II SA/Gl 617/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska,, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 września 2019 r. sprawy ze skargi K. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie, działając na podstawie art. 58 § 1 i § 2, art. 59 oraz art. 123 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku K. S. (dalej "strona", "skarżący"), odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...] odmawiającej odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt córki w rodzinie zastępczej spokrewnionej w okresie od dnia od 1 kwietnia 2018 r. do 28 lutego 2019 r. W uzasadnieniu wskazało, że Starosta [...] decyzją z [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 193 i art. 194 ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2017 r. poz. 697) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił odstąpienia od ustalenia opłaty od K. S. (dalej strona lub skarżący) za pobyt córki w rodzinnej pieczy zastępczej od 1 kwietnia 2018 r. do 28 lutego 2019 r. Decyzję tę organ pierwszej instancji doręczył stronie 18 lipca 2018 r. Pismem z 6 stycznia 2019 r. strona wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W piśmie tym strona podniosła, że nie wniosła odwołania od powyższej decyzji ponieważ nie wiedziała, że może to uczynić. W jej ocenie uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. Zdaniem strony nie została prawidłowo pouczona o prawie do wniesienia odwołania do organu wyższego stopnia. Strona wskazała, że pouczenie zostało zamieszczone na ostatniej stronie decyzji i tak drobną czcionką, że było ono niedostrzegalne i nieczytelne. Stwierdziła dalej, że zauważenie i odczytanie tekstu nie było możliwe bez użycia lupy, bowiem strona cierpi na [...] w obydwu oczach co ogranicza pole widzenia. Zdaniem strony napisanie pouczenia normalną czcionką bądź też czcionką pogrubioną pozwoliłoby na skorzystanie z przysługującego jej prawa. Wyjaśniła również, że od wielu miesięcy oczekuje na wizytę u lekarza okulisty, a przyspieszenie terminu nie jest możliwe. Jednocześnie strona dopełniła ciążącego na niej obowiązku i wniosła odwołanie od wskazanej powyżej decyzji wyrażając swoje niezadowolenie z jej treści. Kolegium w motywach rozstrzygnięcia przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołało treść mających zastosowanie w sprawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto odniosło się do występowania przesłanek uzasadniających uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu i doszło do przekonania, że takie nie występują. Podkreśliło, że przedmiotowa decyzja została stronie doręczona 18 lipca 2018 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia jej odbioru. Doręczenie było skuteczne i termin do wniesienia odwołania upłynął 2 sierpnia 2018 r. W wymaganym terminie strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa, gdyż odwołanie nadała w urzędzie pocztowym w dniu 7 stycznia 2019 r. Dalej przytoczyło treść art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego, według którego, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Kolegium nie neguje, że pouczenie zamieszczone zostało w decyzji z wykorzystaniem najmniejszej czcionki. Zdaniem Kolegium przy dołożeniu minimalnej staranności strona mogła zapoznać się z treścią pouczenia. W ocenie Kolegium nie można uznać braku winy w skorzystaniu z przysługującego prawa po - upływie pięciu miesięcy, tym bardziej, że strona wniosła odwołanie od innej decyzji wydanej w okresie późniejszym i zawierającej analogiczną formę pouczenia, o przysługującym prawie. Po tych rozważaniach organ odwoławczy odwołał się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącego kryterium braku winy przy występowaniu z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Kolegium uznało, że strona nie wykazała braku winy w uchybieniu do wniesienia w terminie odwołania, a tym samym wniosek jej nie został uwzględniony. W skardze z dnia 20 marca 2019 r. wniesionej Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach na powyższe postanowienie skarżący wniósł o przedłożenie pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz zarzucił wskazanemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 w związku z art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania poprzez nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy dotyczących spełnienia przez organ pierwszej instancji obowiązku pouczenia o prawie do odwołania, a w konsekwencji pozbawienie strony możliwości skorzystania z tego prawa. Ponadto zarzucił naruszenie art. 7 i art. 77 przywoływanego Kodeksu, ponieważ wydanie kwestionowanej decyzji nie zostało poprzedzone powiadomieniem o zapoznaniu się z aktami sprawy, co doprowadziło do naruszenia postanowień art. 9 i art. 10 tego Kodeksu. Dodatkowo zarzucił organowi odwoławczemu, że nie uwzględnił faktu, iż nie został powiadomiony o decyzji skierowanej do matki jego syna. W konsekwencji uznał, że błędnie został zastosowany art. 58 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie ustawowych przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W motywach skargi zakwestionował stanowisko Kolegium, że dopuścił się niedbalstwa jak również postawił pytanie na czym ono miało polegać. Ponownie podkreślił, że pouczenie o prawie do wniesienia odwołania było całkowicie nieczytelne. W dalszej części skargi skarżący podał w wątpliwość, czy w taki sposób winna funkcjonować dobra administracja, a nie zastawiać na obywatela pułapki, tak jak miało to miejsce w tej sprawie. Na marginesie skarżący podniósł fakt kłopotów ze wzrokiem i konieczność poddania się stosownemu zabiegowi. W kolejnym fragmencie skargi skarżący odniósł się w sposób krytyczny do wielkości czcionki pouczenia o prawie do odwołania i przywołał na potwierdzenie swojego stanowiska kilka orzeczeń sądów administracyjnych, a w konkluzji tej części skargi stwierdził, że został rażąco pokrzywdzony jako strona i w braku wniesienia odwołania w terminie nie widzi swojej winy. W dalszej części skargi skarżący przywołał treść pytania prejudycjalnego, które w jego ocenie winien wnieść tutejszy Sąd do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W następnym fragmencie skargi skarżący odniósł się do uchybień organu pierwszej instancji w ramach prowadzonego przez niego postępowania, a związanych z brakiem zaznajomienia go z całością zebranego materiału oraz brakiem możliwości wypowiedzenia się co do zebranego przez organ materiału dowodowego. W części poświęconej omawianiu zarzutów związanych z naruszeniem postanowień art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego, skarżący odniósł się do dwóch fragmentów uzasadnienia orzeczenia organu odwoławczego i uznał je za wadliwe i błędnie zinterpretowane. W końcowej czyści skargi skarżący wystąpił z dwoma wnioskami dowodowymi, które w jego ocenie winny wzmocnić podnoszoną przez niego argumentację. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko i argumentację prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 – dalej "p.p.s.a."), Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W świetle przywołanych regulacji sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie odmówiło skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z [...] r. Zauważyć należy, że dokonywanie określonych czynności procesowych w postępowaniu administracyjnym przez uczestniczące w nim podmioty ograniczone jest ustalonym w przepisach terminem, od zachowania którego uzależniona jest skuteczność dokonanej czynności. Strona może jednak bronić się przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu czynności, w przedmiotowej sprawie wniesienia odwołania od wydanej decyzji, wnosząc prośbę o przywrócenie terminu. Przedmiotem niniejszego postępowania jest kwestia wpadkowa związana z przywróceniem terminu do wniesienia odwołania, a w konsekwencji podnoszone przez skarżącego zarzuty naruszenia postanowień art. 7 i art. 77 w związku z art. 9 i art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące nierozpoznania kwestii związanych z niepoinformowaniem go o zakończeniu prowadzenia postępowania i uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenie się co do zgromadzonego materiału dowodowego, nie mogły być wzięte pod uwagę. Na tym etapie postępowania Kolegium nie było uprawnione do dokonywania oceny podnoszonych przez skarżącego argumentów, a co za tym idzie zarzuty podnoszone w skardze nie mogły być uwzględnione. W analogiczny sposób widzieć należy wniosek skarżącego o przeprowadzenie dowodu z dokumentów przez niego wymienionych w skardze. Sąd administracyjny co do zasady nie przeprowadza postępowania dowodowego, jednakże w rozpoznawanej sprawie dodatkowo przywoływane przez skarżącego dokumenty nie są związane w żaden sposób z przedmiotem rozpoznawanej sprawy. Tym samym wniosek ten także nie mógł być uwzględniony. Istota przedmiotowego postępowania sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy zamieszczenie w decyzji pouczenia o przysługującym prawie do wniesienia odwołania mniejszą czcionką w stosunku do pozostałej części decyzji jest wystarczającą przesłanką do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a tym samym do wykazania braku winy w uchybieniu terminowi do skorzystania z tego prawa. Przed udzieleniem odpowiedzi na tak postawione pytanie zauważyć należy, że wszystkie istotne fakty odnoszące się do tej okoliczności rozpoznawanej sprawy są jasne i nie wymagają żadnych dodatkowych wyjaśnień. Fakt zamieszczenia pouczenia o prawie do wniesienia odwołania w decyzji Starosty [...] z [...] r. mniejszą czcionką niż pozostała część decyzji jest bezsporny. Nie jest również kwestionowane, że decyzja ta została doręczona skarżącemu 18 lipca 2018 r., a termin do wniesienia odwołania upłynął 2 sierpnia 2018 r. Nie budzi żadnej wątpliwości, iż wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania pochodzi z 7 stycznia 2019 r. i do tego wniosku dołączone jest odwołanie. Warunki dopuszczalności przywrócenia terminu do wniesienia odwołania reguluje art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z § 1 tego przepisu w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z kolei w myśl § 2 – prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustalania przyczyny uchybienia terminu. Z wymienionych powyżej przepisów wynikają przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie, żeby wniosek mógł zostać uwzględniony. Z analizy tego przepisu wynika zatem, że przesłankami przywrócenia terminu są: 1) wystąpienie z wnioskiem o przywrócenie terminu; 2) wniesienie tego wniosku z ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi; 3) jednoczesne z wniesieniem wniosku dopełnienie czynności, dla której określony był termin; 4) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Brzmienie przywołanego przepisu pozwala stwierdzić, że przywrócenie terminu do wniesienia odwołania następuje wówczas, gdy zainteresowany uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z jednej strony treść tego przepisu jest czytelna i nie budzi wątpliwości, jednakże w praktyce takie wątpliwości mogą się rodzić, a interpretacja tego pojęcia zależna będzie od okoliczności sprawy. Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybienie terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jaki można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. O braku winy w niedopełnieniu czynności można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że niedopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (vide: wyrok NSA z 20 września 2018 r., II OSK 2369/16, pub. CBOSA). Podobne stanowisko zajął w wyroku z 28 marca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie II SA/Kr 138/19 stwierdzając, że "o braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy podmiot ten działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej". Przywrócenie terminu nie jest natomiast możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W rozpoznawanej sprawie Kolegium stwierdziło, że skarżący nie uprawdopodobnił braku własnej winy w uchybieniu do wniesienia odwołania. Argumentacja Kolegium sprowadza się do tego, że skarżący miał możliwość z treści decyzji dostrzec, że dysponuje prawem do wniesienia odwołania. Stanowisko organu odwoławczego zasługuje na akceptację. Treść decyzji organu pierwszej instancji jest znana stronie i organom i wynika z niej, że początek decyzji, czyli powołanie podstawy prawnej oraz jej końcówka w tym pouczenie o środkach odwoławczych przysługujących stronie napisane zostały mniejszą czcionką, natomiast pozostała część decyzji większą. Zasadnie Kolegium podniosło, że nie jest to właściwe czy też prawidłowe postępowanie organu pierwszej instancji, jednakże nie jest ono na tyle nieprawidłowe, aby uzasadniało przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Podkreślenia wymaga to, na co Kolegium zwróciło uwagę, że skarżący otrzymał inną decyzję organu pierwszej instancji z [...] r. z analogicznym pouczeniem i wówczas skorzystał z przysługującego mu prawa i wniósł odwołanie, oznacza to, że przy dochowaniu należytej staranności skarżący był w stanie dowiedzieć się, że przysługuje mu prawo do wniesienia odwołania. W skardze do tutejszego Sądu akcentuje silnie swoją chorobę oczu, jednakże w kontekście wszystkich okoliczności sprawy przyjdzie zauważyć, że ułomność ta nie przeszkodziła skarżącemu na wniesienie odwołania od decyzji z [...] r. Powyższe okoliczności, zdaniem sądu, świadczą o tym, że skarżący nie wykazał się niezbędnym zainteresowaniem sprawą i należytą dbałością o terminowe prowadzenie swoich spraw. W rozpoznawanej sprawie brak było wykazania przez skarżącego braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania i Kolegium zasadnie odmówiło przywrócenia terminu do dokonania tej czynności prawnej. Powyższe ustalenia czynią zbędnym kierowanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytania prejudycjalnego, ponieważ w ocenie składu orzekającego w tej sprawie brak jest ku temu podstaw. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 p.p.s.a. należało skargę oddalić.