II SA/Gl 543/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Rafał Wolnik po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zażalenia na niezałatwienie w terminie sprawy dotyczącej warunków zabudowy terenu w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący A. S. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego z urzędu, wniosek swój motywując trudną sytuacją materialną i koniecznością udziału fachowca w poprawnym redagowaniu treści skargi oraz innych pism procesowych. Z treści wniosku wynika, że wnioskodawca nie posiada obecnie żadnych dochodów, ani też majątku (nieruchomości, papierów wartościowych, oszczędności, przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro), pozostając na utrzymaniu rodziców, z którymi prowadzi gospodarstwo domowe. Wnioskodawca wskazał jednak, że jest właścicielem samochodu ciężarowego o wartości niższej niż 3.000 euro. Łączny dochód jego rodziców to 2757 zł miesięcznie. Do druku formularza dołączono wyciągi z rachunku bankowego, kopie decyzji emerytalnych oraz zestawienie miesięcznych wydatków w rodzinie A. S. Łącznie, wydatki obejmujące zarówno koszty eksploatacji budynku mieszkalnego (opłaty za media) jak i spłatę zaciągniętych zobowiązań kredytowych a także zakup lekarstw dla rodziców wnioskodawcy kształtują się na poziomie około 1900 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Prawo pomocy stanowi wyjątek, od obowiązującej na gruncie procedury sądowoadministracyjnej zasady odpłatności postępowania (por. art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. Poz. 270. – zwana dalej P.p.s.a.) Wyjątkiem w tym zakresie jest możliwość skorzystania przez stronę z instytucji prawa pomocy. Warunkiem zwolnienia od kosztów sądowych oraz uzyskania pomocy fachowego pełnomocnika ustanowionego z urzędu jest wykazanie przez stronę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Oceniając stan majątkowy skarżącego z uwzględnieniem przywołanych wyżej przepisów nie znaleziono podstaw do uwzględnienia wniosku. Przede wszystkim zważyć przyjdzie, że sam fakt, iż miesięczne wydatki pochłaniają znaczącą część dochodów uzyskiwanych w rodzinie wnioskodawcy nie może stanowić wystarczającej podstawy do przyjęcia, że zostały spełnione przesłanki warunkujące uzyskanie prawa pomocy. Do sądu badającego wniosek należy ocena, czy rodzaj i struktura tych wydatków uzasadniają rezygnację z należnych Skarbowi Państwa dochodów oraz wyłożenie środków na pokrycie udziału fachowego pełnomocnika. Argumentacja skarżącego w żadnym miejscu nie wskazuje powodu, dla którego nie uzyskuje on żadnego dochodu. Sam fakt, że sprawa, w ocenie strony, dotyczy legalizacji realizowanej inwestycji związanej z prowadzoną działalnością gospodarczą sam przez się nie stanowi dostatecznego powodu dla przyznania prawa pomocy. Skarżący w żaden sposób nie wyjaśnił powodów, dla których nie podejmuje działań, których efektem byłoby uzyskanie przezeń dochodu z jakiegokolwiek źródła. Trudno bowiem oczekiwać, że prawo pomocy uzyska pełnoletni mężczyzna, który nie wskazuje na żadne obiektywne przeszkody uniemożliwiające mu podjęcie pracy zarobkowej lub jej aktywne poszukiwanie, a zarazem pozostaje na utrzymaniu rodziców w podeszłym wieku. W ocenie Sądu tego rodzaju sytuacja wyklucza stwierdzenie, że strona wyczerpała wszelkie możliwości zdobycia środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Dalej wskazać przyjdzie, że fakt, iż zarówno skarżący jak i jego rodzice posiadają zobowiązania kredytowe, które stanowią znaczący wydatek w ich comiesięcznym budżecie nie może być uznany za wystarczający powód do przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest bowiem pogląd, zgodnie z którym prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Co więcej, wskazano również, że zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym (np. zaciągnięte pożyczki lub kredyty) nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi (por. postanowienie NSA z dnia 20 października 2011 r. sygn. akt I OZ 783/11 - Lex nr 984400, postanowienie NSA z dnia 27 października 2011 r. sygn. akt II FZ 640/11 - Lex nr 1070105 oraz postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2010 r. sygn. akt I OZ 409/10 - Lex nr 621858). Z powyższych względów, w oparciu o art. 160, art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, orzeczono jak w sentencji postanowienia.