II SA/Gl 533/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk ( spr. ) Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Protokolant starszy referent Ewa Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi Gminy Ł. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków 1) uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu w całości, 2) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. na rzecz Gminy Ł. tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę [...] ([...]) złotych. Starosta Ż. działając na podstawie art. 7d pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne /t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 100, poz. 1086 ze zm./, po przeprowadzeniu postępowania z urzędu, orzekł decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków /Dz.U. nr 38, poz. 454/, dalej powoływane jak "rozporządzenie", o wprowadzeniu zmiany w części opisowej operatu ewidencji gruntów i budynków obręb Ł., polegającej na odpisaniu działki nr A z jednostki rejestrowej [...] i założeniu dla tej działki nowej jednostki rejestrowej, gdzie jako władających /posiadaczy samoistnych/ wykazuje się: Gminną Spółkę Wodno-Melioracyjną w Ł. i Gminę Ł.. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że postępowanie zostało wszczęte z urzędu w związku z niewłaściwym utrzymaniem rowu melioracji szczegółowej, stanowiącym działkę ewidencyjną nr A i koniecznością ustalenia władających tym rowem w związku z postępowaniem prowadzonym przez organy ochrony środowiska. W toku postępowania przeprowadzono badanie rejestru ewidencji gruntów i zapisów dotyczących osoby władającej działką nr A od czasu założenia ewidencji w [...] r. Ostatnim wpisanym władającym był [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w K. – Oddział w B.. W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne /Dz.U. z 2005 r. nr 130, poz. 1087/ doszło do jednoznacznego określenia wód publicznych oraz organów wykonujących prawa właścicielskie w stosunku do tych wód. Działka nr A nie została wykazana w załączniku nr 3 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną /Dz.U. z 2003 r., nr 16, poz. 49/. Powyższe rozporządzenie zostało wydane na podstawie art. 11 ust. 2 i 3 ustawy Prawo wodne z 18 lipca 2001 r. W świetle art. 11 ust. 1 pkt 4 Prawa wodnego oznacza to, że zapis w rejestrze gruntów w zakresie władającego działką nr A, a wykazujący [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych nie jest poprawny. Ponieważ brak jest dokumentów upoważniających do ujawnienia w ewidencji właściciela działki nr A, która stanowi rów melioracji szczegółowej organ orzekający po przeprowadzeniu rozprawy i wizji w terenie, dołączeniu statutu Gminnej Spółki Wodnej w Ł. ustalił, że Spółka administruje częścią działki nr A to jest początkowym odcinkiem rowu – do przepustu na drodze gminnej oraz że ze statutu tej Spółki /§ [...]pkt [...]i [...]/ wynika, że jej celem jest między innymi wykonywanie konserwacji urządzeń melioracji szczegółowej na terenie całej gminy Ł.. Z kolei art. 77 ust. 1 ustawy Prawa wodnego stanowi, że utrzymanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli te urządzenia objęte są działalnością spółki wodnej ich utrzymanie należy do tej spółki. Równocześnie organ I instancji, powołując się na wyniki oględzin, podał iż doszło do zabudowania budynkami mieszkalnymi terenów przyległych do rowu, zmiany stosunków wodnych w terenie, a w konsekwencji przedmiotowy rów spełnia także funkcje komunalne, czyli takie, które wchodzą w zakres zadań gminy. Zadania te bowiem obejmują sprawy kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieku, co wynika z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. z 2001 nr 142, poz. 1591 z zm./ oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków /Dz.U. z 2001 r. nr 72, poz. 747 z zm./. Od powyższej decyzji odwołanie złożyli: Gminna Spółka Wodno-Melioracyjna w Ł. i Wójt Gminy Ł.. Spółka Wodna podniosła, że nie administruje przedmiotowym rowem, a jedynie prowadzi konserwację urządzeń melioracyjnych. Nadto wskazała na brak zgody na przyjęcie na stan majątku działki nr A stanowiącej ciek wodny. Natomiast Wójt Gminy Ł. podniósł, iż Gmina nie jest właścicielem działki i wskazał, że konserwacją urządzeń melioracyjnych zajmuje się Gminna Spółka Wodno-Melioracyjna w Ł.. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego Starosta Ż. po ustaleniu, że działka nr A stanowi rów – urządzenie melioracji szczegółowej prawidłowo oparł się na przepisach ustawy z 15 lipca 2001 r. Prawo wodne, a w związku z ustaleniem funkcji, jaką również pełni ten rów, na przepisach ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. W związku z tym zasadnie Starosta Ż. na mocy tych aktów normatywnych wskazał odwołujących się /jednostki organizacyjne/ jako powołane do władania urządzeniami melioracji szczegółowej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła Gmina Ł. ponownie podnosząc, że działka A stanowi otwarty rów melioracji szczegółowej, którym odprowadzane są wody gruntowe z wyżej położonych pól. Rów ten jest utrzymywany przez Gminną Spółkę Wodno-Melioracyjną w Ł.. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne /t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 240, poz. 2027/ celem ewidencji gruntów i budynków jest stworzenie jednolitego dla kraju i systematycznie aktualizowanego zbioru informacji o gruntach i budynkach, ich właścicielach oraz innych osobach fizycznych i prawnych władających tymi gruntami. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie wyjaśniono, że zapisy w ewidencji mają wyłącznie charakter techniczno-deklaratoryjny. Organy ewidencyjne rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nie mogą one samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień wnioskodawcy do gruntu. Prawa osób i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 29 marca 2001 r. – stosownie do § 12 ust. 1 powołanego aktu – są uwidocznione w ewidencji na podstawie dokumentów wyliczonych w tym przepisie. Dane te podlegają aktualizacji, do której może dojść także z urzędu, w szczególności z urzędu wprowadza się zmiany wynikające z dokumentów wymienionych w § 46 ust. 2 rozporządzenia. Powyższa regulacja prawna prowadzi do wniosku, że zmiany w ewidencji gruntów, która stosownie do § 10 rozporządzenia obejmuje dane liczbowe i opisowe dotyczące gruntów i budynków oraz lokali, dane dotyczące właścicieli, a w przypadku braku tych ostatnich dane osób i jednostek organizacyjnych, które tymi nieruchomościami władają, po stronie podmiotowej w zakresie władającego jest możliwa tylko wtedy, gdy władający nie tylko wykonuje faktyczne władztwo nad rzeczą, ale ma do tego odpowiedni tytuł prawny, określony w § 46 ust. 2 rozporządzenia. W sprawie jest bezsporne w świetle ustaleń organów ewidencyjnych oraz oświadczeń stron, że działka nr A stanowi rów melioracji szczegółowej. W tym miejscu należy wyjaśnić, że urządzenia melioracji wodnych dzielą się na dwie kategorie: podstawowe i szczegółowe. O przynależności do jednej z nich przesądzają ich funkcje oraz parametry i nie jest w tym celu wymagane żadne władcze rozstrzygnięcie o charakterze indywidualnym /art. 70 Prawa wodnego i postanowienie NSA z 22 marca 1991 r. – IV SA 142/91 – ONSA 1992, nr 3 – 4, poz. 59/. Rozróżnienie melioracji wodnych podstawowych i szczegółowych jest prawnie istotne z uwagi na odmiennie ukształtowany obowiązek ich utrzymania. Utrzymanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do właścicieli gruntów lub spółki wodnej /art. 77 ust. 1 Prawa wodnego/, natomiast melioracji wodnych podstawowych do Skarbu Państwa, gdyż stanowią jego własność. Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie jest bezspornym, że działka nr A stanowi rów melioracji szczegółowej to w świetle art. 77 ust. 1 Prawa wodnego utrzymanie tego rowu należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, jeśli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej – do tej spółki. Ponieważ na terenie Gminy Ł. działa Gminna Spółka Wodno-Melioracyjna, z której statutu wynika /§ [...] pkt [...] i [...]/, że jej celem jest m.innymi wykonywanie konserwacji urządzeń melioracji szczegółowej oraz utrzymanie i eksploatacja tych urządzeń na terenie całej Gminy Ł. to oznacza, że przedmiotowy rów melioracji szczegółowej jest objęty działalnością Spółki Wodno-Melioracyjnej w Ł.. Prawo wodne we wskazanym zakresie wraz ze statutem Spółki stanowi akt normatywny w rozumieniu § 46 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia uzasadniający wprowadzenie z urzędu zmian w zakresie władającego. Zasadnie zatem organy ewidencyjne wprowadziły zmiany określone zaskarżoną decyzją w tej części, w której jako władającego ujawniono Gminną Spółkę Wodno-Melioracyjną w Ł.. Brak natomiast podstaw – w świetle powoływanego już wyżej § 46 ust. 2 rozporządzenia do ujawnienia jako władającego działką nr A Gminy Ł.. Wbrew stanowisku organu odwoławczego, jak też organu I instancji, z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym wynika jedynie, że do zaspokojenia zbiorowych potrzeb wspólnoty – w ramach zadań gminy – należą zadania obejmujące sprawy dotyczące wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz. Z powyższego przepisu nie wynika więc, by urządzenia melioracji szczegółowej podlegały organom Gminy. Ustalenie jako władającego działką nr A nastąpiło więc z naruszeniem § 46 ust. 2 rozporządzenia i art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270 z zm./ uchylił zaskarżoną decyzję. O wstrzymaniu wykonalności uchylonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ppsa, a o kosztach postępowania art. 200 ppsa. W postępowaniu ponownym organy winny ustalić, czy w świetle § 46 ust. 2 rozporządzenia istnieją podstawy do wprowadzenia zmian w ewidencji po stronie podmiotowej polegające na wpisaniu jako współwładającej Gminy Ł..