II SA/Gl 588/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Protokolant specjalista Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2016 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy, w wyniku wznowienia postępowania, rejestracji pojazdu oddala skargę. Starosta [...] po rozpatrzeniu wniosku skarżącego J. P. decyzją z dnia 25 września 2007 r. nr KT5502/99PG/07 dokonał rejestracji samochodu marki [...], wydając dowód rejestracyjny, tablice rejestracyjne nr [...] oraz znak legalizacyjny. W dniu [...] r. do organu I instancji wpłynął sprzeciw Prokuratora Okręgowego w S., który wniósł o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 kpa z powodu wydania powyższej decyzji w oparciu o fałszywe dowody. Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] r. sygn. akt [...], skazano bowiem M.P. za podrobienie w celu użycia za autentyczną dokumentu w postaci umowy sprzedaży przedmiotowego pojazdu. Następnie pojazd ten został sprzedany J. Pi, który wystąpił o rejestrację na swoją rzecz, dołączając do wniosku m.in. podrobioną umowę kupna – sprzedaży w celu wykazania przysługującego mu prawa własności pojazdu. Postanowieniem z dnia [...] r. organ I instancji wznowił postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 kpa, a następnie po umożliwieniu skarżącemu zapoznania się z aktami sprawy, decyzją z dnia [...] r. nr [...] podjętą na podstawie art. 72 ust. 1 i art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), § 3 ust. 1 rozp. Min. Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów (DZ. U. z 2014 r. poz. 1522 ze zm.) oraz art. 151 § 1 pkt 2 kpa, organ ten orzekł o uchyleniu decyzji dotychczasowej i odmowie zarejestrowania przedmiotowego pojazdu. Po zrelacjonowaniu przebiegu postępowania organ I instancji stwierdził bowiem, że przy rejestracji posłużono się sfałszowanym dokumentem, zaś fakt ten nie był znany organowi w dniu wydania decyzji. W odwołaniu od decyzji J. P. domagał się jej uchylenia i orzeczenia o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej, względnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, z powodu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 72 Prawo o ruchu drogowym oraz art. 151 § 1 pkt 2 kpa. Jednocześnie odwołujący się wniósł o zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa z uwagi na toczące się przed Sądem Rejonowym w C.postępowanie o stwierdzenie nabycia własności pojazdu w drodze zasiedzenia. Do odwołania dołączono odpis wniosku z prezentatą Sądu. Zdaniem odwołującego się, sam fakt posłużenia się nieautentyczną umową nie przesądza, że zbywca nie był uprawniony do rozporządzania rzeczą, a zatem istnieją podstawy do uchylenia decyzji o rejestracji. Odwołujący się podniósł też, że organ administracji nie ma uprawnień do dokonywania ustaleń w zakresie prawa własności, lecz powinien oprzeć się na dokumencie przedłożonym do wniosku. Wreszcie, powołał się na działanie w dobrej wierze i w zaufaniu do zbywcy, gdyż pojazd nabył w komisie oraz powołał się na upływ czasu i autentyczność pozostałych dokumentów m.in. dowodu rejestracyjnego i faktury nabycia. Jednakże zaskarżoną decyzją odwołania nie uwzględniono. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Kolegium po zacytowaniu treści art. 145 § 1 kpa, stwierdziło bowiem, że w niniejszej sprawie z uwagi na fakt wydania prawomocnego wyroku skazującego za przestępstwo, polegające na podrobieniu umowy sprzedaży przedmiotowego pojazdu, która to umowa została dołączona do wniosku o rejestrację, wystąpiła przesłanka wznowieniowa z pkt 1 tego przepisu. Zasadnie zatem organ I instancji orzekł o uchyleniu dotychczasowej decyzji o rejestracji pojazdu i przystąpił do oceny pierwotnego wniosku, który nie uzasadniał rejestracji z powodu braku dowodu własności, wymaganego przepisem art. 72 ust. 1 pkt 1 Prawo o ruchu drogowym. Dopiero dysponując prawomocnym rozstrzygnięciem sądu powszechnego odwołujący może ubiegać się o rejestrację pojazdu (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 29 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 560/12). W skardze do sądu administracyjnego J. P. domagał się uchylenia decyzji Kolegium i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, zarzucając naruszenie: 1) art. 8 i art. 107 § 3 kpa z powodu braku należytego wyjaśnienia dlaczego M.P., od którego nabył przedmiotowy pojazd, nie był uprawniony do rozporządzania nim, w sytuacji, gdy postępowanie karne dotyczyło zaniżenia wartości pojazdu w celu uchylenia się od zapłaty podatków od towarów i usług oraz akcyzowego, 2) art. 72 ust. 1 pkt 1 Prawo o ruchu drogowym z powodu błędnego przyjęcia, że skarżący nie legitymuje się dowodem własności pojazdu, gdyż umowa z dnia 7 sierpnia 2007 r. nie może być traktowana jako dowód przeniesienia prawa własności. Zdaniem skarżącego brak podstaw do uznania, że dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności okazały się fałszywe, bowiem umowa kupna z dnia [...] r. nie była istotnym dowodem dla sprawy. Okoliczność, że umowa ta nie była autentyczna, nie przesądza, że M. P. nie był osobą uprawnioną do rozporządzania rzeczą, a tym samym istniały powody do uchylenia ostatecznej decyzji o rejestracji. Skarżący przedstawił zaś dowód nabycia pojazdu w postaci faktury nr [...] z dnia [...] r. oraz inne dokumenty, których autentyczność nie została zakwestionowana. Tym samym brak podstaw do odmówienia rejestracji przedmiotowego pojazdu. Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. W niniejszej sprawie wystąpiła bowiem przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 1 kpa, co obligowało organy administracji do uchylenia decyzji dotychczasowej i wydania nowej decyzji rozstrzygającej wniosek skarżącego o rejestrację przedmiotowego pojazdu na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa. Prawidłowo organy obydwu instancji zinterpretowały przywołany w sprzeciwie prokuratora wyrok sądu karnego, z którego poświadczony wyciąg dołączono do akt sprawy. Mocą tego wyroku M. P., od którego skarżący nabył przedmiotowy samochód, został uznany winnym czynu, polegającego na podrobieniu umowy sprzedaży tego pojazdu. Fałsz polegał na wpisaniu fikcyjnych danych co do miejsca, daty zawarcia umowy oraz osoby kupującego i ceny nabycia. Umowa ta została podpisana przez nieustaloną osobę za zbywcę. Celem fałszerstwa było zaniżenie należnego podatku akcyzowego, co jednak nie ma znaczenia dla oceny, że przestępstwo podlegało na porobieniu umowy, a nie jedynie przerobieniu autentycznego dokumentu poprzez wpisanie zaniżonej ceny. Do wniosku o rejestrację pojazdu skarżący dołączył powyższą sfałszowaną umowę oraz umowę komisową z dnia [...] r. o nabyciu pojazdu od M. P., a także niemiecki dowód rejestracyjny, w którym jako właściciela pojazdu wskazano zupełnie inną osobę, niż figurującą jako zbywca w sfałszowanej umowie, opatrzonej tą samą datą, co umowa komisowa. Tymczasem wykazanie prawa własności winno być udokumentowane autentycznymi dokumentami, wykazującymi ciąg transakcji z wszystkimi poprzednimi właścicielami pojazdu w sytuacji, gdy w dowodzie rejestracyjnym figuruje inna osoba niż bezpośredni zbywca. Taki wymóg wynika jednoznacznie z treści § 4 ust. 2 rozp., przywołanego przez organ I instancji (obecnie Dz. U. z 2016 r., poz. 1038 – tekst jedn.). Oznacza to, że już w dacie wydania poprzedniej decyzji nie zostały spełnione przesłanki ustawowe do rejestracji pojazdu zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, wyżej powołanej. Wada prawna decyzji musiała być zatem usunięta w postępowaniu wznowieniowym, skoro po jej wydaniu ujawniono fakt podrobienia umowy kupna przez osobę, od której skarżący nabył przedmiotowy samochód. Twierdzenie skarżącego, że postępowanie karne dotyczyło jedynie zaniżenia wartości pojazdu jest oczywiście błędne w świetle wyroku sądu karnego, skazującego za przestępstwo podrobienia umowy m.in. poprzez podanie fikcyjnych danych zbywcy i podpisanie jej przez nieustaloną osobę. Sfałszowana umowa była istotnym dowodem w sprawie, gdyż miała na celu wykazanie prawa własności poprzednika prawnego skarżącego. Skoro osoba, od której skarżący nabył pojazd, nie legitymowała się dokumentem, poświadczającym prawo własności z powodu podrobienia umowy, skarżący nie wykazał prawa własności zgodnie z wymogiem § 4 ust. 2 cyt. rozp. Organy administracji działając w ramach prawa, nie mogą opierać rozstrzygnięć na sfałszowanych dokumentach. Takie działanie godziłoby w istotę państwa prawa. Zasadnie skarżący utrzymuje, że organ rejestrujący nie posiada uprawnień do dokonywania ustaleń w zakresie prawa własności. Dowód takiego prawa winien przedstawić podmiot ubiegający się o rejestrację. Dokument podrobiony (przerobiony), nie stanowi dowodu, jeżeli jego autentyczność podważono na mocy prawomocnego wyroku sądu karnego. Organy administracji dokonują rejestracji na podstawie dokumentów, potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków właściwościowych (vide: wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2014 r. sygn. akt I OSK 910/13, Lex nr 1643282). Nie ma prawnego znaczenia fakt, że pozostałe dokumenty przedłożone do rejestracji są autentyczne. Rejestracja pojazdu może nastąpić dopiero wówczas, gdy wnioskodawca przedłoży wszystkie wymagane dokumenty, w tym dowód własności. Z uwagi na wymogi wniosku, brak też przesłanek do zawieszenia postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 kpa do czasu rozstrzygnięcia sprawy o ustalenie własności przedmiotowego pojazdu. Sąd administracyjny nie stwierdził zatem naruszenia prawa materialnego. Brak też podstaw do stwierdzenia uchybienia regułom procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja została bowiem należycie uzasadniona, zgodnie z wymogami z art. 8 i 107 § 3 kpa, zwłaszcza przy uwzględnieniu faktu, że skarżący już w postępowaniu administracyjnym reprezentowany był przez fachowego pełnomocnika. Z tych względów nie stwierdzając naruszenia prawa, wymienionego w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 tej ustawy. ec