II SA/Gl 608/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska,, Sędzia WSA Rafał Wolnik, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 października 2020 r. sprawy ze skargi T. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Po rozpoznaniu wniosku skarżącej T. L., decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta M. orzekł o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad synem T. L. Organ administracji ustalił, że na podstawie orzeczenia nr [...] z dnia [...] r., wydanego przez Miejski Zespół Orzekania o Niepełnosprawności, syn skarżącej ur. w [...] r. został zaliczony do znacznego do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, a niepełnosprawność istnieje od urodzenia. Jednak skarżąca ma ustalone prawo do emerytury, co stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2220). W odwołaniu od decyzji skarżąca podniosła, że w [...] r. przeszła na emeryturę z tytułu opieki nad niepełnosprawnym synem. Jej emerytura wynosi obecnie 943 zł, podczas gdy rodzice niepracujący maja prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości około 1830 zł i zaliczony staż pracy podczas opieki nad niepełnosprawnymi dziećmi. Taki stan rzeczy jest krzywdzący dla pracujących opiekunów. Stąd też odwołując się do poglądów prezentowanych w orzecznictwie, skarżąca wniosła o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy tym świadczeniem a jej emeryturą. Jednakże zaskarżoną decyzją odwołania nie uwzględniono. Utrzymując w mocy decyzję odmowną organu I instancji, Kolegium stwierdziło, że w świetle jednoznacznej treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, wystarczająca jest wykładnia językowa. Sięganie do wykładni funkcjonalnej byłaby zatem działaniem contra legem. Stąd też skarżąca nie spełnia ustawowych wymagań do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, skoro ma ustalone prawo do emerytury. Dla poparcia stanowiska Kolegium przywołało orzecznictwo sądowe. W skardze do sądu administracyjnego skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. z art. 32 Konstytucji RP, 2) art. 7 i art. 77 kpa, 3) art. 2, art. 67 i art. 69 Konstytucji RP. Na tej podstawie wniosła o uwzględnienie jej wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości pomniejszonej o emeryturę. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. Rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie narusza bowiem prawa materialnego, ani też w toku postępowania organy administracji nie naruszyły reguł procedury w stopniu skutkującym wznowieniem postępowania, bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie negując konieczności posłużenia się wykładnią systemową oraz celowościową i funkcjonalną z uwzględnieniem zasady ochrony rodziny i równości, wyrażonej w przywołanych w skardze przepisach Konstytucji i Konwencji, skład orzekający stwierdził bowiem, że skarżąca z racji wieku nie może być zaliczona do kręgu osób, które rezygnują lub nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Skarżąca na bowiem [...] lata (PESEL [...]). Jak wynika z treści orzeczenia lekarskiego o niepełnosprawności syna, jego niepełnosprawność datuje się od urodzenia, zaś zaliczenie do I stopnia inwalidztwa nastąpiło na mocy orzeczenia lekarskiego z [...] r. Skarżąca nabyła prawo do emerytury od [...] r. Zatem mimo niepełnosprawności syna, nie rezygnowała z zatrudnienia. W dacie ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, nie sposób przyjąć, aby nawet hipotetycznie mogła podjąć pracę zarobkową. Tymczasem rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawową przesłanką przyznania świadczenia z mocy art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyżej przywołanej (obecnie Dz. U. z 2020 r. poz. 111). Nawet jeżeli w przeszłości skarżąca z racji opieki nad synem, zrezygnowała z zatrudnienia wobec nabycia prawa do emerytury, to tego rodzaju okoliczność, a mianowicie niepodejmowanie zatrudnienia, bądź innej pracy zarobkowej musi być aktualna w dacie ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Skarżąca ani w toku postępowania administracyjnego, ani nawet w skardze, nie powoływała się nawet na fakt posiadania szczególnych kwalifikacji zawodowych, z racji których mogłaby obecnie podjąć zatrudnienie lub inną pracę zarobkową obecnie, tj. w dacie złożenia wniosku. Doświadczenie życiowe wskazuje, że osoby w wieku [...] lat, sporadycznie są aktywne zawodowo, nawet jeżeli są sprawne fizycznie i mogą wykonywać prace opiekuńcze. Czym innym jest bowiem opieka nad domownikiem, a czym innym zatrudnienie bądź praca zarobkowa. Nie sposób przyjąć, aby każdy i niezależnie od wieku, mógł być osobą aktywną zawodowo. Sytuacja na rynku pracy dyskwalifikuje osoby starsze (vide: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Po 926/19, LEX nr 2923258). Świadczenie pielęgnacyjne w wysokości różnicy pomiędzy emeryturą netto, nie służy jedynie wyrównaniu dysproporcji pomiędzy wysokością tych świadczeń z racji sprawiedliwości społecznej. Dokonując wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, nie sposób pominąć przesłanek pozytywnych z art. 17 ust. 1. Przywołane w skardze orzecznictwo, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19, nie dotyczą zatem okoliczności niniejszej sprawy. Nie chodzi bowiem o negatywną przesłankę w postaci ustalenia prawa do emerytury, lecz brak podstaw do przyjęcia, aby wystąpiła przesłanka pozytywna, warunkująca możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Nie wchodzi w rachubę różne traktowanie podmiotów, lecz tylko i wyłącznie różnicę pomiędzy świadczeniami, która nie może być wyrównana z braku przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Nawet gdyby nie konieczność opieki nad niepełnosprawnym synem, skarżąca z racji wieku nie miałaby realnej możliwości zatrudnienia lub podjęcia innej pracy zarobkowej. Obowiązek zapewnienia pomocy osobom niepełnosprawnym i ich rodzinom, nie może być zrealizowany poprzez wyrównanie różnicy pomiędzy emeryturą a świadczeniem pielęgnacyjnym, którego cel jest inny. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane z racji samej opieki nad opieką niepełnosprawną, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia pracy. Nie może być zatem traktowany jako zastępcze źródło dochodu (vide: wyrok WSA w Olsztynie z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Ol 848/19, LEX nr 2771612). Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że pomimo błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, zaskarżona decyzja nie narusza prawa, wymienionego w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.). Zatem skargę należało oddalić jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 tej ustawy. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 cyt. ustawy. mr