rozstrzygnięcia stanowił art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.- zwanej dalej "u.ś.r."), zgodnie z którym, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Ponadto podkreślenia wymagało, że na podstawie art. 27 ust. 5 tej ustawy, w przypadku zbiegu uprawnień do wymienionych w tym przepisie świadczeń rodzinnych, w tym świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Kwestia zbiegu uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego z prawem do innego świadczenia rodzinnego wymienionego w art. 27 ust. 5 cytowanej ustawy, była już przedmiotem analizy w orzeczeniach sądowych. Przykładowo WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 5 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 1611/21, wydanym w sprawie, w której wystąpił zbieg uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, stwierdził, że – " art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia pielęgnacyjnego, gdy specjalny zasiłek opiekuńczy jest już przyznany wcześniejszą decyzją. Rolą organu jest w pierwszej kolejności wyjaśnienie, czy strona spełnia przesłanki do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie poinformowanie, że wyłączną przeszkodą do jego przyznania pozostaje pobieranie zasiłku. W sytuacji skorzystania przez stronę z prawa wyboru organ może jednocześnie przyznać świadczenie pielęgnacyjne i uchylić decyzję przyznającą zasiłek dla opiekuna. Podkreślenia przy tym wymaga, że na gruncie niniejszej sprawy skarżący dokonał takiego wyboru już w samym wniosku z dnia 27 lipca 2021 r., co wprost wynika z treści tego wniosku i dołączonego do niego oświadczenia. Sąd podziela stanowisko, że to na organach spoczywa główny ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, które gwarantowałoby skarżącemu realizację żądania nie tylko w zakresie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ale także do przyznania tego prawa na taki okres, jaki wynika z art. 24 ust. 2 u.ś.r. W odróżnieniu od stanowiska organu odwoławczego, możliwe jest rozliczenie obu świadczeń przyznanych na ten sam okres, z których jedno zostało wcześniej wypłacone, poprzez skompensowanie świadczeń i wypłatę nowego świadczenia za okres pokrywających się uprawnień w wysokości różnicy pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a kwotą wypłaconego specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. nie powinien być interpretowany w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 tej ustawy, zgodnie z którym w przypadku zbiegu uprawnień do kilku świadczeń rodzinnych, przysługuje jedno, wybrane przez osobę uprawnioną oraz od treści art. 24 ust. 2 u.ś.r., wprowadzającego zasadę ustalania prawa do świadczeń rodzinnych począwszy od miesiąca wpływu wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami". (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 1611/21). Cytowany wyrok – jak już była o tym mowa wyżej – dotyczył zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego. Jednakże analogiczna jest regulacja prawna zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna, będąca kluczowym zagadnieniem zaistniałym w sprawie, która jest przedmiotem niniejszego postępowania sądowego. Z tego powodu ocenę prawną zawartą w wymienionym wyroku, którą Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podzielił, należało odnieść również do kontrolowanej decyzji. W konsekwencji tego stwierdzić należało, że pobieranie przez skarżącą zasiłku dla opiekuna, wobec oświadczenia o rezygnacji z tego świadczenia na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego, nie mogło stanowić przeszkody do przyznania korzystniejszego świadczenia od początku miesiąca, w którym doszło do złożenia wniosku z jednoczesnym oświadczeniem o rezygnacji z zasiłku. Wobec tego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 P.p.s.a. należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni wskazania dotyczące wykładni wymienionych wyżej przepisów prawa materialnego oraz przeprowadzi analizę okoliczności faktycznych we wskazanym wyżej zakresie. Przepis art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. stanowił podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu stronie skarżącej kosztów postępowania, tj. wynagrodzenia pełnomocnika, którego wysokość została ustalona na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800).