II SA/Gl 533/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2009r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę. Jak wynika z pisma Komendanta Powiatowego Policji w W. z dnia [...], skierowanego do Starostwa Powiatowego w W., w dniu [...] zatrzymane zostało obecnie skarżącemu K.Z. prawo jazdy kat. B, nr [...], wydane przez Urząd Gminy w G. Jako powód zatrzymania wskazano utratę terminu ważności druku. Pismem z dnia [...] organ pierwszej instancji – Starosta [...] - zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie, w związku z zatrzymaniem prawa jazdy, które straciło ważność. Decyzją z dnia [...], Nr [...], organ pierwszej instancji orzekł o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kat. B, Nr [...], nr druku [...]. Jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 z późn. zm.). W uzasadnieniu podano, że termin ważności zatrzymanego prawa jazdy upłynął zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 roku w sprawie wymiany praw jazdy (Dz.U. Nr 69, poz. 640 z późn. zm.). Prawo jazdy podlegało zatem zatrzymaniu na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. d) ustawy, co zgodnie z art. 138 ust. 1 ustawy skutkuje wydaniem decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. W odwołaniu skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji oraz o zwrot zatrzymanego dokumentu. Wskazał, że brak było podstaw prawnych do stwierdzenia, że jego prawo jazdy utraciło ważność. Przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. określają jedynie terminy wymiany dokumentów, a nie terminy ich ważności. Zgodnie z art. 150 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym prawa jazdy zachowują ważność do czasu ich wymiany. W ocenie skarżącego dopóki nie zostanie dokonana czynność wymiany dokumentu, doputy zachowuje on swoją ważność. Dodał, że § 7 powołanego rozporządzenia przekracza zakres ustawowej delegacji zawartej w art. 150 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym, a co za tym idzie narusza art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Rozpoznając to odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu powołano się na art. 150 Prawa o ruchu drogowym, który statuuje obowiązek wymiany praw jazdy oraz ustanawia delegację dla Ministra Infrastruktury do określenia warunków i terminów tej wymiany. Dalej, powołując się na rozporządzenie tegoż Ministra z dnia 29 kwietnia 2002 roku stwierdzono, iż zatrzymany dokument podlegał wymianie w terminie do dnia 30 kwietnia 2005 roku. Z kolei stosownie do treści § 7 rozporządzenia dokument traci ważność po upływie ustalonego w § 6 terminu. Wskazano na przepisy art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. d) i 138 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, które obligowały organ pierwszej instancji do podjęcia decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. W skardze do Sądu skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wskazał dodatkowo, że odebranie bądź unieważnienie decyzji o wydaniu prawa jazdy pociąga za sobą odebranie uprawnień do prowadzenia pojazdów. Powołał się przy tym na treść art. 87 Prawa o ruchu drogowym. Pozbawienie uprawnień w takim trybie narusza zasadę wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i odwołał się do argumentacji jaką zaprezentował w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że w stosunku do skarżącego podjęto wyłącznie decyzję o zatrzymaniu dokumentu prawa jazdy, nie zaś o cofnięciu czy unieważnieniu uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi. Na rozprawie w dniu 20 listopada 2009 r. skarżący podtrzymał skargę oraz podkreślił, że nie akceptuje twierdzeń, iż utrata dokumentu prawa jazdy nie oznacza utraty uprawnień. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem kontrolowana decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Bezspornym w sprawie jest, że w dniu [...] skarżący legitymował się dokumentem prawa jazdy wydanym w dniu [...] (k. 2 akt administracyjnych). Dokument ten potwierdzał uprawnienia kat. B posiadane przez skarżącego bezterminowo. Zgodnie z art. 150 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym prawa jazdy i inne dokumenty uprawniające do kierowania pojazdami lub potwierdzające dodatkowe kwalifikacje i wymagania w stosunku do kierujących pojazdami, wydane na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują ważność do czasu ich wymiany dokonywanej na koszt osoby uprawnionej w zakresie, na jaki zostały wydane. Osoba uprawniona dokonująca wymiany jest obowiązana do uiszczenia opłaty ewidencyjnej. Dokument prawa jazdy skarżącego wydany w [...] jest dokumentem wydanym na podstawie dotychczasowych przepisów, albowiem obecnie obowiązująca ustawa Prawo o ruchu drogowym weszła w życie zasadniczo z dniem 1 stycznia 1998 roku, a niektóre jej regulacje najpóźniej z dniem 1 lipca 1999 roku (art. 152 ustawy). Nie ulega zatem wątpliwości, że na skarżącym spoczywał ustawowy obowiązek wymiany tego dokumentu na swój koszt. Warunki, terminy oraz koszty związane z wymianą określił Minister Infrastruktury w swoim rozporządzeniu z dnia 29 kwietnia 2002 roku wydanym z upoważnienia ustawodawcy. To upoważnienie zawarte zostało w art. 150 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym, w myśl którego minister właściwy do spraw transportu, uwzględniając wszystkie wydawane przed dniem wejścia w życie ustawy dokumenty uprawniające do kierowania pojazdem oraz koszty związane z ich wymianą, miał określić, w drodze rozporządzenia, warunki i terminy wymiany praw jazdy i innych dokumentów uprawniających do kierowania pojazdami lub potwierdzających dodatkowe kwalifikacje kierujących pojazdami oraz wysokość opłat za ich wymianę. Z kolei w § 6 powołanego rozporządzenia ustalone zostały terminy wymiany dokumentów w zależności od podstawy prawnej i daty ich wydania. W odniesieniu do dokumentu prawa jazdy z [...] roku (data wydania dokumentu), termin ten został określony do dnia 30 kwietnia 2005 roku (§ 6 ust. 1 pkt 2 lit. a). Po tym terminie dokument skarżącego utracił ważność (art. 150 ust. 1 ustawy w zw. z § 6 rozporządzenia). Bez znaczenia dla ustalenia daty utraty ważności tego dokumentu pozostaje kwestionowane przez skarżącego unormowanie zawarte w § 7 rozporządzenia. W ocenie Sądu to nie przepis rozporządzenia stanowi o utracie ważności dokumentu prawa jazdy lecz przepis ustawy. Wynika to wprost z powołanego wyżej art. 150 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym. Wbrew odmiennym twierdzeniom skarżącego przez "czas wymiany", o którym mowa w tym przepisie należy rozumieć termin określony w § 6 rozporządzenia, nie zaś moment faktycznego dokonania czynności wymiany. Delegacja do określenia tego terminu wynika wprost z art. 150 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje zatem kwestia konstytucyjności § 7 rozporządzenia, który w niniejszej sprawie nie wymagał zastosowania. W tym stanie rzeczy konsekwencją legitymowania się dokumentem, który z mocy prawa utracił swoją ważność, było jego zatrzymanie przez policjanta po myśli art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. d) Prawa o ruchu drogowym. Przepis ten formułuje obligatoryjną przesłankę zatrzymania prawa jazdy i nie daje policjantowi możliwości odstąpienia od jego zastosowania. Zatrzymane w tym trybie prawo jazdy Policja przekazuje niezwłocznie, nie później niż w ciągu 7 dni, według właściwości staroście (art. 136 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym). Przepis art. 138 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym nakłada na starostę obowiązek wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadkach określonych m.in. w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. d) tej ustawy, a więc także w przypadku, który miał miejsce w kontrolowanej sprawie. Odnosząc się natomiast do pozostałych wniosków i zarzutów skargi, to stwierdzić przyjdzie, że zasadniczo są one wynikiem błędnego przyjęcia przez skarżącego, jakoby Prawo o ruchu drogowym utożsamiało rozumienie pojęcia "prawo jazdy" z pojęciem "uprawnień do kierowania". Tymczasem są to pojęcia różniące się od siebie. Z treści art. 88 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym wynika wprost, że prawo jazdy jest dokumentem stwierdzającym uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym. Jest oczywistym zatem, że wydanie tego dokumentu może nastąpić jedynie na rzecz osoby, która posiada stosowne uprawnienia (art. 90 ustawy). Oznacza to jednocześnie, że utrata dokumentu prawa jazdy z jakichkolwiek powodów nie jest tożsama z utratą uprawnień do kierowania pojazdami. Tak będzie np. w przypadku zagubienia prawa jazdy, jego zniszczenia lub kradzieży, a także w przypadku upływu terminu ważności tego dokumentu z przyczyn określonych w art. 150 ustawy. Zwrócić przyjdzie uwagę, że w kontrolowanej sprawie żaden z organów administracji nie kwestionował uprawnień skarżącego do kierowania pojazdami. Naczelny Sąd Administracyjny niejednokrotnie wypowiadał się już w kwestii rozróżnienia omawianych pojęć. W wyroku z dnia 20 czerwca 2006 roku, sygn. akt I OSK 972/05, NSA stwierdził, że zwrot "wydanie prawa jazdy" może występować w dwóch znaczeniach. Po pierwsze, może on oznaczać wydanie decyzji administracyjnej, nadającej stronie uprawnienie do kierowania pojazdem lub pojazdami określonego rodzaju. Po drugie zaś, może on być użyty dla określenia czynności polegającej na wydaniu dokumentu potwierdzającego posiadanie prawa jazdy określonej kategorii. I wówczas mamy do czynienia z czynnością materialno-techniczną, a nie decyzją administracyjną. Odnosząc się do przewijającego się w toku postępowania żądania skarżącego w kwestii zwrotu zatrzymanego prawa jazdy, to wskazać należy, że zgodnie z art. 138 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania. Jakkolwiek przyczyna polegająca na upływie terminu ważności tego zatrzymanego dokumentu siłą rzeczy nie może ustać, to w świetle § 2 ust. 4 powołanego już wcześniej rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 roku w sprawie wymiany praw jazdy, w przypadku wydania skarżącemu nowego dokumentu prawa jazdy w trybie art. 150 Prawa o ruchu drogowym, wydaje się, że brak będzie przeszkód, aby zwrócić mu unieważniony dokument. W związku jednak z zatrzymaniem tego dokumentu w trybie art. 138 ust. 1 ustawy, organ nie miał podstaw do dokonania takiego zwrotu w kontrolowanym postępowaniu. Przedmiotem tego postępowania nie było bowiem żądanie zwrotu prawa jazdy lecz jego zatrzymanie. Mając powyższe na uwadze Sąd nie znalazł uzasadnionych podstaw do wyeliminowania kontrolowanych decyzji z obrotu prawnego i orzekł o oddaleniu skargi na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.s.a.