II SA/Gl 589/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.) Protokolant starszy sekretarz Małgorzata Orman po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2007 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie obowiązku meldunkowego oddala skargę. Pismem z dnia [...] r. M. P. zwróciła się do Wójta Gminy W. z wnioskiem o wymeldowanie męża, Z. P., z lokalu w B. przy ul. A. W uzasadnieniu podała, iż od dnia [...] roku mąż zamieszkuje u swojej matki w D. [...]. Wskazała, iż z uwagi na nadużywanie alkoholu przez męża i znęcanie się nad rodziną wniosła sprawę do sądu jednak po wyroku orzekającym karę pozbawienia wolności w zawieszeniu sytuacja nie poprawiła się. W konsekwencji korzystając z nieobecności męża wnioskodawczyni zmieniła zamki w drzwiach i więcej męża do domu nie wpuściła. Wskazała też, iż sprawa rozwodowa jest w toku. W trakcie wszczętego na wniosek M. P. postępowania administracyjnego Z. P. podał, iż jest osobą chorą i leczy się u [...],[...] oraz [...]. Żona natomiast nie zważa na jego chorobę i nie wpuszcza go do małoletnich synów. Z. P. stwierdził, iż to żona jest winna jego chorobie, a wyprowadził się do matki za poradą lekarzy aby mieć spokój konieczny do leczenia. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Wójt Gminy W. orzekł o wymeldowaniu Z. P. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. A w miejscowości B.. W uzasadnieniu organ I instancji podał, iż stan ewidencji winien być zgodny ze stanem faktycznym i winien go odzwierciedlać. Niewątpliwym jest zaś, że Z. P. opuścił wskazany lokal i zamieszkał u matki przenosząc tam swoje centrum życiowe. W wyniku wniesionego przez Z. P. odwołania sprawa została rozpoznana przez Wojewodę [...], który decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję pierwszoinstancyjną uznając ją za zgodną zarówno z okolicznościami faktycznymi sprawy jak też obowiązującym stanem prawnym. Po rozpoznaniu wniesionej przez Z. P. skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2005 r. sygn. akt 3/II SA/KA 1886/03 uchylił decyzję Wojewody [...] uznając, iż wydana ona została z naruszeniem przepisów postępowania albowiem organy administracji publicznej nie wyjaśniły skarżącemu całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy. W ramach ponownego postępowania przed organem I instancji uzupełniono akta sprawy o wyrok Sądu Okręgowego w C. Wydział [...] Cywilny z dnia [...]r. sygn. akt [...] rozwiązujący małżeństwo Z. i M. P. z winy pozwanego jak również orzekający eksmisję pozwanego Z. P. z mieszkania stron z powodu rażąco nagannego zachowania. Dołączono także wyrok Sądu Rejonowego w C. Wydział [...] Karny z dnia [...]r. sygn. akt [...]uznający oskarżonego winnym psychicznego i fizycznego znęcania się nad żoną i skazujący go na karę [...] pozbawienia wolności w zawieszeniu na okres [...] lat próby. Z. P. nadesłał natomiast podanie, w którym powołując się na wyrok WSA wniósł o przyznanie lokalu mieszkalnego w blokach we W. o porównywalnej powierzchni użytkowej jak posiadane w przeszłości mieszkanie w miejscowości B., z centralnym ogrzewaniem. Dołączył także szereg zaświadczeń lekarskich potwierdzających schorzenie w postaci [...], a nadto kolejne pisma obarczające byłą żonę odpowiedzialnością za rozpad związku i poniesione straty finansowe. W dniu [...]r. przeprowadzono rozprawę administracyjną, w ramach której Z. P. podnosząc argumenty związane z chorobą potwierdził, iż po wyprowadzce do matki nie podejmował żadnych kroków prawnych, które umożliwiłyby mu powrót do miejsca stałego pobytu. Poinformował także, iż nie będzie uczestniczył w oględzinach przedmiotowego lokalu albowiem nie ma po co tam jechać. Z kolei M. P. ponownie przedłożyła wyrok skazujący byłego męża za znęcanie się nad nią, a także wyrok orzekający rozwód i eksmisję. Podniosła także, iż gdy mąż opuszczał mieszkanie uprzedziła go że więcej do lokalu go nie wpuści. Przesłuchana K. P., matka Z. P., potwierdziła, iż syn zamieszkuje razem z nią i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Nie zamelduje jednak syna u siebie albowiem powinien on mieć prawo do mieszkania w lokalu, w który włożył swoje oszczędności. Stwierdziła, że syn jest bardzo dobrym, porządnym człowiekiem, który nigdy nie nadużywał alkoholu. Kiedy zapoznano świadka z wyrokiem skazującym Z. P. za znęcanie się nad żoną K. P. oświadczyła, że to synowa prowokowała męża i atakowała go fizycznie. Z kolei sąsiadka M. P. H. F., prowadząca punkt [...] w przedmiotowym budynku, opisała wszczynane przez Z. P. awantury i wskazała, że dzieci ze strachu przed ojcem kryły się w [...]. Z. P. często był pijany i bił żonę. W trakcie przeprowadzonych w dniu [...]r. oględzin lokalu w pomieszczeniach nie stwierdzono żadnych rzeczy należących do Z. P.. Według oświadczenia M. P. rzeczy te częściowo zabrał sam a resztę zawiozła do jego matki. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Wojewoda [...] po ponownym rozpatrzeniu odwołania Z. P. od decyzji Wójta Gminy W. z dnia [...]r. orzekającej o wymeldowaniu odwołującego się z miejsca pobytu stałego po raz wtóry utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W obszernym uzasadnieniu organ II instancji przytoczył obowiązujące przepisy jak również orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, opisał całość przeprowadzonego postępowania administracyjnego oraz wskazał, iż z uwagi na znaczny upływ czasu przeprowadził dodatkowe postępowanie dowodowe. Postępowanie to wykazało w sposób niezbity, że Z. P. nie przebywa w przedmiotowym lokalu od [...]r., zamieszkując ze swoją matką. Sąd Okręgowy w C. orzekł wobec niego nadto prawomocnie nakaz eksmisji, zgodnie z którym Z. P. winien podporządkować się ciążącemu obowiązkowi opróżnienia i wydania lokalu. Wskazał, iż nie było jednak podstaw do wykonania eksmisji w trybie egzekucji albowiem Z. P. w przedmiotowym mieszkaniu już nie zamieszkiwał. Pismem z dnia [...]r. Z. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji. W skardze podniósł, iż otrzymana decyzja jest dla niego krzywdząca albowiem wskutek działań byłej żony, sąsiadów i organów administracji publicznej jest osobą chorą. Nadto oczekuje na przyznanie mieszkania zastępczego jednak nie uzyskał do tej pory stosownej odpowiedzi. W skardze podniósł też, iż postępowanie administracyjne prowadzone było przez członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które to osoby nie zostały mu przedstawione. Skarga została wniesiona w terminie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie. Przystępując do szczegółowych rozważań należy w pierwszej kolejności wskazać, iż w myśl art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. 2006, nr 139, poz. 933 z późn. zm.) ewidencja ludności polega m.in. na rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Zgodnie natomiast z art. 9 ust. 2b powołanej wyżej ustawy celom ewidencyjnym służy zameldowanie, które winno potwierdzać fakt pobytu osoby w lokalu. W konsekwencji stosownie do art. 2 i art. 4 ustawy osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie, który to obowiązek polega na:. 1) zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego; 2) wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego; 3) zameldowaniu o urodzeniu dziecka; 4) zameldowaniu o zmianie stanu cywilnego; 5) zameldowaniu o zgonie osoby. Szczegółowym kwestiom związanym z wymeldowaniem poświęcony został w ustawie art. 15, zgodnie z którego ust. 1 osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. W myśl natomiast ust. 2 wskazanego wyżej przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Odnosząc się do wskazanej wyżej ciążącej na organie gminy powinności dokonania wymeldowania osoby, która wbrew przepisom obowiązku tego sama nie dopełniła zaakcentować należy, że opuszczenie miejsca stałego pobytu, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, określona w art. 15 ust. 2 cyt. ustawy, winno być rozumiane jako dobrowolne wyprowadzenie się wynikające z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób - por. w tej kwestii np. uzasadnienie wyroku NSA w Warszawie z dnia 17 marca 2003 r,, V S.A. 2323/02, LEX nr 159183. Na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu traktuje się jednak także sytuację, w której wprawdzie dana osoba wyprowadza się pod przymusem bądź zostaje z lokalu bezprawnie usunięta jednak godzi się z tym i nie korzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Nadto wskazać należy, iż opuszczeniem jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. por. np. uzasadnienie wyroku NSA w Warszawie z 18 grudnia 2002 r., V S.A. 935/02, LEX nr 149535 wraz z przytoczonym tam wcześniejszym orzecznictwem, a w tym wyrokiem NSA z 16 września 1986 r., III SA 437/86; wyrokiem NSA z 3 lipca1985 r., SA/Gd 573/85; wyrokiem NSA z dnia 18 marca 1987 r., SA/Gd 1073/86; wyrokiem NSA z 16 kwietnia 1987 r., SA/Wr 110/87. Podkreślić nadto w tym miejscu należy, iż tak samo jak zameldowanie, również wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby. Analogicznie więc jak w przypadku zameldowania, również przy wymeldowaniu źródłem powinności organu administracji dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła formalne uprawnienie do przebywania w tym miejscu - por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 6 lutego 2003 r,, V S.A. 1398/02, LEX nr 159189. Oceniając merytoryczną poprawność decyzji o wymeldowaniu zbadać zatem należy, czy skarżący istotnie w sposób określony powyżej opuścił miejsce pobytu, z którego został wymeldowany. W razie bowiem ustalenia, iż w wyniku zachowań skarżącego jego pobyt w lokalu istotnie ustał spełniona zostałaby wymagana prawem przesłanka uzasadniająca wymeldowanie. Jak wynika z akt sprawy zarówno organ I jak też II instancji uznały, iż skarżący Z. P. opuścił miejsce pobytu w sposób uzasadniający jego wymeldowanie z lokalu. Analizując przedłożony w sprawie materiał dowodowy zdaniem tut. Sądu ocenę tę należy podzielić. Bezspornym jest bowiem, iż Z. P. od [...]r. nie przebywa w przedmiotowym mieszkaniu i zamieszkuje u swej matki. Bezspornym jest także, że wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi pomimo opuszczenia mieszkania nie dopełnił on wymaganej prawem czynności wymeldowania. Wskazać w tym miejscu należy, iż wprawdzie w [...]r. to M. P. nie wpuściła skarżącego do mieszkania, a tym samym trudno w dacie opuszczenia przez Z. P. lokalu doszukiwać się pierwiastka dobrowolności jednak ewidentnie godząc się z powstałą sytuacją nie wystąpił on, ani wówczas ani w późniejszym okresie, na drogę sądową z powództwem cywilnym o przywrócenie utraconego posiadania (w myśl art. 344 § 2 Kodeksu cywilnego roszczenie to po roku wygasło). W trakcie trwającego postępowania o wymeldowanie złożył on natomiast wniosek o przydzielenie mu mieszkania zastępczego w innej niż B. miejscowości, mieszkania o podobnych gabarytach i podobnym standardzie jak uprzednio zajmowane z żoną co dodatkowo potwierdza, iż w rzeczywistości nie miał i nie ma nadal zamiaru powrotu do miejsca stałego pobytu. Powrót taki w chwili obecnej pod względem prawnym nie byłby zresztą możliwy albowiem jak to już powyżej wskazano prawomocnym wyrokiem z dnia [...]r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w C. Wydział [...] Cywilny orzekł eksmisję Z. P. z mieszkania byłych małżonków podkreślając, iż czyni to z powodu rażąco nagannego zachowania skarżącego. Brak starań skarżącego o możliwość powrotu do dawnego mieszkania od daty prawomocności orzeczenia, o którym mowa, zakwalifikowany może być zatem jako swoiste dobrowolne wykonanie wyroku eksmisyjnego. Oceniając zachowanie skarżącego po opuszczeniu w [...]r. mieszkania zauważyć zatem należy, iż jednoznacznie wskazuje ono na to, że skoncentrował on swoje sprawy osobiste i życiowe w innej miejscowości gdzie, jak wynika ze złożonego na rozprawie przed tut. Sądem w dniu 1 marca 2007 r. oświadczenia pełnomocnika organu II instancji, zamieszkał wraz z matką w domu rodzinnym. Także w innej niż B. miejscowości, w W., zamierza prowadzić życie w przyszłości, tam bowiem, w myśl złożonego podania chciałby uzyskać lokal zastępczy. W tym stanie rzeczy przewidziane w art. 15 ust. 2 powołanej wyżej ustawy przesłanki obligujące organ gminy do wymeldowania osoby z miejsca dotychczasowego pobytu uznać należy za spełnione. Dodatkowo zauważyć należy, że w trakcie powtórnie prowadzonego postępowania administracyjnego organ II instancji spełnił wskazania zawarte w wyroku z dnia [...]r. i przed rozprawą administracyjną pouczył skarżącego, w obecności jego byłej żony, zarówno o obowiązujących przepisach, jak też okolicznościach i konsekwencjach wynikających z orzeczenia wymeldowania w trybie decyzji administracyjnej. Sąd wyjaśnia nadto skarżącemu, że postępowanie meldunkowe spełnia jedynie cele ewidencyjne, a nie ma nic wspólnego z rozstrzyganiem uprawnień do lokalu bądź rozstrzyganiem o ewentualnych rozliczeniach. W konsekwencji nie mogły mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy podnoszone przez skarżącego argumenty dotyczące nakładów jakie jego zdaniem w przeszłości na przedmiotowe mieszkanie poniósł. W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.