II SA/Gl 538/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E.N. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu postanawia: 1) zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, 2) oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie Skarżąca, po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł, na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. W jego treści wskazała, że domaga się zarówno zwolnienia od kosztów sądowych jak i ustanowienia adwokata z urzędu. Z treści formularza wynika, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z małżonkiem, zamieszkując w budynku mieszkalnym o pow. 163 m2. Skarżąca zadeklarowała, że nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 zł, a jej rodzina utrzymuje się ze świadczeń emerytalnych strony i jej małżonka w łącznej kwocie 1900 zł netto miesięcznie. Skarżąca podkreśliła, że nie dysponuje żadnymi oszczędnościami, papierami wartościowymi ani też przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro, a jej miesięczne wydatki kształtują się na poziomie 650 zł za media i około 500 – 600 zł za lekarstwa. Na wezwanie referendarza sądowego E.N. nadesłała dokumenty potwierdzające wysokość świadczeń emerytalnych jej i małżonka, a także dokumenty obrazujące opłaty za odbiór odpadów, energię elektryczną i wykup niezbędnych lekarstw. Ponadto oświadczyła, że opłaty za gaz, wodę, kanalizację i telefon pokrywa jej syn. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). W pierwszej kolejności zauważyć trzeba, że całkowite zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie fachowego pełnomocnika z urzędu jest co do zasady możliwe tylko w odniesieniu do osób żyjących w ubóstwie, pozbawionych środków do życia, które obiektywnie rzecz biorąc nie są w stanie samodzielnie zdobyć środków na wzięcie udziału w postępowaniu sądowym (zob. postanowienie NSA z dnia 12 lipca 2013 r. sygn. akt II OZ 604/13 – dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych pod adresem ww.nsa.gov.pl). Oceniając z tej perspektywy sytuację materialną E.N. nie znaleziono podstaw do uwzględnienia jej wniosku w całości. Sytuacja materialna skarżącej nie jest bowiem na tyle ciężka, aby można było stwierdzić, że jest ona osobą ubogą, pozbawioną jakichkolwiek możliwości samodzielnego finansowania postępowania sądowego. Przede wszystkim strona utrzymuje się wraz z małżonkiem ze świadczeń emerytalnych w łącznej wysokości około 1900 zł netto. Z nadesłanych dokumentów wynika, że koszty zakupu energii elektrycznej oraz lekarstw obciążają budżet domowy skarżącej w wysokości około 700 – 800 zł. Do dyspozycji strony pozostaje więc około 1200 zł netto. Wobec tego konieczność uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł mogłaby w sposób negatywny wpłynąć na stan finansów rodziny strony, co przesądziło o zasadności zwolnienia jej z tej opłaty. Z drugiej strony pamiętać trzeba, że jest to zasadniczy wydatek na tym etapie postępowania sądowego, a wobec tego inne, ewentualne wydatki związane z tym postępowaniem skarżąca będzie w stanie ponieść bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i rodziny. Analogicznie, z powołanych wyżej powodów nie ustanowiono dla strony pełnomocnika z urzędu. Dodatkowo wskazać trzeba, że strona nie uprawdopodobniła, iż sytuacja majątkowa syna, udzielającego jej wsparcia w zakresie partycypacji w kosztach utrzymania wyklucza udzielenie jej szerszego wsparcia, w tym wyłożenia środków na pomoc fachowego pełnomocnika. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.