II SA/Gl 602/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodnicząca - Sędzia NSA Ewa Krawczyk po rozpoznaniu w dniu 10 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania na skutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a: zwolnić skarżącą z obowiązku uiszczania wpisu sądowego od skargi, a w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...]w przedmiocie wymeldowania skarżąca A. J. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając przedmiotowy wniosek wskazała na swoją trudną sytuację materialną i życiową, podnosząc, że nie posiada żadnego dochodu. W uzupełnieniu danych zawartych w formularzu wniosku referendarz sądowy pismem z dnia 26 czerwca 2012 r. wezwał skarżącą do wskazania źródła, z którego czerpie środki na utrzymanie się oraz udokumentowanie wysokości przeciętnych, miesięcznych wydatków, a także podanie u kogo obecnie skarżąca zamieszkuje oraz w oparciu, o jaki tytuł prawny. Pismem z dnia 16 lipca 2012 r. skarżąca wyjaśniła, że pracuje dorywczo, roznosząc ulotki, zarabiając około 300-400 zł miesięcznie. Obecnie skarżąca przebywa u męża, który udostępnił jej 1 pokój i w zamian za gotowanie i sprzątanie pokrywa on koszty z tytułu mediów. Postanowieniem z dnia 24 lipca 2012 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. A. J. w ustawowym terminie wniosła od powyższego postanowienia sprzeciw. W jego uzasadnieniu zaakcentowała, że nie posiada żadnego źródła stałego utrzymania, a podejmowana przez nią praca ma jedynie charakter dorywczy. Skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniem referendarza sądowego, zgodnie z którym małżonkowie obowiązani są do wzajemnej pomocy finansowej, wskazując na występującą między nią a mężem rozdzielność majątkową. Zwróciła także uwagę, że nawet kwota 100 zł, niezbędna tytułem wpisu sądowego od niniejszej skargi, stanowi dla niej obciążenie finansowe, którego nie jest w stanie pokryć, będąc obowiązana do poniesienia również innych kosztów związanych ze sprawą, w postaci korespondencji pocztowej czy dojazdu do sądu na rozprawę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej ustawą, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc się zatem do wniosku skarżącej, stwierdzić trzeba, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w świetle art. 245 § 3 ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych, następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie okoliczności wskazanej w tym przepisie. Ponadto należy zauważyć, że przyznanie stronie takiego przywileju, jakim jest prawo pomocy, wobec generalnej zasady odpłatności obowiązującej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 199 ustawy) wymaga prawidłowego wyważenia z jednej strony okoliczności związanych z rzeczywistym stanem majątkowym oraz rodzinnym wnioskodawcy, z drugiej zaś wzięcie pod uwagę konstytucyjnego prawa do sądu. Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd uznał, że powyższa przesłanka przyznania prawa pomocy została w stosunku do skarżącej spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego przez nią wniosku w zakresie zwolnienia z wpisu sądowego od skargi. Na obecnym etapie postępowania koszty sądowe sprowadzającą się jedynie do w/w opłaty. Oceniając wniosek skarżącej należy mieć na względzie, że osiągany przez nią dochód nie ma charakteru stałego i stanowi kwotę zaledwie ok. 300- 400 zł. Niewątpliwie brak stałego zatrudnienia uniemożliwia skarżącej poczynienie oszczędności tytułem zainicjowanego postępowania sądowego, zaś jej sytuacja osobista – zamieszkiwanie z mężem, jak wyjaśnia skarżąca, sprowadza się jedynie do udostępnienia jej jednego pokoju w zamian za pomoc w gotowaniu i sprzątaniu. Sąd nie posiada natomiast informacji, jakie są relacje między małżonkami i czy nałożony ustawą – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, obowiązek wzajemnej pomocy finansowej, znajduje swoje odzwierciedlenie w rzeczywistości (choćby ze względu na dotychczasowy, 10 letni związek skarżącej z innym partnerem). Podkreślić wymaga, że strona składając oświadczenie o swoim stanie rodzinnym, majątkowym oraz dochodach, zgodnie z pkt 13 urzędowego formularza wniosku PPF, oświadcza, że znana jest jej treść art. 233 § 1 Kodeksu karnego o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy. Ponadto, zgodnie z art. 249 ustawy przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Mając na uwadze przytoczoną powyżej argumentację, Sąd, działając w trybie art. 260 ustawy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy, orzekł jak w sentencji.