II SA/Gl 54/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania obiektu w kwestii wniosku pełnomocnika skarżącego radcy prawnego T. D. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu postanawia: przyznać radcy prawnemu T. D. wynagrodzenie w kwocie 733,30 zł (słownie: siedemset trzydzieści trzy złote i trzydzieści groszy), w tym kwotę 82,80 zł (słownie: osiemdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy) podatku VAT, płatne z budżetu Państwa. Wyrokiem z dnia 5 listopada 2007 r. sygn. II SA/GL 54/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z [...] r. w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania obiektu. W związku z wnioskiem Skarżącego o przyznanie prawa pomocy, postanowieniem z 11 lutego 2008 r. Sąd ustanowił dla skarżącego pełnomocnika w osobie radcy prawnego. Dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. wyznaczył pełnomocnikiem radcę prawnego T. D. W dniach 28 i 29 lutego oraz 3 marca 2008 r. pełnomocnik przeglądał w siedzibie Sądu akta sprawy, co dokumentują zapiski urzędowe. Pismem z 3 marca 2008 r. Skarżący zwrócił się do Sądu o udzielenie prawa pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłat za wykonanie kserokopii akt przez pełnomocnika. Wniosek ten nie został rozpoznany. W dniu 3 marca 2008 r. pełnomocnika złożył wniosek o wykonanie kopii wskazanych kart sprawy i uiścił opłatę z tego tytułu w kwocie 52 zł. Kolejny raz pełnomocnik przeglądał akta sprawy w siedzibie sądu w dniu 6 marca 2008 r. oraz 7 kwietnia 2008 r. Pismem z 7 marca 2008 r. pełnomocnik wniósł skargę kasacyjną od wyroku sądu I instancji, w której zawarł wniosek o przyznanie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 150 % stawki minimalnej, o której mowa w § 14 ust. 2 pkt 2 w związku z § 2 ust. 1,2 i 3, § 15 i § 16 rozporządzenia MS z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielanej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.), a także zwrotu niezbędnych udokumentowanych wydatków obejmujących m. in. opłaty kancelaryjne za kserokopie dokumentów sprawy w kwocie 52 zł, opłatę skarbową od pełnomocnictwa 17 zł, opłaty telefoniczne za rozmowy ze Skarżącym zamieszkałym w S. oraz koszty przejazdu na rozprawę kasacyjną, zgodnie ze spisem kosztów przedłożonym na rozprawie w NSA. Oświadczył, że koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części. Wyrokiem z 26 maja 2009 r. sygn. II OSK 831/08 NSA oddalił skargę kasacyjną. Wnioskiem z 22 lipca 2013 r. radca prawny T. D. zwrócił się do WSA w Gliwicach o wydanie postanowienia w sprawie przyznania pełnomocnikowi z urzędu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Wyjaśnił, że na rozprawie w NSA w dniu 26 maja 2009 r. złożył spis kosztów i wydatków, a Przewodniczący składu poinformował go, że zgodnie z procedurą wniosek wraz ze spisem kosztów zostanie przekazany do sądu I instancji, który wyda, bez konieczności składania ponownych wniosków, postanowienie w sprawie przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu i dokona wypłaty. Takie postanowienie nie zostało jednak do chwili obecnej wydane, w związku z czym ponowił wniosek o zwrot kosztów zastępstwa procesowego i wydatków zgodnie ze spisem kosztów złożonym na rozprawie na łączną kwotę 729,70 zł. Do wniosku dołączono kopie uiszczenia opłaty kancelaryjnej na kwotę 52 zł, kopię zapłaty opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Na wniosek Sądu przesłane zostały także przez NSA kopie protokołu z rozprawy w dniu 26 maja 2009 r. oraz złożonego na niej spisu kosztów. Wedle tych dokumentów pełnomocnik zwracał się o przyznanie zwrotu kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przez NSA w wysokości 150% stawki minimalnej, powiększonej o podatek VAT oraz o zwrot wydatków: opłat kancelaryjnych za kserokopie akt sprawy w kwocie 52 zł, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, kosztów przejazdu na rozprawę pociągiem Intercity z Gliwic do Warszawy i z Warszawy do Katowic oraz pociągiem osobowym z Katowic do Gliwic w łącznej kwocie 221,50 zł. Postanowieniem referendarza sądowego z 6 września 2013 r. przyznane zostało pełnomocnikowi wynagrodzenie za sporządzenie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w kwocie 221,40 zł – w tym podatek VAT w kwocie 41,40 zł, zwrot kosztów dojazdu na rozprawę przed NSA w kwocie 221,50 zł oraz zwrot kwoty uiszczonej płaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. W uzasadnieniu podano, że zgodnie z treścią § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 490), zwanego dalej rozporządzeniem, za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym radcy prawnemu przysługuje wynagrodzenie w wysokości 75% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam radca prawny - 100% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia, stawka minimalna w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w "innej sprawie", wynosi 240 zł. Zatem wynagrodzenie pełnomocnika w niniejszej sprawie referendarz ustalił na kwotę 180 zł (240 zł x 75 % = 180) powiększoną o kwotę należnego podatku VAT (w stawce procentowej 23% - a więc w niniejszej sprawie o kwotę 41,4 zł). Nie znaleziono natomiast podstaw, aby zgodnie z żądaniem pełnomocnika wysokość stawki wynagrodzenia podnieść do 150 %, albowiem pełnomocnik nie wskazał jakiejkolwiek przyczyny, dla której uzasadnionym byłoby odstąpienie od stawki minimalnej. Za zasadne uznano przyznanie zwrotu udokumentowanych kosztów dojazdu na rozprawę przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w wysokości 221,5 zł oraz zwrot uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Nie znaleziono natomiast podstaw do przyznania pełnomocnikowi kwoty 52 zł, tytułem uiszczonej opłaty kancelaryjnej za kserokopie dokumentów z akt sprawy, uznając że ten wydatek winien ponieść skarżący, gdyż to w jego interesie pełnomocnik wystąpił o sporządzenie kopii dokumentów z akt sprawy, zaś skarżący nie został w tym zakresie zwolniony od kosztów sądowych. Tym samym, jeśli to pełnomocnik wydatkował wspomnianą kwotę za skarżącego, winien zwrócić się do niego o jej zwrot, jako wydatku poniesionego w interesie strony, w związku z toczącym się postępowaniem. Przepis art. 250 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., stanowi o możliwości zwrotu niezbędnych wydatków, co oznacza, że każdy wydatek poczyniony przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika podlega ocenie z punktu widzenia celowości jego poniesienia, natomiast pełnomocnik nie uprawdopodobnił konieczności sporządzenia kopii wspomnianych dokumentów z akt sprawy. Od postanowienia referendarza pełnomocnik wniósł sprzeciw do Sądu, zarzucając naruszenie art. 205 § 2 i 250 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 1, § 14 ust. 2 pkt 2a i § 15 rozporządzenia, skutkujące niezasadnym obniżeniem należnego wynagrodzenia oraz odmową zwrotu opłat kancelaryjnych. Wskazał, że podczas rozprawy przez NSA, składając spis kosztów uzasadnił wniosek przyznania wynagrodzenia w wysokości 150% stawki minimalnej, wskazując że miał tylko tydzień na zaznajomienie się z aktami i sporządzenie skargi kasacyjnej, skarżący mieszka w S. i kontakt z nim mógł być tylko telefoniczny, w krótkim czasie nie można było otrzymać od niego potrzebnych dokumentów, stąd potrzeba wykonania kopii dokumentów bez czekania na rozpoznanie przez Sąd wniosku strony o zwolnienie od opłat. Referendarz nie wziął także pod uwagę, że pełnomocnik nie reprezentował strony w postępowaniu przez WSA, w związku z czym brak podstaw do obniżania wynagrodzenia do 75 % stawki minimalnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, postanowienie to traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie oznacza to konieczność rozpoznania wniosku pełnomocnika o przyznanie zwrotu kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu w wysokości 150% stawki minimalnej oraz zwrotu udokumentowanych wydatków wedle złożonego spisu kosztów. Przepis art. 250 p.p.s.a. stanowi, że wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zasadnie pełnomocnik zwrócił uwagę, że został ustanowiony już po wydaniu wyroku sądu I instancji, zatem nie prowadził sprawy w I instancji, natomiast sporządził skargę kasacyjną i wziął udział w rozprawie przed NSA. W sprawie znajduje zatem zastosowanie § 14 ust. 2 pkt 2a rozporządzenia, zgodnie z którym za sporządzenie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie, jeżeli w II instancji nie prowadził sprawy ten sam radca prawny, wynagrodzenie wynosi 100 % stawki minimalnej, podwyższone zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia o stawkę podatku VAT obowiązującą w dniu orzekania. Stawka minimalna w sprawie wynosi 240 zł, a aktualna stawka podatku VAT 23%. Wynagrodzenie nie może przekroczyć 6-krotności stawki minimalnej, a podwyższenie warunkowane jest nakładem pracy, charakterem sprawy i wkładem pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Działanie pod presją czasu nie mieści się w podanych kryteriach. Niemniej jednak Sąd uwzględnił, że pełnomocnik pozbawiony był osobistego kontaktu ze stroną, po otrzymaniu zawiadomienia o wyznaczeniu kilkakrotnie stawił się w siedzibie sądu, przeglądając obszerne akta administracyjne i w terminie przygotował skargę kasacyjną. Okoliczności te pozwalają przyjąć, że jego nakład pracy uzasadnia podwyższenie stawki minimalnej o połowę, zgodnie z wnioskiem, co skutkuje wyliczeniem przyznanego wynagrodzenia na kwotę 442,80 zł (240 zł x 150 % = 360 zł + 23 % VAT= 442,80). Udokumentowane także zostały przez pełnomocnika koszty dojazdu do NSA w kwocie 221, 50 zł oraz uiszczonej opłaty od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. Jeżeli chodzi o zwrot poniesionych opłat za wykonanie kserokopii dokumentów w kwocie 52 zł, Sąd co do zasady podziela stanowisko, że stanowią one wydatki strony. Należy jednak wziąć pod uwagę, że strona zwróciła się do Sądu o zwolnienie od opłaty z tego tytułu, wniosek ten jednak nie został rozpoznany. W tych okolicznościach nie można kwestionować celowości poniesienia opłat przez pełnomocnika i uzasadnione jest przyznanie mu także zwrotu tego udokumentowanego wydatku. Wziąwszy pod uwagę wskazane wyżej okoliczności pełnomocnikowi skarżącego należało przyznać wynagrodzenie oraz zwrot wydatków w łącznej kwocie 733,30 zł, w tym kwotę 82,80 zł podatku VAT.