II SA/Gl 548/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na skutek wniosku strony skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu p o s t a n a w i a: oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Wojewoda [...] uchylił w całości decyzję Starosty R. z dnia [...] r., nr [...] o odmowie zwrotu nieruchomości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Na powyższe rozstrzygnięcie A. P. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę. W jej uzupełnieniu wystąpił z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Uzasadniając przedmiotowy wniosek skarżący wskazał, iż sporna nieruchomość została zakupiona w dobrej wierze zgodnie z prawem. Nadto poinformował, iż prowadzone są na niej (do dnia dzisiejszego) prace remontowo-budowlane, oświadczając jednocześnie, że obciążona jest ona kredytem hipotecznym, który skarżący regularnie spłaca. Wnioskodawca podniósł także, iż w [...] r. rozpoczął działalność gospodarczą, stwarzając tym samym nowe miejsca pracy, zaś w chwili obecnej zatrudnia [...] osób. W ocenie autora wniosku aktualny stan zagospodarowania nieruchomości uniemożliwia jej zwrot, gdyż jego konsekwencją byłaby likwidacja przedsiębiorstwa i zwolnienie pracowników. Zarówno organ jak i pozostali uczestnicy postępowania, mimo takiej możliwości, nie odnieśli się do wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznając przedmiotowy wniosek zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 61 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a., wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże Sąd może na wniosek strony skarżącej wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności jeżeli zaistnieją szczególne okoliczności uzasadniające takie orzeczenie, tj. gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uwzględnienie wniosku o udzielenie tymczasowej ochrony w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, co stanowi odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., jest zatem uwarunkowane uprzednim stwierdzeniem, że spełniona została któraś z określonych powyżej przesłanek (okoliczności faktycznych o charakterze nadzwyczajnym). Okoliczności te Sąd winien ocenić zarówno w stosunku do strony skarżącej, jak i uczestników postępowania, bowiem konsekwencje wstrzymania bądź braku wstrzymania zaskarżonego aktu, mogą dotykać zarówno w takim samym stopniu wnioskodawcę, co pozostałe strony tego postępowania. Jak wynika z brzmienia przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. ustawodawca co prawda nie nałożył na stronę skarżącą obowiązku wykazania, iż zachodzą przewidziane nim przesłanki wstrzymania zaskarżonego aktu, to jednakże uprawdopodobnienie przez stronę skarżącą podstaw złożonego wniosku powinno być rozpatrywane w kategoriach podejmowania działań we własnym procesowym interesie (por. M. Bogusz, Glosa do przytoczonego wyżej postanowienia NSA, [w:] Gdańskie Studia Prawnicze. Przegląd orzecznictwa 2006 r., nr 1, poz. 1). Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 31 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 155/05 ([w:] OSS z 2005 r. nr 3, poz. 72) w razie złożenia wniosku o wstrzymanie rzeczą Sądu jest zbadać z urzędu, a więc i bez wniosków strony, okoliczności decydujące o wstrzymaniu, bądź odmowie wstrzymania wykonania aktu lub czynności. Tak więc biorąc w pierwszej kolejności pod rozwagę w rozpoznawanej sprawie okoliczności badane z urzędu, a w szczególności uwzględniając charakter zaskarżonego rozstrzygnięcia należy zaznaczyć, iż przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej, w rozumieniu wyżej wskazanego art. 61 p.p.s.a. mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania, a co za tym idzie nie każdy wymaga wykonania. Wykonaniu podlegać mogą jedynie akty administracyjne, z którymi wiąże się dla strony obowiązek określonego działania, zaniechania lub nakazu znoszenia zachowania innych podmiotów (por. Z. Kmieciak, glosa do postanowienia NSA z dnia 23 stycznia 1997 r., sygn. akt SA/Rz 1382/96, opubl. OSP 1998/3/54). Wstrzymanie wykonania dotyczy sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne. Skutków zaś takich nie wywołuje decyzja uchylająca rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania. Akt taki w swej istocie oznacza, że organ pierwszej instancji obowiązany jest ponownie rozpoznać sprawę, a w wyniku tych czynności wydać stosowne rozstrzygnięcie, od którego przysługiwać będą środki zaskarżenia na ogólnych zasadach. Na podstawie zaskarżonej decyzji żadna ze stron nie nabywa uprawnień i obowiązków, a sam akt nie nadaje się do wykonania gdyż nie wiąże się on dla stron z obowiązkiem działania, zaniechania czy też nakazem znoszenia zachowania innych podmiotu. Akt ten nie wywołuje żadnych skutków materialnych, a organy administracji publicznej nie mają możliwości użycia przymusu państwowego do doprowadzenia do stanu zgodnego z jego treścią. Wobec powyższego instytucja wstrzymania wykonania nie może znaleźć zastosowania w zawisłej sprawie. W konsekwencji uznać należy, iż przedstawione przez stronę skarżącą okoliczności, które w jej ocenie uzasadniałyby przyjęcie, że wykonanie zaskarżonego aktu może spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki nie mogą się ostać. Podkreślić przy tym wypada, że ocena materiału zawartego w aktach sprawy nie pozwala Sądowi na przyjęcie, że fakt uchylenia decyzji odmawiającej zwrotu nieruchomości i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania grozi skarżącemu skutkami, o jakich mowa w art. 61 p.p.s.a. Aktualnie bowiem nieruchomością, której dotyczy zaskarżony akt, Skarb Państwa nie włada, zaś jej właścicielem jest skarżący wraz z W. P. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie przywołanego wyżej art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a. postanowił orzec jak w sentencji. Na marginesie dodać należy, iż z akt sprawy nie wynika, aby w związku z wniesieniem skargi organ odwoławczy wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Należy jednakże podkreślić, że została ona wydana w sprawie uregulowanej przepisami działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) i dotyczy sprawy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Zgodnie z art. 9 cytowanej ustawy, w razie wniesienia do sądu administracyjnego skargi na decyzje wydaną w sprawach, o których mowa w przepisach działu III, organ administracji publicznej, który wydał decyzję, wstrzymuje z urzędu jej wykonanie. Regulacja ta stanowi odstępstwo od zasady, że wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Odstępstwo to, w przekonaniu Sądu, nie skutkuje jednak wstrzymaniem wykonania z mocy prawa, lecz stanowi o obowiązku wydania przez organ administracji z urzędu postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji. Dla wydania takiego postanowienia konieczną, a zarazem wystarczającą przesłanką jest stwierdzenie faktu wniesienia skargi do sądu, przy czym z powołanej regulacji nie wynika jakiekolwiek ograniczenie, co do czasu wydania stosownego postanowienia. Skoro doszło zatem do wniesienia skargi do Sądu, organ winien z urzędu podjąć stosowne działania.