II SA/Gl 600/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 października 2021r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Wnioskiem z dnia 20 grudnia 2020 r., A. J., obecnie skarżąca, zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną siostrą A. F. Po rozpoznaniu wymienionego wniosku, Prezydent Miasta B., decyzją z dnia [...] roku, nr [...], działając na podstawie art. 17, 19 ust. 4, 20 ust. 3, 24, 26, 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, odmówił skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu wskazano, iż w ramach przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego ustalono, iż A. F. wymaga stałej opieki, która jest sprawowana przez skarżącą. Wskazano, iż do wniosku dołączono skrócony odpis aktu zgonu matki osoby wymagającej opieki, natomiast z akt sprawy wynika, iż jej ojciec nie został pozbawiony praw rodzicielskich, ani też że nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem organu nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w przypadku, gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wyraziła swoje niezadowolenie z zapadłego rozstrzygnięcia wskazując, że od śmierci matki, czyli od [...] roku opiekuje się niepełnosprawną siostrą. Wskazała, iż jej ojciec wprawdzie nie został pozbawiony praw rodzicielskich, jednakże nie interesuje się córką, nie spełnia też obciążającego go obowiązku alimentacyjnego. Skarżąca zaakcentowała, że jej siostra wymaga stałej opieki w codziennym funkcjonowaniu, co wymusiło na niej rezygnację z pracy zarobkowej Po rozpoznaniu odwołania organ odwoławczy zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją utrzymał w mocy decyzję I instancji. W uzasadnieniu opisano dotychczasowy przebieg sprawy. Zacytowano treść art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazując, iż stronie nie może zostać przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieka nad siostrą, gdyż z akt sprawy wynika, że ojciec osoby wymagającej opieki żyje i nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżąca od powyższej decyzji wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wskazując swoje niezadowolenie z zapadłego rozstrzygnięcia. Podkreśliła, że jest faktycznym opiekunem siostry zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wskazała, iż od [...] stycznia jest również jej kuratorem, złożyła również wniosek o jej ubezwłasnowolnienie. Stwierdziła, iż siostra jej osobą dorosłą, dlatego nie może być w tym przypadku mowy o pozbawieniu ojca praw rodzicielskich. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosząc o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem tak zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym, z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111), dalej jako u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jednocześnie przepis art. 17 ust. 1a u.ś.r. precyzuje, że osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3 lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wypada również wskazać, iż stosownie do treści art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020, poz. 1359), obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny), obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Według przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej. Krewnymi w linii bocznej są natomiast osoby, które pochodzą od wspólnego przodka, a nie są krewnymi w linii prostej. Z powyższych regulacji wynika zatem, że krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego jest ściśle określony. W niniejszej sprawie ustalono, że skarżąca jest siostrą osoby wymagającej opieki, która została wskazana we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z powyższym jest ona osobą, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., jako krewna w linii bocznej. W związku z powyższym organy słusznie uznały, iż zaistniała podstawa do odmowy przyznania jej wnioskowanego świadczenia. Jednym bowiem z warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest to, że nie ma osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z uwagi jednak na poczynione w niniejszej sprawie ustalenia osoba wymagająca opieki ma ojca, który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wobec powyższego skarga jako nieuzasadniona podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a. - na wniosek organu, przy jednoczesnym braku żądania przez skarżącą przeprowadzenia rozprawy.