II SA/Gl 590/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant st. sekretarz sądowy Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2013 r. sprawy ze skargi Fundacji "A" w B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ochrony przyrody oddala skargę. Na stawie "[...]" w B. – M. w dniu [...] roku zauważono dwa dorosłe łabędzie z piątką młodych, przy czym jeden z dorosłych łabędzi miał założoną na szyję żółtą opaskę, W następstwie społecznej interwencji Powiatowy Lekarz Weterynarii w K. przeprowadził w tej sprawie postępowanie. W trakcie tego postępowania Stowarzyszenie "B" zwróciło się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, o udzielenie informacji w sprawie i powołanie biegłego do jej wyjaśnienia. Powiatowy Lekarz Weterynarii poinformował Stowarzyszenie o wszczęciu postępowania w sprawie, przeprowadzonych czynnościach i pouczył Stowarzyszenie, że przysługuje mu prawo do wypowiedzenia się w sprawie. Organ I instancji w dniu [...] roku wydał decyzję, którą umorzył postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia zgodności z przepisami prawa sposobu i skutków oznakowania łabędzia niemego, posiadającego gniazdo w okolicach stawu "[...]" w B.-M., któremu założono obrączkę szyjną. Na skutek odwołania Fundacji "A" w B. (podającej, że kontynuuje działalność Stowarzyszenia "B"), decyzja organu I instancji została utrzymana w mocy decyzją [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...] roku. Wyrokiem z dnia 7 lipca 2010 roku, sygn. akt II SA/GL 189/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na decyzję ostateczną [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w K. z dnia [...] roku. To rozstrzygnięcie na skutek skargi kasacyjnej Fundacji "A" w B. zostało uchylone wyrokiem NSA z dnia 1 lipca 2011 roku, sygn. akt II OSK 17/11, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 23 stycznia 2012 roku sygn. akt II SA/GL 858/11 uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] roku oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w K. z dnia [...] roku. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał na istnienie podstawy prawnej do podejmowania działań nadzorczych przez organy orzekające w zakresie uregulowanym przepisami o ochronie zwierząt (ustawa o ochronie zwierząt z 21 sierpnia 1997 roku – Dz. U. z 2003 r., nr 106, poz. 1002 ze zm.) oraz na fakt, że obrączkowanie ptaków jest co do zasady dopuszczalne. Sposoby obrączkowania ptaków, wzory obrączek i materiały z jakich mogą być one wykonane określa rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 marca 2006 roku w sprawie obrączkowania ptaków (Dz. U. nr 48, poz. 350). Sąd stwierdził, że przedmiotem postępowania była prawidłowość zaobrączkowania określonego ptaka, a w związku z tym konieczność zbadania, czy w wyniku tej ingerencji (zaobrączkowanie) nie doszło do naruszenia przepisów. Nadto gdyby nie było możliwości identyfikacji ptaka oraz weryfikacji obrączki (wobec upływu czasu) organy powinny się ograniczyć do czynności obrączkujących w zakresie posiadanych uprawnień i zastosowanych obrączek. Nadto Sąd wskazał na obowiązek uwzględnienia w ponownie prowadzonym postępowaniu nie tylko zaleceń wynikających z wyroku w sprawie II SA/GL 858/11, ale również wypływających z wyroku NSA z dnia 1 lipca 2011 roku. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Powiatowy Lekarz Weterynarii w K. w dniu [...] roku wydał decyzję Nr [...], którą umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia zgodności z przepisami prawa o ochronie zwierząt sposobu i skutków oznakowania (obrączkowania) łabędzia niemego (Cygnus olor) przebywającego w [...] roku w okolicy stawu "[...]" w dzielnicy B.-M., na którego szyi zamocowano obrączkę szyjną o numerze [...]. W podstawie prawnej tej decyzji organ wskazał art. 105 § 1 kpk, § 1, § 2 ust. 1 pkt 3 i ust. 2, § 3 ust. 3, § 5, § 7 rozporządzenia Ministra Środowiska z 14 marca 2006 roku w sprawie obrączkowania ptaków (Dz. U. z 2006 roku, nr 48, poz. 350) w zw. z art. 55 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (t.j. z 2009 r., nr 151, poz. 1220 z późn. zm.) oraz art. 5 w zw. z art. 4 pkt 2, art. 6 ust. 1a i 2, art. 21 i art. 34a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o ochronie zwierząt (t.j. Dz. U. z 2003 r., nr 106, poz. 1002 ze zm.), a także art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 5g i ust. 3 w związku z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 roku o inspekcji weterynaryjnej (t.j. Dz. U. z 2010 r., nr 112, poz. 744 ze zm.). W decyzji tej organ stwierdził, że przeprowadzone oględziny nie wykazały obecności na stawie "[...]" łabędzia niemego, natomiast znakowanie tego łabędzia przebiegało zgodnie z obowiązującym prawem. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Fundacja "A" wnosząc o uchylenie w całości decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy temu organowi w celu przeprowadzenia postępowania dowodowego zgodnie z żądaniem strony społecznej. W uzasadnieniu strona podała, że rozstrzygając sprawę organ I instancji dopuścił się "fałszu intelektualnego poprzez zakreślenie przedmiotu rozstrzygnięcia contra legem istoty sprawy, wnioskom procesowym strony" i supozycjom sądów administracyjnych, "skutkiem którego petryfikowaniu ulega niezgodna z prawem podmiotowym praktyka obrączkowania zwierząt". Odwołujący zarzucił organowi I instancji oczywistą i rażącą obrazę norm prawa procesowego i materialnego, wyrażającą się niezrozumieniem fizjologicznych właściwości łabędzi oraz "dokonywanym gwałcie na ich integracji, i tym samym uniemożliwienie zapewnienia dobrostanu ptakom poprzez zakładane obręcze". Zdaniem odwołującej się Fundacji organ wyższego rzędu powinien podjąć niezwłocznie działania kasatoryjne wskazujące organowi I instancji kierunki postępowania zgodne z wnioskami strony społecznej. Powyższe odwołanie zostało uwzględnione. [...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii w K. decyzją z dnia [...] roku utrzymał w mocy decyzję organu I instancji – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa. W uzasadnieniu dał wyraz akceptacji dla ustalonego przez organ I instancji stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej. Podkreślił związanie oceną prawną wyrażoną w wyroku II OSK 17/11 i II SA/GL 858/14. Odwołując się do tych wyroków wskazał, że postępowanie w niniejszej sprawie dotyczyło konkretnego łabędzia niemego i zmierzało do ustalenia czy założona na jego szyi opaska zagrażała jego życiu, a wobec faktu bezskuteczności odłowienia tego łabędzia do wyjaśnienia czy założona opaska spełnia wymogi określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 marca 2006 roku w sprawie obrączkowania ptaków oraz czy czynności podjęte w związku z założeniem opaski zostały dokonane przez osoby posiadające do tego uprawnienia. Następnie organ stwierdził, że na obszarze Polski jednostką zajmującą się obrączkowaniem ptaków jest "C" w G.. Ośrodek ten pełni funkcję krajowej centrali obrączkowania ptaków i jest bankiem danych w przedmiotowym zakresie. Z dokumentacji nadesłanej przez stację wynika, że łabędź, który w [...] roku przebywał na stawie "[...]" został zaobrączkowany obrączką o numerze [...], był to łabędź niemy zwyczajny, samica, po 3 kalendarzowym roku życia obrączkowanie miało miejsce [...] roku, a [...] roku ptaka doobrączkowano żółtą obrączką szyjną o numerze [...]. Obrączkowanie miało miejsce w B.-M., a czynności tej dokonał obrączkarz S B. Uprawnienia S.B. wypływają z decyzji Ministra Środowiska nr [...] z dnia [...] roku (załącznik nr 1 do tej decyzji). Decyzja ta obowiązywała w czasie obrączkowania spornego łabędzia. Stacja też poinformowała, że stwierdziła obecność spornego łabędzia w miejscu obrączkowania w dniu [...] roku, [...] i [...] roku oraz [...],[...],[...] roku. W oparciu o wyjaśnienia stacji ustalono także, że obrączka założona łabędziowi niememu spełniała wymogi rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 marca 2006 roku. Skoro zatem obrączkowanie spornego łabędzie nie naruszało przepisów prawa (właściwa obrączka, osoba uprawniona do zaobrączkowania) należało postępowanie w sprawie umorzyć. Organ zaakcentował, że założona obrączka nie spowodowała pogorszenia stanu ptaka, o czym świadczy fakt, że nie udało się go odłowić, mimo upływu roku od założenia obrączki. Świadczy to także o tym, że obawy skarżącej co do możliwości pobierania przez ptaka pożywienia były nieuzasadnione, bowiem żaden ptak nie jest zdolny do przeżycia bez pożywienia roku. Organ podkreślił także, że nie udało się ustalić miejsca aktualnego pobytu łabędzia, a informacji takich nie posiada Stacja Ornitologiczna w G.. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach złożyła Fundacja ""A"" domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, obciążenia strony kosztami postępowania oraz zwolnienia Fundacji z kosztów sądowych. Skarżąca zarzuciła organowi błędną interpretację prawa materialnego w zakresie zakładania łabędziowi plastykowych tulei i rażące naruszenie przepisów postępowania – art. 7, 10, 77 § 1, 79 i 80 kpa przez zaniechanie ustalenia wszechstronnego stanu faktycznego, niezbędnego do podjęcia decyzji przez: a) bezprawne oddalenie wniosku dowodowego o przesłuchanie wybitnej działaczki na rzecz ochrony ptaków Z.B. b) odmówienie prawa do czynnego udziału w postępowaniu w związku z oddaleniem wniosku o doręczenie skarżącemu kopii pism procesowych w formie papierowej lub elektronicznej, c) bezprawne żądanie potwierdzenia korespondencji elektronicznej tzw. podpisom kwalifikowanym, d) nieuwzględnienie wniosku o powołanie biegłego w celu określenia wpływu szerokoformatowej obroży na zdrowie psychiczne i fizyczne łabędzia, e) nieuwzględnienie wniosków procesowych skarżącej zmierzających do wykazania bezprawnego zakładania tulei na łabędzi szyję, f) orzekanie oparte na błędnie przyjętych wnioskach, g) brak uzasadnienia umorzenia postępowania, h) wyrażenie błędnego poglądu, że założenie szerokich taśm na szyję łabędzi jest zgodne z fizjologią i dobrostanem, i) niewyjaśnienie, czy osoby zakładające obręcze łabędziom poczyniły odpowiednie uzgodnienia z zarządcą terenu oraz zawiadomiły o terminach i miejscach chwytania ptaków właściwego Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody. W uzasadnieniu skargi Fundacja w istocie stwierdziła, że przedmiotem toczącego się postępowania było zniewolenie wolnożyjących ptaków poprzez zakładanie na ich szyję plastykowych obręczy w postaci szerokoformatowych tulei, powodujących śmierć lub uszkodzenie ciała, dezintegrację fizjologiczną i psychiczną, stosowanych okrutnie wbrew ustawie z 21 sierpnia 1997 roku o ochronie zwierząt i ustawie z 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję organu I instancji, którą umorzono w całości postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia zgodności z przepisami o ochronie zwierząt sposobu i skutków oznakowania (obrączkowania) łabędzia niemego (Cygnus olor) przebywającego w [...] roku w okolicy stawu "[...]" w B.-M., na którego szyi zamocowano obrączkę szyjną o numerze [...]. Ustalenia poprzedzające wydanie tej decyzji Sąd uznaje za prawidłowe i przyjmuje za własne, identyczne jest stanowisko Sądu w zakresie kwalifikacji prawnej ustalonego stanu faktycznego. Podkreślić należy, że w niniejszej sprawie orzekały już sądy administracyjne, a w związku z tym ocena zawarta w wyroku NSA z dnia 1 lipca 2011 roku, sygn. akt II OSK 17/11 oraz w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 23 stycznia 2012 roku, sygn. akt II SA/GL 858/11 zdeterminowała postępowanie organów, zobowiązanych do wykonania tych orzeczeń zgodnie z zawartą w nich oceną prawną i zaleceniami. Tą oceną prawną i zaleceniami związany jest także obecny skład Sądu. W wyroku z dnia 1 lipca 2011 roku NSA stwierdził, że przedmiotem postępowania była prawidłowość zaobrączkowania określonego ptaka i konieczność zbadania, czy w wyniku tej czynności – ingerencji w życie dzikiego zwierzęcia nie doszło do naruszenia przepisów. Wbrew poglądom skarżącej zadaniem organów nie było badanie dopuszczalności obrączkowania ptaków, gdyż możliwość taką przewidują przepisy prawa (rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 marca 2006 roku w sprawie obrączkowania ptaków, co wyraźnie stwierdzono w wyroku z dnia 23 stycznia 2012 roku, sygn. akt II SA/GL 858/11), a zbadanie czy przy obrączkowaniu konkretnego łabędzia niemego przebywającego w [...]roku na stawie "[...]" przepisy te zostały naruszone. W wyroku z dnia 23 stycznia 2012 roku, sygn. akt II SA/GL 858/11 Sąd formułując zalecenia co do postępowania ponownego stwierdził "... upływ czasu może utrudnić lub wręcz uniemożliwić identyfikację zaobrączkowanego ptaka i miejsca jego pobytu... organ ograniczy się do zbadania legalności czynności podjętych... w zakresie posiadanych uprawnień i zastosowanych obrączek". W sprawie jest bezsporne, iż nie istnieje możliwość ustalenia aktualnego miejsca pobytu spornego łabędzia, a tym samym nie istnieje możliwość bezpośredniego zbadania samej opaski. W tej sytuacji organy ograniczyły się do zbadania legalności założenia obrączki w zakresie uprawnień zakładającego tę obrączkę i zastosowanych obrączek, jak to wskazano w wyroku w sprawie II SA/GL 858/11. W trakcie postępowania ustalono, że podmiotem legitymowanym do obrączkowania (w dacie obrączkowania – [...] roku) było C. w G.. Działało ono na podstawie decyzji Ministra Środowiska z 30 maja 2008 roku upoważniającej do obrączkowania ptaków. Czynności obrączkowania dokonała uprawniona osoba legitymująca się ważną licencją (S. B. objęty załącznikiem nr 1 do decyzji Ministra Środowiska z dnia 30 maja 2008 roku). Do obrączkowania użyto obrączki wyprodukowanej zgodnie z wymogami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 marca 2006 roku w sprawie obrączkowania ptaków (obrączki te były dodatkowo sprawdzane przez stację w chwili zakupu). Powyższe ustalenia czynią zadość zaleceniom Sądu zawartym w wyroku, sygn. akt II SA/GL 858/11, co wymaga podkreślenia nie były kwestionowane przez stronę. Skoro zatem przy obrączkowaniu spornego łabędzia w [...] roku nie doszło do naruszenia przepisów zasadnie zaskarżoną decyzją umorzono postępowanie. Jak bowiem wynika z wyroku II SA/GL 858/11, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 2004 roku o Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2010 roku, nr 112, poz. 744 ze zm.) inspekcja realizuje zadania z zakresu ochrony zwierząt, zaś na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 5 lit. g sprawuje nadzór nad przestrzeganiem przepisów o ochronie zwierząt. Skoro więc nie doszło do naruszenia przepisów o ochronie zwierząt (ustawa z 21 sierpnia 1997 roku o ochronie zwierząt – t.j. Dz. U. z 2003 roku, nr 106, poz. 1002 ze zm.) to umorzenie postępowania w sprawie było zasadne. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, że słusznym jest zarzut niewyjaśnienia, czy osoba (S. B.) zakładająca obrączkę spornemu łabędziowi poczyniła odpowiednie uzgodnienia z zarządcą terenu oraz zawiadomiła o terminach i miejscach chwytania ptaków właściwego Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody. Istotnie organy tej kwestii nie wyjaśniły, jednakże zobowiązane były wymienionymi wyżej wyrokami do zbadania czy obrączka założona łabędziowi zagraża jego życiu, spełnia wymogi wynikające z obowiązującego prawa, czy założyła ja uprawniona osoba i czy sporządzono na tę okoliczność właściwą dokumentację. Jak stwierdzono wyżej te obowiązki organy wykonały. Nadto należy zwrócić uwagę, że skarżąca nie twierdzi, że odpowiednie uzgodnienia i zawiadomienia nie miały miejsca. W związku z tym jeżeli nawet przyjąć, że takie naruszenie miało miejsce należy je uznać za naruszenie, które nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Pozostałe zarzuty skargi są w ocenie składu orzekającego niezasadne. Wniosek o przesłuchanie w charakterze świadka Z. B. na okoliczność szkodliwości znakowania łabędzi obrączkami i podejmowanych w tym zakresie interwencji zasadnie został oddalony bowiem nie dotyczył przedmiotu postępowania, oddalenie tego wniosku nie wymagało uzasadnienia bowiem na oddalenie wniosku dowodowego nie przysługuje zażalenie (art. 78 kpa, art. 124 § 2 kpa). Dotyczy to także zarzutu nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Wniosek taki nie wpłynął bowiem do organów orzekających po wyroku z dnia 23 stycznia 2012 roku, a wnioski wcześniejsze (przed tym wyrokiem) stanowiły już przedmiot oceny Sądu. Podobnie nie jest zasadny zarzut naruszenia zasady czynnego udziału strony (skarżącego) w postępowaniu poprzez oddalenie wniosku o doręczenie pism procesowych. W tym zakresie należy wskazać na pismo organu II instancji z [...] roku zawiadamiające skarżącą o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji przez organ II instancji, a także na szereg pism organów w trakcie całego postępowania zawiadamiających skarżącą o dokonywanych czynnościach. Skarżąca natomiast upatruje naruszenia swoich praw w braku doręczenia jej zgromadzonych materiałów dowodowych, o które zwracała się pismem z dnia [...] roku wniesionym w formie elektronicznej. Ten wniosek nie został opatrzony tzw. bezpiecznym podpisem elektronicznym i mimo wezwania do jego uzupełnienia nie uzupełniony, co skutkowało pozostawieniem tego wniosku bez rozpoznania. Jest także oczywiste, że stanowisko organów wyrażone w odpowiedzi na skargę, a dotyczące konieczności podpisania podania (wniosku) wniesionego w formie elektronicznej bezpiecznym podpisem elektronicznym jest zasadne. Wynika to z art. 63 kpa. Oceniając zarzuty skargi należy też stwierdzić, że w aktualnym postępowaniu organy nie wyrażały poglądu co do wpływu na fizjologię i dobrostan łabędzi zakładania na ich szyje obrączek, gdyż kwestia dopuszczalności takiego obrączkowania nie była przedmiotem postępowania. Zarzut naruszenia art. 1 ust. 1, art. 4 pkt 8, art. 5, art. 6 pkt 1 i 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o ochronie zwierząt oraz art. 56 ust. 1 i art. 55 in extenso ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody nie może być zaakceptowany przez sąd. Jeżeli chodzi o wskazane przepisy ustawy o ochronie zwierząt, to żaden z tych przepisów w ocenie składu orzekającego zaskarżoną decyzją nie został naruszony. Natomiast w oparciu o art. 55 ustawy o ochronie przyrody z 16 kwietnia 2004 roku zostało wydane rozporządzenie z dnia 14 marca 2006 roku w sprawie obrączkowania ptaków. Nie jest natomiast rolą i prawem organu administracyjnego ocenianie treści aktu prawnego (tu rozporządzenia), organ ten jest zobowiązany działać na podstawie obowiązującego prawa. Z kolei art. 56 ustawy o ochronie przyrody dotyczy stosowania odstępstw od zakazów określonych w przypadku ptaków w art. 52 ustawy. Mając na uwadze wyżej przedstawione argumenty skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. sw