II SA/Gl 618/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Sędzia WSA Wojciech Organiściak, Protokolant Starszy referent Anna Cyganek, po rozpoznaniu w dniu 29 października 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. K. i J. K. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Gl 948/08 wydanym w sprawie ze skargi A. K. i J. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego oraz wznowienia robót budowlanych p o s t a n a w i a uchylić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Gl 948/08. W dniu [...] A.K. i J.K. wnieśli skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...], nr [...]. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału skarżący zostali wezwani do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie jej odpisu oraz do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł - w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. W dniu [...] skarżący nadesłali wymagany odpis skargi, a w dniu [...] uiścili wpis. W dniu [...] skarżący ustanowili w sprawie pełnomocnika w osobie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Gl 948/08 Sąd odrzucił skargę A.K. i J.K. z uwagi na uchybienie ustawowemu terminowi do uiszczenia od niej wpisu sądowego oraz do uzupełnienia jej braku formalnego. Sąd stwierdził bowiem, że ze zwrotnych potwierdzeń odbioru znajdujących się w aktach sprawy oraz pisma wyjaśniającego Poczty Polskiej z dnia [...] wynika, iż powyższe przesyłki zostały doręczone w dniu [...] do rąk E.P. – dorosłego domownika, który zobowiązał się oddać korespondencję adresatom. Zwrotne potwierdzenia odbioru dokumentujące odbiór wezwania wpłynęły do Sądu [...]. Zatem termin do uiszczenia wpisu i uzupełnienia braków skargi upłynął w dniu [...]. Odpis tego orzeczenia został doręczony pełnomocnikowi skarżących w dniu [...]. W ustawowym terminie pełnomocnik wniósł w imieniu skarżących skargę kasacyjną od tego postanowienia, która z uwagi na brak uiszczenia wpisu stałego została przez Sąd odrzucona. Postanowienie w tym przedmiocie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżących w dniu [...]. Orzeczenie o odrzuceniu skargi uprawomocniło się zaś w dniu [...]. W dniu [...] skarżący wystąpili do Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...], nr [...]. W uzasadnieniu wniosku podnieśli, iż nie uchybili terminowi do uiszczenia wpisu sądowego, albowiem przesyłki zawierające wezwania w tym zakresie w dniu [...] znaleźli w skrzynce na listy i odebrali. Przesyłki te nie posiadały zwrotnych potwierdzeń, lecz na kopertach znajdowała się adnotacja poczty odnośnie ich dwukrotnego awizowania – w dniu [...] i [...]. Wskazali, iż E.P. nie jest dorosłym domownikiem, lecz ich sąsiadką. Powołali się przy tym na znajdujące się w aktach sprawy oświadczenie tej osoby z dnia [...], zgodnie z którym osoba ta nie odbierała żadnej korespondencji w ich imieniu. Skarżący poinformowali Sąd, iż w dniu [...] wypowiedzieli pełnomocnictwo udzielone radcy prawnemu, zaś wiadomość o możliwości wystąpienia w sprawie z wnioskiem o przywrócenie terminu powzięli w dniu [...] zaciągając porady "innej osoby". W ich ocenie wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi został zatem wniesiony w terminie. Pismem z dnia [...] skarżący uzupełniając braki formalne wniosku w postaci braku podpisu na oryginale wniosku oraz jego odpisach, wskazali, iż "pismo z Sądu wzywające do uzupełnienia braków" skierowane do skarżącego, jak i do jego żony, skarżący odebrał osobiście na poczcie, po dwukrotnym awizowaniu, w dniu [...]. Okoliczności te skarżący potwierdzili również w piśmie z dnia [...], powołując się jednocześnie na fakt popełnienia fałszerstwa w odniesieniu do doręczanej im korespondencji. Postanowieniem z dnia 11 maja 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił wniosek o przywrócenie terminu jako złożony z uchybieniem ustawowego terminu, przyjmując że przyczyna uchybienia terminu ustała najpóźniej w dniu [...], tj. w dacie odbioru przez pełnomocnika skarżących postanowienia o odrzuceniu skargi. Odpis tego postanowienia doręczono skarżącym w dniu [...], zaś pismem nadanym w dniu [...], zatytułowanym zażaleniem, domagali się oni "stwierdzenia terminowości uiszczenia wpisu", podnosząc że doszło do sfałszowania podpisu E.P. prawdopodobnie przez któregoś z pracowników Spółki A. Jednakże z jakiś powodów odebrane w dniu [...] przesyłki zostały zwrócone na pocztę, a w ich skrzynce pocztowej pozostawiono awizo, na podstawie którego zostały następnie odebrane przez J.K. w dniu [...]. Taki stan rzeczy wynika jednoznacznie z dostarczonych sądowi kopert, na których widnieją dwa awiza: na przesyłce nr [...] (dla J.K.) z dat [...] i [...]), zaś na przesyłce nr [...] (dla A.K.) z dat [...] i [...], przy czym oba awiza znaleźli w skrzynce listowej dopiero w dniu [...]. Do pisma skarżący dołączyli wyjaśnienie Dyrektora Oddziału Rejonowego Poczty Polskiej w K. z dnia [...] nr [...]. W związku z treścią tegoż pisma, skarżący zostali wezwani do wyjaśnienia, czy stanowi ono zażalenie na postanowienie z dnia 11 maja 2009 r., czy też wniosek o wznowienie postępowania sądowego, zakończonego postanowieniem z dnia 15 grudnia 2008 r. o odrzuceniu skargi. Wezwanie sądu doręczono skarżącym w dniu [...], zaś pismem nadanym w dniu [...] skarżący oświadczyli, iż ich pismo z dnia [...] stanowi skargę o wznowienie postępowania sądowego, zakończonego prawomocnym postanowieniem o odrzuceniu ich skargi, opartą na przesyłce z art. 273 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uczestnik postępowania A Sp. z o.o. w K. wniosła o odrzucenie skargi o wznowienie z braku ustawowych przesłanek do wznowienia postępowania oraz niezachowania terminu do jej wniesienia. W pierwszym rzędzie Spółka zaprzeczyła, aby któryś z jej pracowników dokonał sfałszowania podpisu E.P., zarzucając że nie nastąpiło prawomocne stwierdzenie takiego przestępstwa. Zdaniem uczestnika, nie dochowano też wymogu przeprowadzenia właściwego postępowania reklamacyjnego, co podważa wiarygodność pisma Poczty z dnia [...], pozostającego w sprzeczności z treścią pisma z dnia [...]. Prawnie skutecznym dowodem potwierdzającym niedoręczenie skarżącym przesyłki poleconej byłoby bowiem jedynie uwzględnienie reklamacji w trybie rozp. MJ z dnia 13 października 2003 r. (Dz. U. Nr 183, poz. 1795 ze zm.). Wreszcie, wskazując na sprzeczność wersji skarżących co do trybu odbioru przesyłek, na co wskazano w uzasadnieniu postanowienia z dnia 11 maja 2009 r. sygn. akt II SA/Gl 948/08, uczestnik zarzucił uchybienie terminu do wniesienia skargi o wznowienie jako opartej na okolicznościach znanych stronie w poprzednim postępowaniu. W toku rozprawy sądowej skarżący w związku z treścią pisma uczestnika postępowania wyjaśnił dodatkowo, że zamieszkuje w budynku nr [...], a nie – nr [...], w którym funkcjonuje firma A i na który to adres wystosowano wezwanie sądu do uzupełnienia braków skargi. Pełnomocnik uczestnika podtrzymując dotychczasowe stanowisko w kwestii odrzucenia skargi o wznowienie postępowania, wniósł nadto o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania, zakończonego prawomocnym postanowieniem tut. Sądu z dnia 15 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Gl 948/08, musiała odnieść skutek. Z mocy art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Skargę o wznowienie postępowania na tej podstawie wnosi się w terminie trzymiesięcznym, liczonym od daty dowiedzenia się przez stronę o tej podstawie wznowienia. W niniejszej sprawie skarga została wniesiona w terminie i oparta na ustawowej podstawie wznowienia. Jako przyczynę wznowienia skarżący wskazali fakt błędnego przyjęcia w poprzednim postępowaniu, zakończonym postanowieniem o odrzuceniu skargi, iż doręczenie wezwania w przedmiocie uzupełnienia braków skargi w postaci jej odpisów oraz uiszczenia wpisu sądowego nastąpiło w dniu [...], podczas gdy faktycznie miało to miejsce w dniu [...] (po dwukrotnym awizowaniu przesyłki w dniach [...] oraz [...] i [...]). Stąd też uzupełnienie braków skargi w dniu [...] i uiszczenie wpisu od skargi w dniu [...] nastąpiło z zachowaniem 7-dniowego terminu. Dla wykazania tego faktu skarżący przedłożyli oświadczenie E.P. z daty [...], iż nie odbierała w ich imieniu żadnej korespondencji oraz kserokopie kopert, zawierających przesyłki sądowe i kserokopie potwierdzeń odbioru (k. 49 i 91-93 akt tut. Sądu II SA/Gl 948/08). W świetle pisma Dyrektora Oddziału Rejonowego Poczty Polskiej w K. z dnia [...] znak [...] (k. 127 tychże akt), przesyłki pocztowe adresowane odrębnie do obojga skarżących, zostały pierwotnie doręczone w dniu [...] E.P., lecz następnie zwrócone do placówki pocztowej i po ponownym wpisaniu dokumentów do rejestrów przesyłek poleconych wydane w dniu [...] w Urzędzie Pocztowym K. [...] – J.K. Zdaniem sądu administracyjnego, nie ma żadnego znaczenia fakt, iż skarżący początkowo utrzymywali, że przesyłki te odnaleźli w skrzynce listowej w dniu [...]. Prawdopodobnie chodziło o awiza pocztowe, a nie – same przesyłki. Nie może być bowiem kwestionowany fakt, że na etapie wniosku o przywrócenie terminu skarżący wykazali odbiór przesyłek w placówce pocztowej w dniu [...]. Taki stan rzeczy koreluje z wyjaśnieniami placówki pocztowej. Z akt sądowych wynika zaś, że pisma na zarządzenie z dnia 11 września 2008 r. wysłano z Sądu jednokrotnie. Stąd też placówka pocztowa otrzymała tylko po jednej przesyłce dla skarżących. Zatem nie negując faktu, że przesyłki odebrała w dniu [...] osoba, podpisana jako "E.P. – ciotka", musiało następnie dojść do ich zwrotu do placówki pocztowej i ponownego doręczenia w dniu [...]. Dla rozpatrzenia skargi o wznowienie postępowania nieistotne jest zatem, czy doszło do sfałszowania podpisu E.P. Skarga ta nie jest bowiem oparta na przesłance z art. 273 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Niezależnie od kwestii, kto faktycznie odebrał w dniu [...] przesyłki pocztowe adresowane do skarżących, nie przekazał ich następnie adresatom, lecz zwrócił do placówki pocztowej. Okoliczności faktycznych sprawy, związanych z odbiorem przesyłek sądowych w dniu [...] skarżący nie znali w poprzednim postępowaniu, a dowiedzieli się o nich dopiero po otrzymaniu odpisu postanowienia tut. Sądu z dnia 15 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Gl 948/08 o odrzuceniu skargi, co nastąpiło w dniu [...] do rąk ich ówczesnego pełnomocnika. Dopiero po tej dacie uzyskali środki dowodowe w postaci oświadczenia E.P. i pisma placówki pocztowej, podważające skutecznie pierwotne ustalenia sądu, iż wezwanie do uiszczenia wpisu i uzupełnienia braków formalnych skargi otrzymali w dniu [...] w trybie doręczenia z art. 72 cyt. ustawy. Przesyłek tych nie przekazano bowiem skarżącym, lecz zwrócono do placówki pocztowej, co oznacza nieskuteczność doręczenia w dniu [...]. Prawidłowe doręczenie wezwania nastąpiło zaś dopiero w dniu [...]. Zdaniem sądu administracyjnego, nie ma też prawnego znaczenia fakt, że w sprawie doręczenia skarżącym wezwania Sądu nie przeprowadzono postępowania reklamacyjnego w trybie rozp. Min. Infrastruktury z dnia 13 października 2003 r. w sprawie reklamacji powszechnej usługi pocztowej w zakresie przesyłki rejestrowanej i przekazu pocztowego (Dz. U. Nr 183, poz. 1795 ze zm.). Ocena prawidłowości doręczenia pism w postępowaniu sadowym należy bowiem do obowiązków składu orzekającego. Upływ terminu do wniesienia reklamacji pocztowej nie może pozbawiać strony ochrony prawnej, jak chce uczestnik postępowania Spółka A. Jak już wyżej podano, bez znaczenia dla przesłanki wznowieniowej z art. 273 § 2 ustawy, jest zaś fakt, czy doszło do stwierdzenia fałszerstwa, gdy idzie o podpis z dnia [...], bo wówczas przesyłki nie przekazano skarżącym. Wreszcie, dla dopuszczalności wznowienia nieistotne jest, że skarżący po doręczeniu im odpisu postanowienia Sądu o odrzuceniu skargi, podjęli nieskuteczne próby wzruszenia tego orzeczenia w drodze skargi kasacyjnej, a następnie złożyli spóźniony wniosek o przywrócenie terminu, które to środki oparte były na tych samych okolicznościach i zarzutach niedoręczenia im przesyłki w dniu [...], lecz dopiero w dniu [...]. Skarga o wznowienie nie jest bowiem oparta na podstawie nieważności z art. 271 pkt 2 ustawy, ani też kwestia ta nie ma znaczenia dla liczenia ustawowego terminu do jej wniesienia. Jak bowiem wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 18 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OSK 443/08 (LEX nr 466170), termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania nie może rozpocząć biegu wcześniej, jak od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, gdyż dopiero po tym zdarzeniu złożenie takiej skargi jest dopuszczalne. W niniejszej sprawie objęte skargą wznowieniową postanowienie o odrzuceniu skargi uprawomocniło się zaś w dniu [...] tj. po prawomocnym odrzuceniu skargi kasacyjnej z powodu jej nieopłacenia. Zatem od tej daty rozpoczął bieg trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie. Stąd też złożenie tej skargi w dniu [...] (po sprecyzowaniu na wezwanie sądu żądania, zawartego w piśmie zatytułowanym "zażaleniem"), nastąpiło z zachowaniem terminu, określonego w art. 277 ustawy. Po połączeniu na rozprawie w dniu 29 października 2009 r. badania dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zachodziły podstawy do uwzględnienia skargi wznowieniowej. Doręczenie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego i uzupełnienia braków formalnych skargi nastąpiło bowiem w dniu [...], a nie w dniu [...], jak błędnie ustalono w poprzednim postępowaniu. Stąd też uiszczenie wpisu w dniu [...] i nadesłanie odpisu skargi w dniu [...], nastąpiło z zachowaniem 7-dniowego terminu. Brak było zatem podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 3 i art. 58 § 3 ustawy. Z tych też względów uwzględniając skargę o wznowienie postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 282 § 2 ustawy, orzekł o uchyleniu postanowienia z dnia 15 grudnia 2008 r. o odrzuceniu skargi. Z uwagi na charakter prawny tego orzeczenia jako formalnego, a nie – merytorycznego, brak było podstaw do jednoczesnego rozpoznania samej skargi na decyzję ostateczną, co będzie przedmiotem odrębnego (późniejszego) orzeczenia. O kosztach postępowania wznowieniowego nie rozstrzygnięto z braku wniosku skarżących o ich zasądzenie (art. 210 w zw. z art. 276 cyt. ustawy). Wreszcie, wyjaśnić przyjdzie, iż niezależnie od wyniku sprawy, ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie przewiduje możliwości zasądzenia kosztów na rzecz uczestnika postępowania (art. 200 – 202 tej ustawy). SW