II SA/Gl 583/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant st. sekr. Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2008 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stanu technicznego przewodów kominowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. z dnia [...] r. nr [...] wraz z prostującym ją postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Pismem z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. powiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie niewłaściwego stanu technicznego przewodów kominowych i wentylacji w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w B. Jednocześnie organ zobowiązał właścicieli lokali nr [...] i [...] E. i F. P. oraz I. i K. K., a także właściciela lokali [...],[...],[...],[...] Wydział Mienia Gminnego Urzędu Miejskiego w B. do udziału w oględzinach obiektu. W wyniku przeprowadzonych czynności wyjaśniających decyzją z dnia [...] r. nr [...] organ I instancji nakazał współwłaścicielom budynku a to: Zakładowi Gospodarki Mieszkaniowej, E. i F. P. oraz I. i K. K. doprowadzenie do stanu pełnej sprawności technicznej dwóch kominów wentylacyjnych spalinowych i dymowych w terminie do dnia [...] r. Pismami z dnia [...] i [...] r. P. P. poinformował, że od roku [...] to on, a nie jego rodzice, jest właścicielem jednego z wchodzących w skład budynku mieszkań. Pismem z dnia [...] r. organ I instancji skierował do Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej, P. P. a także I. i K. K. upomnienie wzywając do wykonania orzeczonego decyzją obowiązku doprowadzenia do stanu pełnej sprawności kominów i obciążając ich kosztami upomnienia. Natomiast postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] organ I instancji nakazał współwłaścicielom budynku Zakładowi Gospodarki Mieszkaniowej, E. i F. P. oraz I. i K. K. przedłożenie inwentaryzacji wszystkich przewodów kominowych sporządzonej przez osobę uprawnioną lub mistrza kominiarskiego. Z kolei decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. nakazał współwłaścicielom budynku Zakładowi Gospodarki Mieszkaniowej, E. i F. P. oraz I. i K. K. doprowadzić do stanu pełnej sprawności technicznej przewody kominowe w zakresie i sposób określony w opinii mistrza kominiarskiego, a także zamontować na strychu budynku drzwiczki wyciorowe w przewodach kominowych. W uzasadnieniu wydanej na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.: Dz. U. 2006, Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) decyzji organ I instancji opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując nadto, że w dniu [...] r. Zakład Gospodarki Mieszkaniowej dostarczył opinię mistrza kominiarskiego, na podstawie której stwierdzono zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia. Natomiast postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] organ I instancji, działając na podstawie art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. zwanej dalej: k.p.a.) sprostował błędy w ww. decyzji zastępując na stronach 1 i 2 wyrazy "E. i F. P." wyrazami "P. P.". W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że cyt.: "przyjmuje" P. P. za stronę postępowania i przeprasza go za uprzednie pominięcie. Odwołanie od otrzymanej decyzji wnieśli P. P. oraz I. i K. K. zarzucając organowi I instancji rażące uchybienia przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy i brak należytej staranności. W uzasadnieniu odwołujący się podkreślili że większość dotychczasowych rozstrzygnięć była kierowana do osób nie będących stronami w sprawie a mianowicie E. i F. P. Miało to charakter nękania straszych ludzi co doprowadziło niemal [...]-letniego F. P. do rozstroju nerwowego. Strony zaakcentowały także, że organ I instancji nie odpowiada na kierowane doń pisma, w tym pisma w sprawie nieprawidłowego wystawienia upomnienia, które wystawiono 2 dni po otrzymaniu potwierdzenia o wykonaniu żądanych prac. W dodatkowym piśmie z dnia [...] r. odwołujący się zakwestionowali także nakaz zamontowania drzwiczek wyciorowych. W wyniku rozpoznania wniesionego odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylił decyzję pierwszoinstancyjną w części dotyczącej zamontowania na strychu przedmiotowego budynku drzwiczek wyciorowych w przewodach kominowych, jednocześnie w pozostałej części utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy. Zdaniem organu odwoławczego nakaz zamontowania drzwiczek wyciorach był wydany bez należytego uzasadnienia natomiast w pozostałej części decyzja pierwszoinstancyjna była zasadna i zgodna z prawem z uwagi na konieczność usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości i usunięcia zagrożenia dla zdrowia ludzi i mienia. Pismem z dnia [...] r. P. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji, wnosząc o uchylenie jej w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego oraz nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w tym faktu zaistniałej samowoli, za którą odpowiada Zakład Gospodarki Mieszkaniowej w B. W uzasadnieniu podniósł, iż bez uprzedniego zawiadomienia wyburzono 2 sprawne technicznie kominy nie objęte nakazem, bez zatwierdzonego projektu i stosownych zezwoleń, co spowodowało narażenie mieszkańców na niebezpieczeństwo utraty zdrowia, a nawet życia wyczerpując ustawowe znamiona występku z art. 160 kodeksu karnego. Skarga została wniesiona w terminie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, ponawiając argumenty, które zawarł był w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo zaakcentował, iż organy nadzoru budowlanego nie kierują się wielkością udziałów we współwłasności obiektu stąd nie mogą wykreślić z zaskarżonej decyzji skarżących i obciążyć nakazem jedynie Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzających ją rozstrzygnięć organu I instancji wykazało, że są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie, choć z przyczyn wziętych przez Sąd pod rozwagę z urzędu, innych niż podniesione w skardze. Zdaniem tut. Sądu stanowiąca przedmiot zaskarżenia decyzja, a także poprzedzające je rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne naruszają bowiem art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej: k.p.a.) w zw. z art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.: Dz. U. 2006, Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.). Z kolei wydane przez organ I instancji postanowienie prostujące wydaną przezeń decyzję narusza art. 113 k.p.a. W pierwszej kolejności należy w tym miejscu wskazać, iż w trakcie prowadzenia postępowania administracyjnego organ nadzoru budowlanego winien był w pierwszej kolejności jednoznacznie ustalić i prawidłowo oznaczyć w decyzji właściciela lub współwłaścicieli obiektu budowlanego, na których nałożony miał zostać na podstawie art. 66 Prawa budowlanego obowiązek. Zgodnie bowiem z treścią art. 107 § 1 k.p.a. koniecznym składnikiem każdej prawidłowo wydanej decyzji administracyjnej winno być oznaczenie jej adresata, a więc strony lub stron postępowania, do których praw bądź obowiązków odnosi się podjęte rozstrzygnięcie. Organ I instancji wymogu tego nie dochował. Wydana przezeń decyzja określiła bowiem jako cyt. "współwłaścicieli budynku mieszkalnego" Zakład Gospodarki Mieszkaniowej, E. i F. P. oraz I. i K. K. Ustalenia te pozostają w kolizji z przedłożonym materiałem dowodowym. Z żadnego bowiem spośród zawartych w aktach sprawy dokumentów nie wynika by Zakład Gospodarki Mieszkaniowej w B. był istotnie współwłaścicielem obiektu, a jego status w świetle przedłożonych Sądowi materiałów jawi się niejasno (w postanowieniu z dnia [...] r. organ uznawał go za zarządcę nieruchomości, w zawiadomieniu natomiast o wszczęciu postępowania wskazał, iż jego zdaniem właścicielem [...] lokali w przedmiotowym budynku jest Wydział Mienia Gminnego Urzędu Miejskiego w B.). Nadto pismami z dnia [...] i [...] r. P. P. poinformował, że od roku [...] to on, a nie jego rodzice, jest właścicielem jednego z wchodzących w skład budynku mieszkań. Pomimo to nie został on uznany za stronę postępowania i dalsze rozstrzygnięcia, w tym decyzję z dnia [...] r. organ I instancji kierował nadal do E. i F. P. Dopiero w dniu [...] r. organ I instancji stwierdził wadliwość wydanej przez siebie decyzji i postanowieniem wydanym na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. sprostował zawarte w decyzji wyliczenie stron postępowania (a także rozdzielnik). W istocie postanowienie, o którym mowa, naruszało jednak przywołany jako podstawa jego wydania art. 113 § 1 k.p.a. W myśl bowiem art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia jedynie błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Przyjęta w normie prawnej art. 113 § 1 k.p.a. klasyfikacja wadliwości jest wyczerpująca: są to błędy pisarskie, rachunkowe i inne oczywiste omyłki. Redakcja przepisu pozwala stwierdzić, że wszystkie wymienione wyżej wady orzeczenia charakteryzuje cecha oczywistości. Stanowi ona zarazem granicę przedmiotowej dopuszczalności sprostowania wyrażającą się tym, że sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji. Natomiast nie mogą podlegać sprostowaniu w trybie przewidzianym w art. 113 § 1 k.p.a. błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, ocenie stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej mocy prawnej (tak wyrok NSA w Warszawie z dnia 1 lipca 1999 r. IV SA 1067/97, LEX nr 47889; wyrok NSA w Warszawie z dnia 11 sierpnia 1999 r. II SA 1072/99, LEX nr 46235; wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 lutego 2005 r. VII SA/Wa 321/04, LEX nr 165005; por. też J. Borkowski /w/ B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006 r., s. 540-542). Oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego czy też innego wynikać powinna bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku czy też innymi okolicznościami. Oczywista omyłka w rozumieniu wyżej wymienionego przepisu to widoczne, niezgodne z zamierzonym, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia, czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu. Na równi z błędami pisarskimi i rachunkowymi potraktowano inne oczywiste omyłki (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1994 r., SA/Kr 723/93, ONSA 1995, nr 2, poz. 65; wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., II SA 863/00, – por. też szerzej M. Jaśkowska, A. Wróbel: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005 r., s. 113). Szczególnego rodzaju błędami występującymi w rozstrzygnięciach administracyjnych są błędy ortograficzne, gramatyczne, zecerskie, jak również błędy “maszynowe" czy “komputerowe", a więc błędy powstałe przy przepisywaniu tekstu, polegające najczęściej na zmianie lub przestawieniu czcionek. Do tej kategorii błędów zaliczać można podanie np. niewłaściwej daty w decyzji (por. G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I, Zakamycze, 2005 r. , s. 125-126). W żadnej jednak mierze za oczywistą omyłkę w rozumieniu art. 113 k.p.a. nie można uznać wadliwie, na skutek błędnej oceny, oznaczonego adresata decyzji administracyjnej, nie można też w drodze sprostowania dokonać zmian adresatów. Zmiana taka stanowi bowiem merytoryczną zmianę decyzji o pierwszorzędnej doniosłości prawnej. Instytucja sprostowania oczywistej omyłki nie może zaś służyć konwalidacji popełnionego przez organ błędu proceduralnego – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2007 r. sygn. akt II OSK 581/06, LEX nr 325253. Notabene warto w tym miejscu wskazać, że prostując przywołanym postanowieniem wydaną uprzednio decyzję organ popełnił kolejny błąd albowiem w osnowie postanowienia wskazał, iż decyzja winna podawać jako stronę nie E. i F. P. lecz P. P. podczas gdy imię strony to nie P. lecz P. Pomimo tak istotnych uchybień, których dopuścił się organ I instancji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy wadliwe rozstrzygnięcie co tym samym sprawia, iż takimi samymi uchybieniami obarczone jest także rozstrzygnięcie drugoinstancyjne. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ nadzoru budowlanego w sposób prawidłowy, w zgodzie ze stanem własnościowym budynku, ustali krąg stron postępowania, zbada czy i na jakie podmioty należy nałożyć obowiązki związane z nieodpowiednim stanem obiektu, określi ich zakres i w zależności od ustaleń podejmie zgodne z prawem rozstrzygnięcie. Jednocześnie odnosząc się do treści wniesionej skargi Sąd wyjaśnia skarżącemu, iż kwestie ewentualnej samowoli budowlanej, której według niego dopuścił się Zakład Gospodarki Mieszkaniowej wykraczają poza granice rozpoznawanej sprawy. Nie mogą być przez tut. Sąd rozpoznane także podniesione w skardze zarzuty dotyczące występków z kodeksu karnego, sprawy takie nie należą bowiem do właściwości sądów administracyjnych. W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzec jak w sentencji. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. O kosztach postępowania nie orzekano z uwagi na brak stosownego wniosku.