II SA/Gl 573/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski(spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 września 2023r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 3 lutego 2023 r. nr SKO.K/41.3/2184/2022/22021/KS w przedmiocie unieważnienia egzaminu na prawo jazdy oddala skargę. Decyzją nr [...] z dnia 2 grudnia 2022 r. Marszałek Województwa [...] unieważnił egzaminy państwowe na prawo jazdy kategorii "B" D. G. przeprowadzone w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w K. tj.: egzamin teoretyczny przeprowadzony w dniu 24 czerwca 2015 r. oraz egzamin praktyczny przeprowadzony w dniu 13 lipca 2015 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że egzaminowi została poddana osoba nieposiadająca zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia, więc istnieją podstawy do zastosowania art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 1212 z póżń.zm.), zgodnie z którym marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy jeżeli egzaminowi została poddana osoba o której mowa w art. 50 ust. 2 pkt 5, tj.: nieposiadająca zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia (...) co stwierdzono na podstawie zebranego materiału dowodowego. Odwołanie od tej decyzji złożyła jej adresatka. Podkreśliła, że jako uczestnik kursu pozostawała w uzasadnionym przekonaniu o tym, że szkoła nauki jazdy, znajdująca się zgodnie z art. 43 ustawy o kierujących pojazdami pod nadzorem starosty, w zakresie zgodności prowadzenia szkolenia osób ubiegających się o uzyskanie uprawnień do kierowania motorowerem lub pojazdami silnikowymi, kursu dla kandydatów na instruktorów i kandydatów na wykładowców oraz dla instruktorów i wykładowców, wystawiła jej zaświadczenia zgodnie z prawem i stanem faktycznym. Ponadto działalność gospodarcza w zakresie prowadzenia ośrodka szkolenia kierowców jest działalnością regulowaną w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 z późn. zm.) i wymaga uzyskania wpisu do rejestru przedsiębiorców prowadzących ośrodek szkolenia kierowców (art. 28 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami). Imiona i nazwiska instruktorów zatrudnionych w ośrodku szkolenia kierowców odnotowywane we wpisie do rejestru (art. 28 ust. 4 pkt 8 ww. ustawy). Zatem - w ocenie strony - przekonanie o tym, że podmiot taki działa zgodnie z zasadami prawa i w jego granicach uznać należy za w pełni uzasadnione. Nie miała ona możliwości ani też żadnych podstaw do tego, by w trakcie kursu ani też po jego ukończeniu oraz po zdaniu egzaminu państwowego (teoretycznego i praktycznego) podejrzewać, że działalność prowadzona przez szkołę jazdy była nielegalna zwłaszcza, że podlegała nadzorowi starosty. Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Wskazało, że kwestie związane z uzyskiwaniem uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi zostały uregulowane w ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1212 z późn. zm.), zwanej dalej u.k.p. Zgodnie z art. 23 ust. 1 tego aktu szkolenie osoby ubiegającej się o uzyskanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdem silnikowym lub uprawnienia do kierowania tramwajem odbywa się w formie: 1) kursu; 2) zajęć szkolnych - w zakresie uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi. W myśl postanowień art. 23 ust. 2 u.k.p. szkolenie osoby ubiegającej się o uzyskanie uprawnienia do kierowania motorowerem lub pojazdem silnikowym jest prowadzone zgodnie z programem szkolenia i obejmuje: 1) część teoretyczną przeprowadzaną w formie wykładów i ćwiczeń w zakresie: a) podstaw kierowania pojazdem i uczestnictwa w ruchu drogowym, b) obowiązków i praw kierującego pojazdem; 2) część praktyczną w zakresie kierowania pojazdem, zwaną dalej "nauką jazdy", przeprowadzaną: a) na placu manewrowym, b) w ruchu miejskim oraz c) w ruchu poza obszarem zabudowanym; 3 naukę udzielania pierwszej pomocy przeprowadzaną w formie wykładów i zajęć praktycznych; 4) kontrolne sprawdzenie poziomu osiągniętej wiedzy i umiejętności, zwane dalej "egzaminem wewnętrznym". Jak dalej wskazał organ odwoławczy, egzamin wewnętrzny jest przeprowadzany po ukończeniu części teoretycznej i części praktycznej szkolenia oraz nauki udzielania pierwszej pomocy, o których mowa w ust. 2 pkt 1-3, przez instruktora lub wykładowcę wyznaczonych przez kierownika podmiotu prowadzącego szkolenie. Wykładowca przeprowadza wyłącznie część teoretyczną egzaminu wewnętrznego, o czym stanowi art. 23 ust. 4 u.k.p. Kolejno podniesiono, że art. 27 ust. 4 tej ustawy zobowiązuje ośrodek szkolenia kierowców lub inny podmiot prowadzący szkolenie do wydania osobie ubiegającej się o uzyskanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdem silnikowym lub uprawnienia do kierowania tramwajem zaświadczenie o ukończeniu szkolenia, jeżeli osoba ta: 1) uczestniczyła: a) w minimum 80% przewidzianych w programie zajęć, o których mowa w art. 23 ust. 2 pkt 1 oraz w art. 23 ust. 5 pkt 1, we wszystkich przewidzianych w programie zajęciach, o których mowa w art. 23 ust. 2 pkt 2 i 3 oraz w art. 23 ust. 5 pkt 2-4; b) uzyskała pozytywny wynik egzaminu wewnętrznego łub ćwiczeń sprawdzających, o których mowa w art. 23 ust. 5 pkt 3. Osoba nieposiadająca zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia lub w stosunku do której nie zamieszczono w systemie teleinformatycznym, o którym mowa w art. 51 ust. 2a pkt 1, informacji o ukończeniu takiego szkolenia w myśl art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p. nie może być egzaminowana. Jeżeli osoba taka została poddana egzaminowi, zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 1 u.k.p stanowi to podstawę do wydania przez marszałka województwa decyzji administracyjnej w sprawie unieważnia egzaminu państwowego. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy Kolegium wskazało, że "Sąd Rejonowy w M., Wydział II Karny wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt [...] stwierdził, że Pan K. P. "(...) będąc właścicielem Ośrodka Szkolenia Kierowców K. P. z siedzibą w M., będąc osobą uprawnioną na podstawie przepisu z art. 26 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami do wystawiania dokumentów, w dokumencie w postaci karty przeprowadzonych zajęć szkolenia kursanta D. G. poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mających znaczenie prawne, a to faktu odbycia przez ww. kursanta wymaganych przez art. 23 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami zajęć części teoretycznej przeprowadzonych w formie wykładów i ćwiczeń w zakresie podstaw kierowania pojazdem i uczestnictwa w ruchu drogowym, w zakresie obowiązków i praw kierującego pojazdem, a także ukończenia przez kursanta wymaganego przez art. 23 ust. 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami egzaminu teoretycznego i praktycznego wewnętrznego oraz działając wspólnie i w porozumieniu z inną ustaloną osobą poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mającej znaczenie prawne, a to do faktu odbycia przez ww. kursanta wymaganej przez art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami nauki udzielania pierwszej pomocy przeprowadzanej w formie wykładów i zajęć praktycznych, a nadto w dokumencie w postaci zaświadczenia nr [...] datowanego na dzień 20 grudnia 2016 roku o ukończeniu szkolenia podstawowego poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mającej znaczenie prawne, a to faktu ukończenia przez kursanta D. G. wszystkich wymaganych przez ustawę z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami zajęć szkoleniowych, przy czym dopuścił się tego czynu w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w nieustalonej kwocie, a nadto, w celu użycia za autentyczny, podrobi} ww. dokument w postaci karty przeprowadzonych zajęć, poprzez nakreślenie w nim podpisów instruktora prowadzącego S. R. oraz kursanta D. G., jak również, w celu użycia za autentyczny podrobił dokument w postaci arkusza przebiegu egzaminu praktycznego wewnętrznego kursanta D. G. poprzez użycie pieczątki instruktora S. R. i własnoręczne wypełnienie całości treści arkuszu oraz nakreślenie podpisu S. R. oraz w celu użycia za autentyczny, podrobił dokument, w postaci zaświadczenia nr [...] poprzez nakreślenie na nim podpisów S. R.". Wyrokiem tym SR w M. uznał także P. J. za winnego popełnienia zarzucanych mu i opisanych w punktach 1-176 czynów stanowiących występki z art. 271 § 1 13 k.k. (...). Sąd w wyroku tym wskazał, że P. J. " (...) będąc osobą uprawnioną na podstawie przepisu z art. 26 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami do wystawienia dokumentu w postaci karty przeprowadzonych zajęć szkolenia na prawo jazdy w dokumencie w postaci katy przeprowadzonych zajęć dotyczącej kursanta D. G. w Ośrodku Szkolenia Kierowców, K. P. (...), poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mającej znaczenie prawne, a to co do faktu odbycia przez ww. wymaganych przez art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami zajęć — nauki udzielania pierwszej pomocy przeprowadzonych w formie wykładów i zajęć praktycznych, przy czym dopuścił się tego czynu w celu osiągnięcia korzyści majątkowej". Strona postępowania przystąpiła do egzaminu teoretycznego na prawo jazdy kategorii B w dniu 24 czerwca 2015 r., a następnie, w dniu 13 lipca 2015 r., do egzaminu praktycznego i uzyskała uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi tej kategorii. Jak wynika z akt sprawy przed egzaminami przedłożyła zaświadczenie nr [...] o ukończeniu szkolenia podstawowego na prawo jazdy, którego fałsz został potwierdzony prawomocnym wyrokiem sądu. Z treści wskazanego wyżej wyroku wynika jednoznacznie, że zaświadczenie o ukończeniu przez adresatkę decyzji kursu podstawowego, które było podstawą przeprowadzenia wobec niej egzaminu teoretycznego i praktycznego na prawo jazdy kategorii B, dotknięte jest fałszem intelektualnym. Strona nie spełniała wymogów art. 50 ust. 2 pkt 5 ustawy, gdyż nie posiadała zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożyła jej adresatka reprezentowana przez profesjonalną pełnomocnik. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji, wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, zasądzenia kosztów postępowania oraz przeprowadzenia szeregu dowodów z dokumentów zarzuciła SKO w Katowicach naruszenie: 1) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z 72 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1212 z późn. zm.) polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez uznanie, że skarżąca nie odbyła wymaganego szkolenia, podczas gdy szkolenie oraz egzamin wewnętrzny w całości został przez skarżącą zrealizowany, 2) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. polegające na przyjęciu, bez stosowanego wyjaśnienia, iż stwierdzona prawomocnym wyrokiem fałszywość zaświadczenia jest równoznaczna z niewypełnieniem przesłanki warunkującej uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdami, podczas gdy domniemanie wynikające z dokumentu urzędowego jakim jest zaświadczenie ma charakter wzruszalny, a zachodziło prawdopodobieństwo wystąpienia okoliczności wskazujące na to, że jest ono niezgodne ze stanem rzeczywistym bowiem skarżąca odbyła wymagane prawem szkolenie oraz odbyła egzamin wewnętrzny, 3) art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 77 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu obywatela i nieprowadzenie postępowania administracyjnego w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów państwa, 4) art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w której brak jest odniesienia do zarzutów skarżącej i zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów państwa; 5) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji i orzeczenie o umorzeniu postępowania, 6) art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i uznanie, że zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania podczas gdy sfałszowane podpisy nie są bezwzględnym świadectwem na to, że szkolenie się nie odbyło i skarżąca go nie ukończyła, 7) art. 11 ust. 1 w zw. art 23 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2014r. poz. 600 z późn. zm.) poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że skarżąca nie odbyła kursu na prawo jazdy i nie zdała egzaminu wewnętrznego, podczas gdy skarżąca odbyła w całości kurs i zdała wewnętrzny egzamin, tylko nie potwierdziła tego faktu pisemnie. Jednak nie można uznać, iż nie odbyła go wyłącznie w oparciu o ustalenia zawarte w w/w wyroku karnym, istnieją bowiem inne formy potwierdzenia jej obecności, 8) art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z póżn. zm.) poprzez błędne wyważenie wartości, udzielając bezwzględnego prymatu zasadzie legalizmu, a nie uwzględniając jednocześnie specyfiki sprawy, w której zachodziła konieczność poszanowania zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2023 r., poz. 622) "marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli [...] egzaminowi została poddana osoba, o której mowa w art. 50 ust. 2". Ten ostatni przepis określa zaś warunki, jakie musi spełnić osoba przystępująca do egzaminu. Wśród nich (art. 50 ust. 2 pkt 5 ustawy) wskazano w sposób jednoznaczny, że "nie może być egzaminowana osoba [...] nieposiadająca zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia lub w stosunku do której nie zamieszczono w systemie teleinformatycznym, o którym mowa w art. 51 ust. 2a pkt 1, informacji o ukończeniu takiego szkolenia - nie dotyczy części teoretycznej egzaminu państwowego". Wyraźnie należy tu podkreślić, że warunkiem (bezwzględnie obowiązującym) przystąpienia do egzaminu państwowego jest posiadanie zaświadczeń o ukończeniu szkoleń, o których mowa w art. 50 ust. 2 ustawy. Jeśli do egzaminu przystąpiła osoba nie posiadająca wymaganych zaświadczeń organ jest zobowiązany do unieważnienia egzaminu. Egzamin ten powinien zostać powtórzony na koszt wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego (art. 72 ust. 3 ustawy). Jak wynika z akt sprawy zaświadczenie wystawione skarżącej zostało wydane w wyniku przestępstwa popełnionego przez właściciela OSK. Wydano je bowiem w oparciu o kartę przeprowadzonych zajęć szkolenia kursanta, gdzie poświadczono nieprawdę. Poświadczono również nieprawdę w zakresie: - faktu odbycia przez kursantkę wymaganych przez art. 23 ust. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami zajęć części teoretycznej przeprowadzonych w formie wykładów i ćwiczeń w zakresie podstaw kierowania pojazdem i uczestnictwa w ruchu drogowym, - szkolenia dotyczącego obowiązków i praw kierującego pojazdem, - ukończenia przez kursantkę wymaganego przez art. 23 ust. 4 ustawy egzaminu teoretycznego i praktycznego wewnętrznego, - faktu odbycia przez kursantkę wymaganej przez art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami nauki udzielania pierwszej pomocy przeprowadzanej w formie wykładów i zajęć praktycznych. Poświadczono również nieprawdę w zaświadczeniu nr [...] datowanym na dzień 20 grudnia 2016 roku o ukończeniu szkolenia podstawowego przez kursantkę. Okoliczności powyższe zostały wykazane w prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r., sygn. akt [...]. Sentencja powyższego wyroku jest wiążąca dla tutejszego Sądu. Została zatem spełniona przesłanka przewidziana w art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy i Marszałek Województwa [...] był zobowiązany do unieważnienia egzaminu skarżącej. Odnosząc się do zarzutów skargi o charakterze procesowym Sąd zwraca uwagę, że wykazanie odbycia określonych szkoleń (warunkujących przystąpienie do egzaminu państwowego) może nastąpić jedynie przez okazanie odpowiedniego zaświadczenia. Przedłożone przez skarżącą zaświadczenie zawierało fałsz intelektualny co wyraźnie stwierdził sąd powszechny w swym orzeczeniu. Brak jakichkolwiek podstaw do tego aby organy administracji, czy też sąd administracyjny prowadziły jakiekolwiek postępowanie wyjaśniające w zakresie "prawidłowości" wydanego zaświadczenia. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznaje, że w sprawie nie można mówić o naruszeniu art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy. Organy administracji nie badały bowiem, czy i jakie zajęcia w ramach kursu odbyły się. Badały tylko przesłankę unieważnienia egzaminu, jaką jest posiadanie (brak posiadania) przez skarżącą odpowiedniego zaświadczenia. Tym samym zarzuty skargi oznaczone w punktach 6 i 7 również należy uznać za nieuzasadnione. Sąd nie dopatrzył się wreszcie naruszenia w sprawie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Rozstrzygnięcia organów administracji w sprawie są konsekwencją działań osób trzecich, które popełniając przestępstwo doprowadziły do sytuacji, że egzaminy państwowe strony należy powtórzyć. Z tych względów na podstawie art. 151 orzeczono jak w sentencji.