II SA/Gl 604/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk,, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant Starszy referent Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Wojewody z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania oddala skargę Po rozpatrzeniu wniosku A. G. Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity - Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 140 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity - Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) odmówił wymeldowania E. G. z miejsca pobytu stałego z budynku położonego w C. przy ulicy [...]. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że właścicielem przedmiotowej posesji był B. G., który aktem notarialnym sporządzonym w dniu [...] r. darował przedmiotową nieruchomość córce A. G. i synowi A. G. w częściach równych z prawem osobistej służebności dożywotniego mieszkania w dwóch izbach. E. G. natomiast we wskazanym budynku została zameldowana w dniu [...] r. po zawarciu związku małżeńskiego z B. G. Jednakże ze względu, jak wyjaśnia E. G., na awantury i znęcanie ze strony rodziny, opuściła ona w [...] r. powyższy lokal zamieszkując u brata K. S. przy ul. [...] w C. Zaś od [...] r. przebywa ona w [...] w L. Następnie organ stwierdził, że postanowieniem z dnia [...] r. postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało zawieszone na skutek toczącego się przed Prokuraturą Rejonową C. postępowania z wniosku E. G. o utrudnianie jej zamieszkiwania w budynku przy ul. [...] , po czym postanowieniem z dnia [...] r. zostało podjęte w wyniku zakończenia prawomocnym postanowieniem o umorzeniu dochodzenia z powodu braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia zarzucanego czynu. Organ pierwszej instancji analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy doszedł do przekonania, że w przypadku E. G. nie została spełniona przesłanka "faktycznego opuszczenia lokalu" w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Nieobecność spowodowana [...], a w jej konsekwencji pobytem w [...] , nie może bowiem stanowić dobrowolnego, definitywnego opuszczenia i zerwania więzi łączących wyżej wymienioną z przedmiotowym lokalem. Tym bardziej, iż jak wynika z treści pisma przesłanego do organu w toku postępowania oraz pisma skierowanego do męża, deklaruje ona wolę powrotu do domu prosząc o zabranie ze [...]. Ponadto Prezydent Miasta powołując się na dotychczasowe orzecznictwo sądowoadministracyjne w tym zakresie, wyraził pogląd, iż niedopuszczalne i nieskuteczne jest nadużywanie instytucji wymeldowania w celu osiągnięcia rezultatu mieszczącego się w granicach innej sprawy, tj. problemu opieki nad [...]. Zatem przepisy meldunkowe nie mogą być wykorzystywane do usunięcia osób niewygodnych dla właścicieli. Zwrócił przy tym uwagę na fakt, iż aktualnie, kiedy E. G. została [...] i mogłaby wrócić do domu, rodzina nie chce odebrać jej ze [...]. W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia A. G. podniosła, że E. G. jest osobą [...], która nie leczy się systematycznie i wobec czego stwarza zagrożenie dla rodziny. Przedstawiając przebieg leczenia matki w [...] i [...] wyraziła obawy o życie i zdrowie swej rodziny. Wskazała także na fakt kilku ucieczek matki z domu, co nie było zgłaszane. Ponadto informując o zawiezieniu matki do [...] spod adresu jej brata, co mogłoby wskazywać na brak leczenia i nienależytą opiekę, jak również troskę B. i K. S. o swoje bezpieczeństwo, zarzuciła wyżej wymienionym utrudnianie w leczeniu chorej poprzez namawianie jej do nie przyjmowania leków. Wojewoda odwołania tego nie uwzględnił i powołując się na treść art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy dokonując ustaleń faktycznych zgodnych z ustaleniami organu pierwszej instancji i podzielając ocenę prawną tego organu, przyjął iż w niniejszej sprawie nie zachodzi sytuacja opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu na podstawie dobrowolnej decyzji, tj. świadomego aktu woli, wskutek którego następuje przeniesienie wszystkich najistotniejszych spraw życiowych w inne miejsce. Albowiem pobytu w [...] w celu [...], nie można traktować jako miejsca skoncentrowania swoich spraw życiowych. Ponadto wyjaśnił, iż art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi odstępstwo od ogólnej zasady działania organów prowadzących ewidencję ludności wyłącznie na wniosek osób wykonujących własny obowiązek meldunkowy, co sprawia, że musi być on wykładany ściśle i stosowany w sytuacjach odpowiadających hipotezie normy prawnej wyartykułowanej z tego przepisu. Wskazał przy tym, iż postępowanie strony odwołującej się w zakresie usunięcia niepożądanej osoby ([...]) powinno być przedmiotem postępowania cywilnego przed sądem powszechnym. Nadto podkreślił, iż podstawą każdego rozstrzygnięcia administracyjnego jest przepis prawa regulującego stosunki społeczne w określonej dziedzinie, zaś argumenty pozaprawne mogą być brane jako okoliczności dodatkowe, wspierające trafność zastosowania konkretnego przepisu prawa. Tak więc argumenty odwołujące się do względów natury życiowej, słusznościowej czy celowościowej nie mogą mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia. Organ administracji nie jest też uprawniony do wypowiadania się, czy podejmowane decyzje są dla stron subiektywnie krzywdzące, czy wiążą się z negatywnymi dla nich skutkami, czy też nie naruszają zasad współżycia społecznego. Wojewoda dodatkowo przywołał także treść art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), z którego wynika obowiązek wzajemnej pomocy między małżonkami oraz treść art. 87 cytowanej ustawy, regulujący obowiązek wzajemnego wspierania się między rodzicami i dziećmi. Zaznaczył, iż postępowanie nie może służyć rozwiązywaniu konfliktów rodzinnych. Jeżeli zatem B. G. z uwagi na podeszły wiek, a A. G. podobnie jak jej dzieci z obawy o życie i zdrowie nie są w stanie opiekować się E. G., to powinni oni podjąć stosowne działania przed właściwym organem pomocy społecznej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A. G. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji podniosła, iż w świetle ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych dla dokonania czynności wymeldowania nie jest istotna przyczyna opuszczenia mieszkania przez lokatora a sam fakt jego opuszczenia, który w rozpoznawanej sprawie nastąpił w dniu [...] r. W uzasadnieniu swojego stanowiska powołała się na argumenty przedstawiane już wcześniej w postępowaniu administracyjnym. Ponadto zawnioskowała o umieszczenie matki w [...], bądź też ze względu na przepisy o zachowku i zobowiązanie się K. S. do zagwarantowania "dachu nad głową" – w jego domu. Zdaniem skarżącej budynek brata matki jest ze stropodachem, bez strychu, co uniemożliwia jego podpalenie. Na poparcie powyższego wskazała, iż matka już kilkakrotnie przyczyniła się do zainicjowania ognia w tzw. duchowniku kuchni węglowej. Przyznała także, że zarówno ona jak i jej brat ze względu na pracę nie są w stanie zaopiekować się [...] matką. Nadto zaznaczyła, iż formułowane zarzuty o [...] są fałszywe. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia nie znalazł podstaw do zmiany dotychczasowego stanowiska. Skarżąca na rozprawie argumentując jak w skardze dodatkowo wskazała, iż matka wymaga opieki również ze względu na [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W oparciu zaś o kryterium zgodności z prawem Sąd dokonał kontroli działalności administracji publicznej przez orzekające w niniejszej sprawie organy (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) ewidencja ludności polega m.in. na rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Celom ewidencyjnym, w myśl art. 9 ust. 2b tej ustawy, służy zameldowanie, które potwierdza wyłącznie fakt pobytu osoby w konkretnym lokalu. W konsekwencji osoba przebywająca na terytorium Polski jest obowiązana wykonywać obowiązek meldunkowy, w tym wymeldować się z miejsca pobytu stałego lub czasowego w razie opuszczenia lokalu. Przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi zaś podstawę do wydania przez właściwy organ gminy decyzji w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego lub czasowego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądowym od dawna ugruntowany jest pogląd, że opuszczenie miejsca pobytu stałego, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, winno być rozumiane jako dobrowolne wyprowadzenie się wynikające z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2003 r. sygn. akt V SA 2323/02 – Lex nr 159183). Ponadto przyjmuje się, że opuszczeniem jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu pobytu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2002 r., sygn. akt V SA 935/02 – Lex nr 149535). Oceniając w tym kontekście legalność zaskarżonej decyzji podzielić należy stanowisko organu, iż w świetle zebranego materiału dowodowego brak było podstaw do orzeczenia o wymeldowaniu E. G. z dotychczasowego jej miejsca pobytu. Bezspornym w sprawie było, że wymieniona w [...] r. opuściła lokal przy ulicy [...] w C., w którym zamieszkiwała z mężem i córką wraz z rodziną, przenosząc się do lokalu przy ulicy [...] w C., gdzie zamieszkuje jej brat z rodziną. Nie sposób było przyjąć, by opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu spowodowane zostało bezprawnymi działaniami skarżącej, zresztą takiego stanowiska nie prezentuje organ, którego decyzję zaskarżono. Co prawda w przeszłości toczyło się z inicjatywy E. G. postępowanie karne w sprawie znęcania się nad nią przez męża i dzieci, jednakże postępowanie to w dniu [...] r. zostało umorzone przez Prokuratora Rejonowego w C. (nr [...]). Jednakże w sposób rzeczowy i przekonywujący wykazał organ administracji, że opuszczeniu dotychczasowego miejsca pobytu nie towarzyszył zamiar opuszczenia lokalu przejawiający się w swobodnym powzięciu decyzji w tym zakresie, częściowo jedynie wynikający z powodu nieporozumień rodzinnych, głównie zaś z uwagi na stan zdrowia E. G. Nie może być kwestionowane, że wymieniona od dłuższego czasu pozostaje w [...] z uwagi na stwierdzoną [...]. Świadczą o tym dołączone do akt administracyjnych zaświadczenia [...] i karty informacyjne [...] na [...]. Skarżąca i jej rodzina świadomi są stanu zdrowia, do skargi załączono szereg dalszych kart informacyjnych z [...]. Trudno racjonalnie przyjąć, że osoba o takim [...] w sposób swobodny i odzwierciedlający jej rzeczywistą wolę powzięła zamiar opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu, w którym od wielu lat zamieszkiwała wraz z rodziną (mężem, dziećmi) i nagłego przeniesienia swych spraw życiowych w inne miejsce. Nie może ujść z pola widzenia i ta istotna okoliczność, że wkrótce po zmianie miejsca pobytu E. G. na powrót została umieszczona w [...] w L. Zarzuty zawarte w skardze, a wcześniej artykułowane w postępowaniu administracyjnym, iż dalszy pobyt w lokalu przy ulicy [...] stwarza niebezpieczeństwo dla domowników nie stanowi przesłanki mogącej podważyć legalność odmowy wymeldowania. Podobnie jak obwinianie brata E. G. i jego rodziny o doprowadzenie do takiego stanu zdrowia, głównie z powodu zachęcania do niepodejmowania leczenia. Są to bowiem argumenty pozajurydyczne, nie mające wpływu na ocenę wystąpienia przesłanek zawartych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Również kwestia uprawnienia do przebywania w określonym lokalu na gruncie powołanego ostatnio przepisu nie ma znaczenia dla wyniku sprawy. Całokształt rozważań skłania do konkluzji, iż organ administracji, którego decyzję zaskarżono, właściwie ocenił zebrany materiał dowodowy, a wyprowadzonemu wnioskowi w następstwie analizy tego materiału, nie można odmówić słuszności. W konsekwencji istniały podstawy do orzeczenia o odmowie wymeldowania. Z tych więc powodów zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, przeto skargę należało oddalić. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).