II SA/Gl 535/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Wojciech Organiściak, Protokolant St. sekr. Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi P. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., Nr [...], Prezydent Miasta B. po rozpoznaniu wniosku "A" Spółki z o.o. z siedzibą w B., określił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie istniejących budynków o hale produkcyjno-wysyłkowo-magazynowe wraz z częścią socjalną przy ul. [...] w B. Na skutek wniesionego od tej decyzji odwołania przez K. i R. O., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...]r., Nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Decyzja organu odwoławczego stała się ostateczna i prawomocna. Wnioskiem z dnia [...] r. obecnie skarżący P. H. zwrócił się do Prezydenta Miasta B. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...]r. Jako podstawę wznowienia wskazał przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 4 i 5 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa). Wyjaśnił, że w dniu [...] r. powziął informację o możliwym ponadnormatywnym skażeniu gleby ołowiem na terenie jego nieruchomości powstałym w wyniku prowadzonej działalności na terenie inwestora. Skażenie to w jego ocenie uzasadnia przyznanie mu statusu strony w przedmiotowym postępowaniu na zasadzie art. 28 kpa. W dalszym toku postępowania skarżący dołączył raport z badań gruntu na zawartość ołowiu mający potwierdzać twierdzenia o przekroczeniu dopuszczalnego stężenia. Decyzją z dnia [...] r., Nr [...], Prezydent B. odmówił wznowienia postępowania uznając, że skarżącemu nie przysługuje przymiot strony w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...]r. Na skutek wniesionego od powyższej decyzji odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] r., Nr [...], uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i umorzyło postępowanie przed tym organem. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że zgodnie z art. 150 § 1 kpa organem właściwym w sprawie wznowieniowej jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. W rozpatrywanej sprawie była to decyzja SKO w B. z dnia [...]r., a zatem właściwym organem do rozpoznania wniosku o wznowienie jest SKO w B. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., jako organ właściwy, rozpoznając wniosek skarżącego o wznowienie postępowania wydało w dniu [...] r. postanowienie o wznowieniu postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...]r. Po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego SKO w B. decyzją z dnia [...]r., Nr[...], odmówiło uchylenia decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...]r. W uzasadnieniu powołując się na art. 28 kpa oraz na art. 46a ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2006 r., Nr 129, poz. 902 z późn. zm.), a także na stanowisko doktryny i orzecznictwa, organ odwoławczy stwierdził, że zakres stron postępowania w postępowaniu o wydanie decyzji środowiskowej wyznacza położenie nieruchomości osoby, która ubiega się o przymiot strony względem nieruchomości, na której ma być realizowana inwestycja. Ponieważ nieruchomość skarżącego nie graniczy z nieruchomością inwestora, a ponadto ze sporządzonego raportu oddziaływania na środowisko wynikało, że inwestycja w żaden sposób nie będzie oddziaływać na jego nieruchomość, to nie przysługiwał mu przymiot strony w postępowaniu środowiskowym. W piśmie zatytułowanym "skargą" i wniesionym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach za pośrednictwem organu, skarżący wniósł o uchylenie powyższej decyzji zarzucając naruszenie art. 28 kpa poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że skarżący nie posiada przymiotu strony, a także naruszenie art. 46a ust. 4 pkt 1 Prawa ochrony środowiska poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż działka skarżącego nie stanowi działki sąsiedniej w rozumieniu tego przepisu. W uzasadnieniu wskazano, że organ bezpodstawnie odmówił skarżącemu przymiotu strony. Jego nieruchomość jest co prawda oddzielona od nieruchomości inwestora inną działką lecz jest to działka drogowa, co pozostaje bez wpływu na zakres oddziaływania inwestycji. Wskazał także, iż raport oddziaływania na środowisko, na który powołuje się organ w swojej decyzji był sporządzony na zlecenie inwestora, co powoduje, iż był dla niego korzystny. Dodatkowo wskazano, że w postępowaniu środowiskowym udział w charakterze stron brali państwo M., będący w identycznej sytuacji jak skarżący. Organ odwoławczy potraktował powyższe pismo skarżącego jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] r. W uzasadnieniu powtórzone zostały argumenty zawarte w decyzji poprzedzającej zaskarżoną decyzję. Dodatkowo wskazano, że kwestie uwag do raportu oddziaływania na środowisko nie są przedmiotem niniejszego postępowania i były już rozpatrywane przez organ odwoławczy w decyzji z dnia [...]r. wydanej na skutek odwołania od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. Ponadto raport jest dokumentem, którego dołączenie do wniosku o wydanie decyzji środowiskowej jest wymagane przepisami prawa, a obowiązek ten obciąża inwestora. W skardze do sądu administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji powtarzając swoje zarzuty i argumenty zawarte w piśmie rozpoznanym przez organ jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wskazał ponadto, że kwestia uznania za strony postępowania państwa M. nie była badana w toku postępowania, albowiem nie wnosili oni odwołania od decyzji środowiskowej. Zwrócono uwagę, że część akt administracyjnych dołączona została do sprawy ze skargi K. i R. O. na inną decyzję organu (obecnie sprawa ta zawisła pod sygn. akt II SA/Gl 606/09). W piśmie procesowym z dnia [...] r. uczestniczka postępowania "A" Sp. z o.o. w B. wniosła o oddalenie skargi obszernie uzasadniając trafność ustalenia organu w zakresie braku u skarżącego statusu strony. Na rozprawie w dniu [...] r. pełnomocnik skarżącego podtrzymując skargę podkreślił, że przymiot strony winien być oceniany w kontekście obszaru oddziaływania inwestycji, a obszar ten wynika z analiz, które nie były znane w dacie wydawania decyzji środowiskowej w [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem skargę Sąd badał, czy zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania, a w szczególności, czy jej rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Na wstępie zwrócić przyjdzie uwagę, że zasadnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uznało się za właściwe do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie, bowiem Prezydent Miasta B. orzekając w postępowaniu wznowieniowym naruszył przepisy o właściwości organów. Zgodnie z art. 148 § 1 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji. Zgodnie jednak z art. 150 § 1 kpa organem administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. W niniejszej sprawie organem właściwym do wznowienia postępowania, przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, a także do wydania decyzji we wznowionym postępowaniu było Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.. Ten bowiem organ był organem, który wydał decyzję w ostatniej instancji. Tą decyzją była decyzja z dnia [...]r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...]r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody. Konsekwencją powyższego było potraktowanie "skargi" wniesionej przez skarżącego na decyzję SKO z dnia [...] r. jako wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie bowiem z art. 127 § 3 kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Tym samym wyczerpany został tryb zaskarżenia określony w art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.s.a., co powoduje, że skargę w niniejszej sprawie uznać należało za dopuszczalną. Przechodząc do merytorycznej oceny zarzutów skargi zauważyć przyjdzie, iż zasadniczo odnoszą się one do przyjęcia przez organ, że skarżącemu nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzja środowiskową. Nie ulega wątpliwości, że ocena ta winna zostać dokonana przez pryzmat art. 28 kpa i 46a ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania ostatecznej decyzji środowiskowej (przepis ten został uchylony z dniem 15 listopada 2008 r. zgodnie z art. 144 pkt 9 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko - Dz.U. Nr 199, poz.1227). Jakkolwiek za słuszną należy uznać uwagę skarżącego, że sam fakt, iż jego nieruchomość nie graniczy bezpośrednio z nieruchomością inwestora nie przesądza o braku oddziaływania inwestycji na jego działkę, to jednak w rozpatrywanej sprawie o okoliczności braku tego oddziaływania przesądza treść raportu oddziaływania na środowisko sporządzonego w toku postępowania zakończonego decyzją środowiskową (treść tego raportu znajduje się w aktach tut. Sądu w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 606/09). Z raportu tego wynika, że nieruchomość skarżącego nie znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji, dla której prowadzone było postępowanie środowiskowe. Skażenie terenu ołowiem, na które powołuje się skarżący w postępowaniu wznowieniowym, nie podlega ocenie w niniejszym postępowaniu. Nawet bowiem, gdyby przyjąć, że skażenie to istniało w dacie wydania decyzji środowiskowej, to decyzja ta nie dotyczyła stanu istniejącego lecz inwestycji dopiero projektowanej. W tym natomiast zakresie miarodajnym dokumentem był raport oddziaływania na środowisko. Wskazać przyjdzie, że w prawie ochrony środowiska wg stanu prawnego na dzień wydania decyzji środowiskowej, nie występowała instytucja prawna "actio popularis", czyli skarga powszechna dla każdego podmiotu zainteresowanego ochroną środowiska jako dobra wspólnego. Oznaczało to, że właściwy w sprawie organ winien był każdorazowo ustalić krąg stron postępowania w oparciu o art. 28 kpa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd, w świetle którego pojęcie strony w rozumieniu art. 28 kpa powinno być wyprowadzane tylko z przepisów prawa materialnego, a więc normy prawnej, stanowiącej podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Oznacza to, że właściciel sąsiedniej nieruchomości w tym stanie faktycznym i prawnym może być stroną tego postępowania tylko wówczas, jeżeli wykaże swój interes prawny wynikający z odpowiedniej normy prawa materialnego, a nie tylko interes faktyczny (podobnie NSA w wyroku z dnia 29 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1438/08, niepubl.). W niniejszej sprawie, wbrew stanowisku skarżącego, prawidłowo ustalono jej stan faktyczny. Z raportu oddziaływania na środowisko wynika bowiem, że projektowana inwestycja nie będzie oddziaływać w jakikolwiek sposób na nieruchomość skarżącego. Skoro tak, to brak było podstaw do uznania skarżącego za stronę w postępowaniu środowiskowym, a tym samym do uchylenia decyzji środowiskowej w postępowaniu wznowieniowym. Mając powyższe na uwadze skarga podlegała oddaleniu na zasadzie art. 151 p.s.a.