II SA/Gl 544/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka,, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant starszy referent Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2013 r. sprawy ze skargi U. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną oddala skargę. We wniosku z dnia [...] r. do Urzędu Miasta R. U. S. powołując się na treść ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm., zwanej dalej ustawą lub ustawą z dnia 13 października 1998 r.) wniosła o wypłatę na jej rzecz odszkodowania za część działki nr [...], położonej w R. przy ul. [...], zajętej pod drogę publiczną. Po rozpatrzeniu tego żądania Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 § 1 kpa oraz art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. odmówił ustalenia i wypłaty przedmiotowego odszkodowania. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że z dniem 1 stycznia 1999 r. część objętej wnioskiem nieruchomości zajętej pod ul. [...] przeszła z mocy prawa na własność Gminy R. na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Ulica [...] w dniu [...] r. stanowiła drogę lokalną miejską, gdyż była wymieniona pod nr [...] w załączniku nr 2 do uchwały WRN w K. nr [...] z dnia [...] r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych. W tym dniu wykonywane było też władztwo Miasta R. nad przedmiotową nieruchomością, polegające na faktycznym utrzymywaniu w należytym stanie technicznym ulicy, poprzez remonty drogi, prowadzenie robót konserwacyjnych, porządkowych oraz odśnieżanie. Zgodnie z art. 73 ust. 4 ww. ustawy, odszkodowanie jest ustalane i wypłacane na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Wygaśnięcie roszczenia powoduje, że organ orzekający w przedmiocie wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania obowiązany jest orzec o bezzasadności żądania strony, czyli wydać merytoryczną decyzję odmawiającą ustalenia i wypłaty odszkodowania za zajętą pod drogę publiczną nieruchomość (wyrok NSA z 16.09.2010 r. I OSK 1490/09). Zgodność z Konstytucją przepisu art. 73 ust. 4 w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania przez wojewodę decyzji w przedmiocie stwierdzenia nabycia nieruchomości pod drogę publiczną, potwierdził Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 15 września 2009 r., sygn. akt P 33/07. Ponieważ U. S. złożyła wniosek o wypłatę odszkodowania po ustalonym terminie to jej roszenie wygasło. W odwołaniu od tej decyzji U. S. wniosła o ponowne rozpatrzenie jej wniosku o przyznanie odszkodowania stwierdzając, że o terminie złożenia wniosku w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2005 r. nie została w żaden sposób poinformowana. Gdyby o terminie ustawowym wiedziała to wniosek złożyłaby w odpowiednim czasie. Wojewoda [...] odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. utrzymał decyzję Prezydenta Miasta R. w mocy. W uzasadnieniu tego orzeczenia stwierdził, że określony w art. 73 ust. 4 ustawy termin do złożenia wniosku o wypłatę odszkodowania jest terminem zawitym i jego uchybienie wywołuje skutek prawny wygaśnięcia roszczenia. W takim przypadku stosunek administracyjnoprawny nie może być nawiązany. Nie ma też możliwości przywrócenia takiego terminu. Dalej Wojewoda [...] powołując się na treść wyroków Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 września 2009 r. sygn. akt P 33/07 oraz z dnia 19 maja 2011 r. sygn. akt K 20/09 stwierdził, że uregulowanie zawarte w art. 73 ust. 4 ustawy zostało uznane za zgodne z Konstytucją. Stwierdził także, że na organie administracji publicznej nie spoczywa obowiązek indywidualnego powiadomienia obywateli o obowiązujących przepisach prawa, które ogłaszane są w ogólnodostępnych publikatorach. Nadto Wojewoda zwrócił uwagę, że w odniesieniu do nieruchomości objętej wnioskiem nie została wydana dotychczas decyzja potwierdzająca przejście jej własności z mocy prawa na własność jednostki samorządu terytorialnego, co nie mogło mieć jednak wpływu na wynik sprawy w sytuacji gdy wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania został złożony z uchybieniem ustawowego terminu. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję Wojewody [...] U. S. ponownie podniosła, że o terminie złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania nie wiedziała. Nikt też nie zwracał się do niej na piśmie w sprawie przejęcia jej działki pod drogę publiczną. Wobec tego pozbawienie jej prawa do odszkodowania narusza standardy demokratycznego państwa. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w ogólnym zarysie stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja odpowiada obowiązującemu prawu, a tylko pod tym względem podlega ona kontroli w postępowaniu sądowym zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 269 ze zm.). Pozostaje poza sporem, że wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za zajęcie części jej działki nr [...] pod drogę publiczną – ulicę [...] w R. skarżąca złożyła w dniu [...] r. (według daty wpływu do organu pierwszej instancji) gdy tymczasem zgodnie z nienasuwającym wątpliwości brzmieniem art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. wniosek taki mógł być złożony skutecznie najpóźniej w dniu 31 grudnia 2005 r. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu po upływie przewidzianego w nim okresu do składania tego typu wniosków przedmiotowe roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania wygasa. Oznacza to, że termin do złożenia tego wniosku jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu bez względu na przyczynę z powodu której nie został dochowany. Wniosek o wypłatę odszkodowania złożony po upływie takiego terminu nie może być uwzględniony co w każdym wypadku skutkuje odmową jego uwzględnienia. Skoro właśnie takie orzeczenie podjęły organy obu instancji to należało stwierdzić, że jest ono zgodne z obowiązującym prawem. Jak to prawidłowo stwierdził przy tym Wojewoda [...] upływ przewidzianego w art. 73 ust. 4 ustawy terminu nie jest uzależniony od faktu czy uprawniony do dochodzenia odszkodowania o tym terminie wiedział a jeżeli nie wiedział to z jakich powodów. Zasadnie stwierdził też w tym względzie organ odwoławczy, że z obowiązujących przepisów nie wynika obowiązek indywidualnego powiadomienia uprawnionych do odszkodowania o ustawowym terminie do jego dochodzenia. Zakłada się bowiem, że o terminie tym, wynikającym z powszechnie obowiązującego przepisu ustawowego, każdy zainteresowany jest poinformowany. Nadto obowiązek indywidualnego powiadamiania o takim terminie byłby często niewykonalny gdy zważy się, że nie zawsze wiadomo jest kto jest właścicielem nieruchomości, czy faktycznie była ona zajęta w dniu 31 grudnia 1998 r. pod drogę publiczną oraz czy pozostawała w tym dniu we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego w rozumieniu art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Sąd nie jest też uprawniony do stwierdzenia, że uregulowanie zawarte w art. 73 ust. 4 omawianej ustawy narusza zasady państwa prawa w sytuacji gdy przepis ten (również w powiązaniu z treścią art. 73 ust. 3 ustawy) został uznany za zgodny z Konstytucją RP m. in. wyrokami Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 września 2009 r. sygn. P 33/07 (OTK-17, 2009/8/123) i z dnia 19 maja 2011 r. sygn. K 20/09 (OTK-17, 2001/4/35). Zgodnie zaś z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, co wyklucza przyjęcie odmiennej wykładni od ustalonej przez Trybunał Konstytucyjny. Skoro jak wynika z powyższych rozważań zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującym prawem, to skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).