II SA/Gl 566/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dozoru pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącej kwotę 4.000 (cztery tysiące) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 130a ust. 10h i 10j ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1260 ze zm., zwanej też dalej ustawą lub p.r.d.) i art. 104 § 1 Kpa Prezydent Miasta K. (dalej też jako Prezydent) nakazał A. B. (poprzednio M., dalej jako skarżąca) zapłatę kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem w okresie od 11 października 2011 r. do 27 listopada 2013 r., oszacowaniem wartości i likwidacją pojazdu marki BMW o nr rejestracyjnym [...], nr VIN: [...] w kwocie 26.708,27 zł. W uzasadnieniu decyzji powołując się na zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stwierdził, że w dniu 11 października 2011 r. funkcjonariusz Policji w K. wydał dyspozycję nr [...] usunięcia z drogi ul. [...] w K. na podstawie art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym przedmiotowego pojazdu marki BMW z powodu zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym – pojazd został pozostawiony w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. O tym fakcie oraz o skutkach nieodebrania pojazdu z parkingu skarżąca, jako właścicielka pojazdu została powiadomiona pismem Policji z dnia 3 listopada 2011 r., doręczonym skutecznie w dniu 20 listopada 2011 r. Wobec nieodebrania pojazdu Prezydent w dniu 24 sierpnia 2012 r. wystąpił na podstawie art. 130a ust. 10 ustawy z wnioskiem do sądu o orzeczenie pojazdu na rzecz Miasta K.. Po rozpoznaniu tego wniosku Sąd Rejonowy [...]w K. postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...] orzekł przepadek przedmiotowego samochodu, stanowiącego własność skarżącej, na rzecz Miasta K.. Postanowienie to stało się prawomocne dnia 27 listopada 2013 r. Następnie pojazd został przekazany do stacji demontażu pojazdów celem jego utylizacji. Zgodnie z treścią art. 130a ust. 10h p.r.d. koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. W dniu tym właścicielką pojazdu była skarżąca, w tym względzie organ powołał się na umowę kupna-sprzedaży z dnia [...] i notatkę urzędową z dnia 23 kwietnia 2012 r. Dalej Prezydent przedstawił sposób wyliczenia określonej w osnowie decyzji należności. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca, reprezentowana przez adwokata, zarzuciła, że została ona wydana z naruszeniem art. 130a ust. 1 i ust. 10h p.r.d. przez obciążenie jej kosztami jako osoby niebędącej właścicielem pojazdu w chwili wydania decyzji i jego usunięcia oraz z naruszeniem przepisów postępowania przez pominięcie zgłoszonego w jej piśmie procesowym z dnia 7 marca 2018 r. wniosku dowodowego oraz nierozpoznanie wszystkich okoliczności sprawy i niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej jako SKO lub Kolegium) odwołania tego nie uwzględniło i zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, decyzję organu pierwszej instancji utrzymało w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdziło, że w światle treści prawomocnego w/w postanowienia SR [...]w K. z dnia [...], pomimo przedłożonej kopii umowy kupna-sprzedaży objętego postępowaniem pojazdu z dnia [...]. zobligowane jest przyjąć, że podmiotem zobowiązanym do pokrycia kosztów powstałych w związku z usunięciem ww. pojazdu z drogi w dniu 11 października 2011 r. i nieodebraniem go z parkingu jest skarżąca, uznana w sentencji przywołanego postanowienia za właściciela tegoż pojazdu. Zgodnie bowiem z art. 130a ust. 10e ustawy w sprawach o przepadek pojazdu to sąd weryfikuje kwestie własnościowe pojazdu i stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy [...]w K. uznał, że zostały spełnione przesłanki orzeczenia przepadku pojazdu, skoro przedmiotowym postanowieniem orzekł o przepadku pojazdu. Postanowienie to nie zostało skutecznie zakwestionowane przez skarżącą i stało się prawomocne z dniem 27 listopada 2013 r. Oznacza to, że kwestia własności pojazdu nie może być już ponownie badana w postępowaniu w sprawie nałożenia kosztów na podstawie art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym. W tej sytuacji bez znaczenia dla Kolegium pozostaje również podnoszona w odwołaniu okoliczność, że strona zawiadomiła funkcjonariuszy Policji na etapie prowadzonego przez nią postępowania o sprzedaży pojazdu, jak również dostarczyła wówczas przedmiotową umowę. Skoro bowiem strona nie podniosła ww. okoliczności na etapie postępowania sądowego o przepadek pojazdu, jak i nie podważyła dotąd wydanego w tej sprawie przez sąd cywilny prawomocnego postanowienia, Kolegium pozostaje związane jego treścią na podstawie art. 365 K.p.c. Postanowienie to ma walor dokumentu urzędowego zgodnie z art. 76 § 1 Kpa, a także zgodnie z treścią art. 365 Kpc, wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby, w związku z czym kwestia ta nie może być w inny sposób postrzegana przez Kolegium do czasu wzruszenia w/w postanowienia. Wyrażając ten pogląd SKO powołało się na stanowisko zawarte w wyroku NSA z dnia 25 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2142/15 oraz w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5 października 2012 r., sygn. akt IV CSK 67/12 (Lex nr 1231242). W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję SKO reprezentowana przez adwokata skarżąca wniosła o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. Zarzuciła, że decyzja SKO została wydana z naruszeniem przepisów art. 130a ust. 1 i ust. 10h i ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym w zw. z art. 365 § 1 Kpc przez skierowanie decyzji oraz obciążenie kosztami związanymi z usunięciem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu osoby niebędącej jego właścicielem w chwili wydania dyspozycji jego usunięcia. Nadto zarzuciła, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego, a to: 1. art. 77 § 1 Kpa poprzez wydanie decyzji wskutek nierozpoznania wszelkich okoliczności sprawy, wydanie decyzji z naruszeniem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności poprzez pominięcie istotnych okoliczności wskazanych w piśmie odwołującej datowanym na dzień 7 marca 2018 r., zawierającym umowę sprzedaży samochodu, a także niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, 2. art. 107 § 3 Kpa poprzez niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący przez organ w uzasadnieniu decyzji motywów ich podjęcia w danym stanie faktycznym, a co uniemożliwia skarżącej polemikę z zasadnością decyzji. W uzasadnieniu skargi podtrzymano co do zasady argumentację zawartą wcześniej w odwołaniu. Dodatkowo w związku ze sformułowanym zarzutem naruszenia art. 365 § 1 Kpc zarzucono, że wbrew stanowisku SKO w postanowieniu SR [...]sygn. akt [...] nie została przesądzona wiążąco w odniesieniu do skarżącej kwestia własności pojazdu. W tym względzie powołała się skarżąca na pogląd wyrażony w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Gl 1173/17. Zdaniem skarżącej doszło też do zawyżenia obciążających ją kosztów przechowywania pojazdu w następstwie przewlekłości postępowania administracyjnego, w którym organ dopuścił się jej zdaniem nieuzasadnionej półtorarocznej bezczynności. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko, że na zasadzie art. 365 § 1 Kpc było, co do właściciela pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia, związane prawomocnym postanowieniem sądu cywilnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Decyzje organów obu instancji nie mogły się ostać albowiem zostały one wydane z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kpa oraz art. 365 § 1 Kpc. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie budzi wątpliwości i pozostaje poza sporem, że objęty postępowaniem pojazd został w dniu 11 października 2011 r. usunięty z drogi i umieszczony na wskazanym parkingu w oparciu o dyspozycję uprawnionego funkcjonariusza Policji tj. zgodnie z treścią art. 130a ust. 1 pkt 1 i ust. 5c p.r.d. Wobec nieodebrania tego pojazdu przez właściciela lub osobę uprawnioną w terminie 3 miesięcy od jego usunięcia, na wniosek Prezydenta SR [...] w K. prawomocnym w/w postanowieniem z dnia [...] orzekł o jego przepadku na rzecz Miasta K. W konsekwencji zachodziła wynikająca z art. 130a ust. 10h i 10j ustawy podstawa do orzeczenia w przedmiocie poniesienia kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i zniszczeniem tego pojazdu, powstałych od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania. Koszty te obciążają właściciela pojazdu, ewentualnie solidarnie z osobą dysponującą pojazdem w chwili jego usunięcia na podstawie innego niż własność tytułu prawnego (art. 130 ust. 10i ustawy). W świetle tych przepisów oraz zarzutów skargi przesądzające znaczenie dla jej rozstrzygnięcia ma odpowiedź na pytanie, czy w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego należy zaakceptować ustalenia organów obu instancji co do tego, że to skarżąca była właścicielem pojazdu w rozumieniu art. 130a ust. 10h ustawy. Na pytanie to nie można, zdaniem Sądu, udzielić jednak pozytywnej odpowiedzi. W tej kwestii organy orzekające powołały się na w/w postanowienie SR z dnia [...] o orzeczeniu przepadku pojazdu, w którym zarówno w jego osnowie jak i uzasadnieniu sąd powszechny określił skarżącą jako właściciela objętego przepadkiem pojazdu. SKO powołało się w tym względzie dodatkowo na treść art. 365 Kpc i wywiodło, że jest związane prawomocnym ustaleniem sądu powszechnego co do tego, że to skarżąca była właścicielem pojazdu w chwili wydania dyspozycji jego usunięcia. Nie negując trafności poglądów wyrażonych na gruncie art. 365 Kpc w powołanych przez SKO orzeczeniach Sądu Najwyższego należy jednak stwierdzić, że nie mają one w niniejszej sprawie odniesienia do powołanego postanowienia Sądu Rejonowego [...]. Postanowienie tego Sądu zostało bowiem wydane w przedmiocie orzeczenia przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Zgodnie z treścią art. 130a ust. 10e w sprawie takiej sąd powszechny stwierdza, "czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego". Przedmiotem tego orzeczenia nie jest zatem przesądzenie, a w konsekwencji i związanie zgodnie z treścią art. 365 § 1 Kpc wymienionych w tym przepisie adresatów (w tym organów administracji publicznej oraz innych sądów), co do tego, kto był właścicielem pojazdu w rozumieniu art. 130a ust. 10h p.r.d. Ustalenie podmiotu będącego właścicielem pojazdu nie stanowi bowiem w świetle treści art. 130a ust. 10 i ust. 10e przesłanki orzeczenia przepadku pojazdu (zobacz też w tym względzie m.in. wyrok WSA w Łodzi z dnia 20 kwietnia 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 1173/17 – Lex 2485771 i WSA w Gliwicach z dnia 25 lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Gl 959/17 – Lex nr 2597181). Odmienne w tym względzie zapatrywanie nie wynika też z powoływanego przez Kolegium w zaskarżonej decyzji wyroku NSA z dnia 25 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2142/15 (Lex nr 2314825), wydanego w sprawie, w której kwestia własności pojazdu nie była sporna i który dotyczył spełnienia przesłanek o jakich mowa w art. 130 ust. 10e ustawy. W światle treści tego wyroku NSA nie zasługuje zaś na akceptację zarzut skargi co do niedostatecznego wyjaśnienia przez organy obu instancji czy dołożono należytej staranności w poszukiwaniu osoby uprawnionej do odbioru objętego postępowaniem pojazdu. Skoro jak wyżej stwierdzono, wydane na użytek niniejszego postępowania postanowienie sądu cywilnego o przepadku pojazdu nie było wiążące w kwestii ustalenia jego właściciela w rozumieniu art. 130a ust. 10h ustawy, to w tym zakresie organy orzekające zgodnie z treścią art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 Kpa powinny przeprowadzić właściwe postępowanie dowodowe, zwłaszcza w sytuacji gdy jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji skarżąca podniosła w tym względzie zastrzeżenia, wskazując że przed datą wydania dyspozycji o usunięciu pojazdu został on przez nią sprzedany konkretnej osobie. Powołała się przy tym w tym względzie na dołączoną w kserokopii do jej pisma z dnia 7 marca 2017 r. umowę sprzedaży z dnia [...]. (karta 22 i 23 akt organu pierwszej instancji). Pomimo tego, że pismo to wpłynęło do organu pierwszej instancji na trzy dni przed podjęciem decyzji z dnia [...], to do jego treści organ ten w wydanej decyzji się nie ustosunkował. Należy też podkreślić, że w powoływanym przez organy orzekające obu instancji w/w postanowieniu SR [...]o przepadku samochodu Sąd ten nie zawarł żadnych rozważań, z których wynikałoby, że prowadził jakieś postępowanie dowodowe i czynił ustalenia co do właściciela objętego postępowaniem samochodu. Braki w tym zakresie nie zostały też zauważone i usunięte przez SKO. W konsekwencji należało stwierdzić, że z naruszeniem przepisów postępowania sprawa nie została wyjaśniona przez organy obu instancji w odniesieniu do podstawowej na gruncie art. 130a ust. 10h p.r.d kwestii, a mianowicie kto był właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia. Tym samym nie do odparcia należało też uznać zarzuty wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem powołanych w skardze przepisów prawa materialnego. Wobec powyższego decyzje organów obu instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). W odniesieniu do zarzutu skargi zawyżenia ustalonych przez organy orzekające nałożonych na skarżącą kosztów wynikających z przewlekłości postępowania należało jedynie ogólnie stwierdzić, że w świetle obowiązujących przepisów p.r.d. brak byłoby podstaw do uwzględnienia tej okoliczności przy wyliczeniu kosztów o jakich mowa w art. 130a ust. 10h tej ustawy (zobacz też w tym względzie m.in. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 29 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 641/17 – Lex 2505850 i WSA w Gliwicach z dnia 25 lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Gl 959/17 – Lex nr 2537181). Wskazania co do postępowania przy ponownym rozpoznaniu sprawy wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu. W pierwszej jednak kolejności rozważą organy zastosowanie treści art. 130a ust. 10k Prawa o ruchu drogowym. O kosztach postępowania sądowego, obejmujących uiszczony częściowo wpis od skargi w kwocie 400 zł i wynagrodzenie adwokata w kwocie 3600 zł, łącznie kwotę 4000 zł, orzeczono stosownie do jego wyniku na podstawie art. 200, art. 205 § 2, art. 209 i art. 211 ustawy p.p.s.a. oraz § 2 pkt 5 w zw. a § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Min. Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015. 1800 ze z.). mr