II SA/Gl 615/23
WyrokWSA w Gliwicach2024-03-06
Skład orzekający: Magdalena Jankiewicz, Dorota Fleszer, Adam Pawlyta
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie, na której ciąży obowiązek alimentacyjny wobec pełnoletniego członka rodziny legitymującego się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jeśli osoba ta pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale z przyczyn faktycznych nie jest w stanie sprawować opieki?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jest to kategoryczne brzmienie przepisu, które nie przewiduje wyjątków ani odstępstw w sytuacjach faktycznie uzasadnionych, takich jak niemożność sprawowania opieki przez małżonka. Sąd administracyjny kontroluje legalność decyzji, a nie jej słuszność czy zasady współżycia społecznego.Stan faktyczny
Skarżący D. Z. domagał się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując, że matka skarżącego pozostaje w związku małżeńskim, a jej mąż nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy tę decyzję. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego i procesowego, argumentując, że jego ojciec, mimo braku orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie jest w stanie sprawować opieki z uwagi na uzależnienie od alkoholu, a on sam faktycznie sprawuje opiekę. Powołał się również na wcześniejsze korzystne orzeczenie NSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Asesor WSA Adam Pawlyta, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 marca 2024 r. sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 3 lutego 2023 r. nr SKO.4106.31.2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z 3 lutego 2023 r. nr SKO.4106.31.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego D. Z. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. z 15 grudnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką – J. Z.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że skarżący wnioskiem z 22 listopada 2022 r. wniósł o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Niepełnosprawność potwierdza orzeczenie wydane przez Lekarza Orzecznika ZUS z 22 listopada 2022 r., którym stwierdził on, że matka strony jest niezdolna do samodzielnej egzystencji do 31 października 2023 r. We wniosku strona wskazała, że nie jest rolnikiem oraz że mieszka z matką, która jest mężatką pod tym samym adresem. Strona oświadczyła, że nadal nie pracuje, ponieważ opiekuje się matką, której pomaga przy kąpieli, pielęgnacji miejsc zmienionych chorobowo, ubieraniu się, codziennym mierzeniu ciśnienia, poziomu cukru, przygotowuje i podaje leki o określonych porach dnia, przygotowuje i podaje dietetyczne posiłki, umawia i zawozi matkę na wizyty lekarskie, pomaga matce w poruszaniu się, załatwia sprawy urzędowe, robi zakupy, sprząta, pierze, opłaca rachunki. Skarżący wskazał, że jego ojciec nadal nadużywa alkoholu, wpada w ciągi alkoholowe i nie pracuje. Powyższe znalazło potwierdzenie w wywiadzie środowiskowym.
Powołaną na wstępie decyzją organ I instancji odmówił stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką z uwagi na brzmienie art. 17 ust. 1b oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm.) z uwagi na fakt, że osoba wymagająca opieki nie spełnia ww. warunku ustawy. Pozostaje ona bowiem w związku małżeńskim, a jej mąż nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co uniemożliwia przyznanie świadczenia.
W odwołaniu od rozstrzygnięcia organu I instancji skarżący wskazał, że w jego sprawie zapadło orzeczenie NSA i w związku z tym zostało mu przyznanie świadczenie pielęgnacyjne na matkę na wcześniejszy okres pomimo tego, że ojciec nie legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a tym samym okoliczności faktyczne przy złożeniu wniosku w niniejszej sprawie są tożsame z okolicznościami, które legły u podstaw wydania korzystnego dla strony orzeczenia NSA wobec czego wniósł o przyznanie mu wnioskowanego świadczenia.
Zaskarżoną decyzją SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Powołało się na art. 17 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r, poz. 615, ze zm.), który w ust. 1 wymienia przesłanki pozytywne, tj. stanowi komu przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a w ust. 5 wskazuje przesłanki negatywne, których spełnienie sprawia, że przyznanie tego zasiłku nie jest możliwe. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z akt sprawy wynika zaś, że skarżący sprawuje opiekę nad matką, która pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zatem przyznanie świadczenia skarżącemu nie jest możliwe, a odmowna decyzja Prezydenta Miasta Z. jest prawidłowa.
W skardze na tę decyzję skarżący zarzucił:
a) naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy poprzez:
• błędną wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych polegającą na:
- pominięciu prawnie uzasadnionych celów wskazanej ustawy,
- przyjęciu, że faktyczne sprawowanie przez stronę opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką nie jest wystarczające do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na okoliczność, iż wymagająca opieki pozostaje w małżeństwie, a mąż nie jest osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym,
- uznaniu, że potencjalny obowiązek alimentacyjny męża względem wymagającej opieki małżonki bez względu na szczególne okoliczności wyprzedza obowiązek alimentacyjny syna, co w konsekwencji doprowadziło do błędnej konstatacji, iż w sytuacji strony nie zaktualizował się wynikający z przepisów ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy obowiązek alimentacyjny względem matki, co z kolei przesądziło o braku prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,
- wadliwym uznaniu, że brak orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności męża osoby pozostającej pod opieką w powiązaniu z okolicznością, iż obowiązek alimentacyjny małżonka wyprzedza obowiązek alimentacyjny syna, ma przesądzające znaczenie dla negatywnej oceny wniosku o przyznanie stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;
• błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych polegającą na uznaniu, że w sytuacji, gdy istnieją okoliczności, z których obiektywnie wynika, iż małżonek osoby wymagającej opieki, choć nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym to nie jest w stanie sprawować należytej opieki, zobowiązana do alimentacji strona, pomimo faktycznego sprawowania opieki i spełniania warunków ustawowych do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie jest osobą uprawnioną do uzyskania tego prawa;
b) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 156 § 1 k.p.a. oraz art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez błędną ocenę stanu faktycznego, brak należytego rozważenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki sprawowanej przez stronę i realnych możliwości sprawowania odpowiedniej opieki przez męża nad niepełnosprawną w stopniu znacznym żoną z uwagi na jego uzależnienie od alkoholu, a przez to nieuprawnione uznanie, że kryteria pozostawania w małżeństwie i pokrewieństwa wyznaczające kolejność zobowiązania do alimentacji oraz brak stosownego orzeczenia o niepełnosprawności stanowią same w sobie bezwzględną przeszkodę w nabyciu przez skarżącego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, co w konsekwencji skutkowało "oddaleniem skargi" mimo spełniania warunków do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego.
Wskazując na powyższe skarżący wniósł o:
1) uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z 3 lutego 2023 roku m SKO.4106.31.2023 i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia z uwzględnieniem obowiązującego prawa wniosku o przyznanie mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną mamą;
2) uchylenie w całości decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta Z. przez Kierownika Sekcji Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z 15 grudnia 2022 roku Nr [...];
3) Przeprowadzenie dowodu z wskazanych treści pisma oraz dokumentacji złożonej MOPS i SKO.
W uzasadnieniu przypomniał, że SKO powołało się na art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Natomiast skarżący powołał się na art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Stwierdził, że co do niego taka właśnie sytuacja zachodzi, gdyż małżonek co prawda nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, niemniej nie jest w stanie sprawować opieki, gdyż jest czynnym alkoholikiem i nie interesuje się stanem zdrowia żony. Pomimo postanowienia sądu o leczeniu odwykowym, nie podejmuje go.
Przypomniał, że w jego sprawie w odniesieniu do świadczeń za poprzedni okres NSA wydał z 10 grudnia 2021r. wyrok o sygn. akt I OSK 817/21 korzystny dla niego. NSA uchylił nim wyrok WSA w Gliwicach oddalający skargę na decyzję SKO utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. NSA uznał w nim, że jedynie jednoznaczne stwierdzenie, że małżonek jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, a uzyskanie od niego na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest możliwe lub nie jest połączone z nadmiernymi trudnościami, umożliwiałoby wydanie decyzji o odmowie przyznania świadczenia synowi.
Odnośnie tego wyroku SKO stwierdziło jednak, że był on wydany w indywidualnej sprawie i dotyczył wniosku z 2019r., a zatem nie wiąże organów w zakresie wniosku będącego przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie.
Polemizując z tym stanowiskiem, skarżący odwołał się do uchwały Sądu Najwyższego z 12 lipca 2018 r. o sygn. III CZP 3/18, w której Sąd stwierdził, że "W procesie o świadczenie okresowe przysługujące powodowi na podstawie określonego stosunku prawnego za kolejny okres wymagalności, nie jest dopuszczalne ponowne badanie i ocenianie przez sąd zdarzeń prawnych, odnoszących się do zasady odpowiedzialności pozwanego, w takim zakresie, w jakim były one przedmiotem rozstrzygnięcia w prawomocnym wyroku wydanym w procesie między tymi samymi stronami o świadczenie należne za wcześniejsze okresy wymagalności." Stwierdził, że zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Natomiast odnośnie możliwości sprawowania opieki przez ojca oświadczył, że 16 marca 2022 r,. Policja przyjechała do ich domu z sądowym nakazem zatrzymania ojca, zakuła go w kajdanki i zawiozła przeszło [...] km do ośrodka leczenia uzależnień, gdzie przebywał nieprzerwanie do końca kwietnia 2022 r. na terapii zamkniętej. Siłą rzeczy w tym okresie ojciec nie mógł sprawować opieki nad żoną. Organy I i II instancji powinny zatem dopuścić posiadane przez MOPS dowody, wskazujące, że ojciec nie jest w stanie zająć się jego mamą. Biorąc pod uwagę zarówno fakty, jak i normy prawne zauważył, że po trzech latach ciągłego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego i sprawowania stałej opieki nad mamą (co do której nigdy nie było i nadal nie ma żadnych zastrzeżeń), odmawianie mu teraz dalszego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie dlatego, że jego matka pozostaje w związku małżeńskim, w którym mąż nie sprawuje faktycznej opieki nad nią, godzi zarówno w prawo, jak i poczucie sprawiedliwości.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, ze zm.) - dalej także: ppsa, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy).
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie, czy w świetle przepisów ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych osobie, którą obciąża obowiązek alimentacyjny w dalszej kolejności, względem pełnoletniego członka rodziny, legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym, i która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy w sytuacji, gdy wykonywanie opieki przez osoby zobowiązane do alimentacji w pierwszej kolejności jest z przyczyn faktycznych niemożliwe.
Zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego określa ustawa z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych w wersji obowiązującej w dniu złożenia wniosku (t.j. Dz. U. z 2022r., poz. 615) - dalej powoływana jako usr.
Zgodnie z jej art. 17:
1. Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Co do zasady zatem, syn należy do kręgu osób, którym takie świadczenie może być przyznane, oczywiście przy spełnieniu pozostałych przesłanek.
Nie można jednak cytowanego przepisu wykładać z pominięciem pozostałych regulacji usr.
Istotne znaczenie ma także art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a usr, w myśl którego świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Brzmienie cytowanych przepisów nie pozostawia żadnych wątpliwości, że w sytuacji, gdy osoba niepełnosprawna pozostaje w związku małżeńskim, to osoba inna niż małżonek, na której ciąży obowiązek alimentacyjny wobec tej osoby niepełnosprawnej może otrzymać świadczenie pielęgnacyjne tylko wówczas, gdy małżonek osoby objętej opieką również jest niepełnosprawny i to w stopniu znacznym.
Istotnym jest, że to kategoryczne sformułowanie "świadczenie nie przysługuje", z woli samego ustawodawcy nie zostało w żaden sposób złagodzone np. poprzez wprowadzenie możliwości odstąpienia od tej zasady w sytuacjach wyjątkowych czy szczególnie uzasadnionych względami społecznymi, albo poprzez wprowadzenie innych stanów faktycznych – obok własnej niepełnosprawności małżonka – takich np. jak faktyczna niemożność sprawowania opieki przez niego, a które uzasadniałyby przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego innej osobie z tytułu faktycznego sprawowania opieki, w tym przypadku synowi. Nadto ograniczenie ustawowego prawa do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 ustawy ze względu na sprawowanie opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim wyłącznie do sytuacji, w której współmałżonek takiej osoby legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności stanowi wyjątek, zatem wykładnia rozszerzająca nie jest dopuszczalna.
Nie można zatem skutecznie postawić organowi odwoławczemu zarzutu, że przy wydawaniu swej decyzji naruszył prawo. Natomiast - jak wyżej wspomniano - sąd administracyjny kontroluje działalność administracji publicznej tylko pod kątem jej zgodności z prawem, zatem względy słuszności czy zasady współżycia społecznego takiego kryterium kontrolnego nie mogą stanowić.
Odnosząc się do natomiast do kwestii wydania w sprawie strony wyroku NSA korzystnego dla niej wyjaśnić należy, że rację ma SKO twierdząc, iż wyrok NSA z 10 grudnia 2021r. o sygn. akt I OSK 817/21 został wydany w stosunku do jej wniosku z 2019 r. Zatem pomimo tego, że jej stan faktyczny by identyczny, jak w niniejszej sprawie, z jedyną różnicą dotyczącą okresu, na jaki świadczenie miałoby być przyznane, to jednak wiąże on tylko w sprawie, w której został wydany i nie rozciąga się na inne.
Nie można także zastosować w badanej sprawie tej samej argumentacji, jaką przyjął NSA w ww. wyroku. Jest tak z tego powodu, że 14 listopada 2022 r. (a więc 11 miesięcy później, niż wyrok NSA był wydany), NSA podjął uchwałę o sygn. akt I OPS 2/22 w sprawie warunków przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego orzekając m.in., że:
"2. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.)."
Zatem Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie przesądził ww. uchwałą, że:
- obowiązek alimentacyjny małżonków wobec siebie wyprzedza obowiązki alimentacyjne pozostałych członków ich rodzin oraz że dopiero fakt legitymowania się przez małżonka orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności pozwala, aby osoby zobowiązane do alimentacji w dalszej kolejności (np. dziecko) mogło ubiegać się o przyznanie ww. świadczenia;
- a jednocześnie, że takie orzeczenie wydane wobec współmałżonka osoby podlegającej opiece jest jedyną okolicznością pozwalającą przyznać świadczenie osobie zobowiązanej do alimentacji w dalszej kolejności.
Natomiast po myśli art. 269 § 1 zd. 1 ppsa, jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi.
Z powyższego wynika, że żaden skład sądu administracyjnego nie może wydać orzeczenia z pominięciem stanowiska NSA wyrażonego w uchwale, a jedynie może przedstawić zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Ponieważ w dacie wydania wyroku I OSK 817/21 uchwała ta jeszcze nie istniała, NSA nie był związany płynącymi z niej ograniczeniami.
Wyjaśnić także należy, że przedłożony tut. Sądowi wyrok Sądu Okręgowego orzekający rozwód pomiędzy matką strony a jej mężem nie mógł wpłynąć na odmienne rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy.
Zauważyć bowiem należy, że nosi on datę 21 grudnia 2023r., zatem w czasie wydania decyzji przez organy ( odpowiednio 15 grudnia 2022r. i 3 lutego 2023r.) jeszcze nie istniał, więc nie mógł być przez nie wzięty pod uwagę jako dowód w sprawie.
Natomiast podnoszone w skardze związanie wyrokiem sądu powszechnego w oparciu o art. 365 § 1 k.p.c. nie ma znaczenia dla rozpoznania sprawy, gdyż z akt nie wynika, aby zostało wydane w badanej sprawie jakiekolwiek orzeczenie sądu powszechnego, poza ww. wyrokiem rozwodowym.
Nieuzasadnione okazały się zatem zarzuty skargi dotyczące błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a usr.
Organy nie dopuściły się także naruszenia przepisów Kpa dot. zebrania i oceny materiału dowodowego, gdyż cały materiał dowodowy, jaki jest istotny dla załatwienia sprawy został przez organy zgromadzony. Nadto zasadniczy spór sprowadza się nie do ustalenia, jaki stan faktyczny ma miejsce w sprawie, lecz do jego prawnej oceny.
Zarzut naruszenia art. 156 § 1 Kpa również jest nieuzasadniony. Powołany przepis obejmuje 7 różnych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, a w uzasadnieniu skargi strona eksponuje przesłankę 3. – gdy decyzja dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco. Tym niemniej przesłanka ta w przedmiotowej sprawie nie została spełniona; jakkolwiek pomiędzy sprawą niniejszą a zakończoną wyrokiem NSA o sygn. akt I OSK 817/21 zachodzi tożsamość podmiotu (skarżącego), to jednak nie ma tożsamości przedmiotu, bo choć obie dotyczą świadczenia pielęgnacyjnego, to jedna z nich objęta jest wnioskiem z 9 grudnia 2019r., a druga z 22 listopada 2022r. i obie zostały zakończone odrębnymi decyzjami administracyjnymi.
Biorąc pod uwagę przytoczone przepisy prawa i wiążącą skład orzekający uchwałę NSA o sygn. akt I OPS 2/22, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, zatem na podstawie art. 151 ppsa orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło