II SA/Gl 553/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. R. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie odstępstw od projektu budowlanego na skutek wniosku pełnomocnika strony skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia p o s t a n a w i a: oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] r., nr [...], znak: [...], odmawiające zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie samowolnych istotnych odstępstw od projektu budowlanego budynków zlokalizowanych przy ul. [...] w B. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. zobowiązał K. R. do sporządzenia i przedłożenia organowi I instancji projektu budowlanego zamiennego budynków przy ul. [...] w B., uwzględniającego zmiany w stosunku do projektu budowlanego, zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę z dnia [...] r., wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych. Jednocześnie organ zobowiązał inwestora do wypełnienia otworów okiennych w ścianie północno zachodniej (oznaczonych nr 2, 3, 5 w protokole oględzin z [...] r.) materiałem przepuszczającym światło oraz doprowadzenie okien poddasza (oznaczonych nr 38, 39, 40 w ww. protokole) do stanu zgodnego z zatwierdzonym decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] r., nr [...] projektem budowlanym, w terminie do [...] r. Wobec niewykonania przez inwestora obowiązków nałożonych powołaną decyzją z dnia [...] r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] r., nr [...], znak: [...] nakazał K. R. rozbiórkę części budynku mieszkalnego przy ul. [...] w B., w tym m.in. okien oznaczonych nr 2, 3, 5, 38, 39, 40 w protokole oględzin z [...] r. Na powołane na wstępie postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. pełnomocnik K. R. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę wraz z wnioskiem o wstrzymanie podejmowania jakichkolwiek czynności (poprzez nakazanie ich zaniechania) w postępowaniu administracyjnym przez organ do czasu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż po stronie skarżącej zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w związku z nakazaniem jej likwidacji otworów okiennych w postaci licznych i kosztownych robót budowlanych. W piśmie procesowym z dnia [...] r. pełnomocnik skarżącej argumentując zasadność wstrzymania zaskarżonego aktu wskazał, iż dalszym skutkiem kontynuowania postępowania jest doprowadzenie do sytuacji, w której skarżąca jest już na dzień dzisiejszy zmuszona do dokonania określonych robót budowlanych, przy czym okoliczność prawna mająca znaczenie dla wykonania tychże robót nie jest przesądzona. Jako przedmiotową okoliczność przywołano toczące się przed Sądem [...] w T. postępowanie w sprawie ustalenia przebiegu granicy między nieruchomościami. W ocenie autora wniosku postępowanie to będzie miało bezpośredni wpływ na postępowanie administracyjne dotyczące m.in. obowiązku zamurowania otworów okiennych ze względu na odległość granicy między działkami. Pełnomocnik podkreślił, że odmowa zawieszenia postępowania prowadzi do jego dalszego prowadzenia a w konsekwencji do realizacji decyzji rozbiórkowej. H. J. pismem z dnia [...] r. wniósł o oddalenie skargi oraz wniosku o wstrzymanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznając przedmiotowy wniosek zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 61 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a., wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże sąd może na wniosek strony skarżącej wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności jeżeli zaistnieją szczególne okoliczności uzasadniające takie orzeczenie, tj. gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uwzględnienie wniosku o udzielenie tymczasowej ochrony w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, co stanowi odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., jest zatem uwarunkowane uprzednim stwierdzeniem, że spełniona została któraś z określonych powyżej przesłanek (okoliczności faktycznych o charakterze nadzwyczajnym). Okoliczności te Sąd winien ocenić zarówno w stosunku do strony skarżącej, jak i - zwracając uwagę na przedmiot zaskarżonego rozstrzygnięcia – w stosunku do innych podmiotów, zwłaszcza jeśli dotyczy to ich bezpieczeństwa oraz ochrony życia i zdrowia ludzkiego. Konsekwencje bowiem wstrzymania bądź braku wstrzymania zaskarżonego aktu, mogą dotykać w takim samym wnioskodawcę jak i pozostałe strony postępowania. Jak wynika z brzmienia przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. ustawodawca co prawda nie nałożył na stronę skarżącą obowiązku wykazania, iż zachodzą przewidziane nim przesłanki wstrzymania zaskarżonego aktu, to jednakże uprawdopodobnienie przez stronę skarżącą podstaw złożonego wniosku powinno być rozpatrywane w kategoriach podejmowania działań we własnym procesowym interesie (por. M. Bogusz, Glosa do przytoczonego wyżej postanowienia NSA, [w:] Gdańskie Studia Prawnicze. Przegląd orzecznictwa 2006 r., nr 1, poz. 1). Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 31 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 155/05 ([w:] OSS z 2005 r. nr 3, poz. 72) w razie złożenia wniosku o wstrzymanie rzeczą Sądu jest zbadać z urzędu, a więc i bez wniosków strony, okoliczności decydujące o wstrzymaniu, bądź odmowie wstrzymania wykonania aktu lub czynności. Tak więc biorąc w pierwszej kolejności pod rozwagę okoliczności badane z urzędu, a w szczególności uwzględniając charakter zaskarżonego rozstrzygnięcia należy zaznaczyć, iż instytucja wstrzymania wykonania odnosi się jedynie do takich zaskarżonych aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu, tj. nakazują stronie wykonanie nałożonego na nią obowiązku lub dokonanie określonej czynności podlegającej wyegzekwowaniu w trybie postępowania egzekucyjnego. "Nie rodzaj aktu będącego przedmiotem skargi, lecz jedynie to, czy nadaje się on do wykonania i wymaga wykonania (tj. korzysta z przymiotu wykonalności) przesądza o możliwości przyznania ochrony przewidzianej w art. 40 ust. 1 ustawy o NSA" (vide: glosa Z. Kmieciaka do postanowienia NSA z dnia 23 stycznia 1997 r., sygn. akt SA/Rz 1382/96-OSP 1998/3/54). I tak stwierdzić trzeba, iż co do zasady cechy wykonalności nie mają rozstrzygnięcia odmowne, które ze względu na brak przedmiotu wykonania, nie kwalifikują się do zastosowania wobec nich instytucji wstrzymania wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy przy tym rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie. Objęte skargą w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji odmawiające zawieszenia postępowania w sprawie odstępstw od projektu budowlanego - do takich aktów nie należy, a zatem z uwagi na swój charakter nie może być wstrzymane. Wynika to z samej istoty tego postanowienia, które jest orzeczeniem o charakterze procesowym. Nie nadaje ono bowiem stronie uprawnień i nie nakłada obowiązków o charakterze materialnoprawnym, nie dotyka bezpośrednio sfery prawnej skarżącego. W postanowieniu tym nie można, bowiem odnaleźć takich praw i obowiązków, które mogłyby podlegać wykonaniu, a tym samym nie zachodzi niebezpieczeństwo wystąpienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., uzasadniających wstrzymanie wykonania. Zaskarżone postanowienie nie podlega, więc wykonaniu, a zatem ewentualne wstrzymanie jego wykonania nie wywołałoby żadnego skutku. Tym samym nie może strona skarżąca skutecznie wywodzić naruszenia w warunkach przedmiotowej sprawy art. 61 § 3 p.p.s.a. Okoliczność ta powoduje, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie może zostać uwzględniony. Odmienny charakter ma natomiast sama decyzja o nakazie rozbiórki części obiektu budowlanego, lecz kwestia ewentualnego wstrzymania jej wykonania powinna być przedmiotem odrębnego postępowania. Także ocena strony skarżącej, iż zaskarżony akt narusza prawo nie jest ustawową przesłanką w oparciu o którą można wstrzymać jego wykonanie. O ewentualnym naruszeniu prawa i skutkach prawnych tego naruszenia Sąd rozstrzyga w orzeczeniu kończącym postępowanie sądowe. Sąd doszedł do przekonania, uwzględniając w szczególności charakter zaskarżonego rozstrzygnięcia - a mianowicie, iż jest to akt nie kwalifikujący się do wykonania, a tym samym nie wymagający wykonania, gdyż nie nosi on znamion wykonalności - że nie da się wskazać po stronie skarżącej ewentualnych zagrożeń, uzasadniających dopuszczalność wstrzymania aktu. Zastosowanie instytucji wstrzymania wykonania może bowiem nastąpić jedynie wtedy, gdy ujawnione zostaną wyjątkowe okoliczności uzasadniające zastosowanie tej czynności procesowej, a takie w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie przywołanego wyżej art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a. postanowił orzec jak w sentencji.