I OSK 443/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, , , po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 1425/07 odrzucające skargę o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 909/06 oddalającym skargę L. M. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...], nr [...] w przedmiocie renty socjalnej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 30 stycznia 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 1425/07 odrzucił skargę L. M. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 909/06 oddalającym skargę L. M. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...], nr [...] w przedmiocie renty socjalnej. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że zgodnie z art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.ps.a.), można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Skargę o wznowienie postępowania - stosownie do art. 277 P.p.s.a. wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. W myśl zaś art. 280 § 1 P.p.s.a., sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Sąd pierwszej instancji podniósł, że skarżąca o wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt II SA/Wa 909/06 dowiedziała się w dniu 27 listopada 2006 r., tj. w dniu, w którym wyrok ten został ogłoszony, co jednoznacznie wynika z protokołu rozprawy, a nie w dniu wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia oddalającego zażalenie skarżącej na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej od wyroku, którego dotyczy skarga o wznowienie postępowania (tj. w dniu 17 maja 2007 r.). Zdaniem Sądu od tego zatem dnia, a nie od dnia 17 maja 2007 r., jak wskazuje pełnomocnik strony, należało liczyć termin trzymiesięczny do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Skoro zatem skarga o wznowienie postępowania zakończonego wymienionym wyrokiem wniesiona została w dniu 25 czerwca 2007 r. podlegała odrzuceniu jako wniesiona z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 277 P.p.s.a. Ponadto zdaniem Sądu okoliczność, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 17 maja 2007 r. oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o odrzuceniu skargi kasacyjnej od wyroku nie ma wpływu na rozpoczęcie biegu tego terminu. Skarga o wznowienie postępowania dotyczy bowiem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2006 r. Skargę kasacyjną od postanowienia z dnia 30 stycznia 2008 r. skierowaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła skarżąca L. M., reprezentowana przez pełnomocnika - adwokata, zaskarżając to postanowienie w całości. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 277 w zw. z art. 270 P.p.s.a. polegające na błędnym przyjęciu, że moment od którego należy liczyć bieg terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania rozpoczyna się od dnia dowiedzenia się przez stronę o nieprawomocnym wyroku. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca wskazała, że Sąd błędnie przyjął datę, od której należało liczyć bieg terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Ustalenie Sądu, że datą ta jest dzień ogłoszenia wyroku jest wadliwe. Skarżąca dowiedziała się w tym bowiem dniu o wydaniu wyroku, który nie był jeszcze prawomocny. Skarga o wznowienie postępowania dotyczy zaś wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem. Zdaniem skarżącej termin do wniesienia skargi nie może zatem rozpocząć biegu przed dowiedzeniem się przez stronę o uprawomocnieniu się orzeczenia, którego skarga dotyczy. Zatem w sprawie bieg terminu do wniesienia skargi o wznowienie należy liczyć nie jak błędnie przyjął Sąd od dnia dowiedzenia się skarżącej o nieprawomocnym wyroku, lecz od dnia dowiedzenia się przez skarżącą o tym, że wyrok jest prawomocny. Skarżąca o fakcie uprawomocnienia się wyroku dowiedziała się z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2007 r., dopiero bowiem wówczas skarżąca dowiedziała się o fakcie złożenia przez pełnomocnika skargi kasacyjnej po terminie i to bez wniosku o jego przywrócenie. Zdaniem skarżącej skarga o wznowienie postępowania wniesiona w dniu 25 czerwca 2007 r. została złożona z zachowaniem ustawowego terminu. W konkluzji skargi kasacyjnej skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna posiada usprawiedliwione podstawy. Zgodnie z art. 277 P.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą wznowienia jest pozbawienie strony możliwości działania lub braku należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Jednocześnie w myśl art. 270 P.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Należy zatem stwierdzić, że termin trzymiesięczny do złożenia skargi o wznowienie postępowania nie może zacząć swojego biegu wcześniej jak od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, gdyż dopiero po tym zdarzeniu złożenie takiej skargi jest dopuszczalne. Wniesienie skargi o wznowienie postępowania przed uzyskaniem przez orzeczenie przymiotu prawomocności skutkuje bowiem jej odrzuceniem (por. postanowienie NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt I OSK 1237/05 i postanowienie SN z dnia 15 listopada 2001 r., sygn. akt III CZ 99/01). Stosownie do art. 168 § 1 P.p.s.a. orzeczenie staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy. Sytuacja taka ma miejsce bądź to w przypadku wydania orzeczenia przez sąd, od którego środków zaskarżenia nie przewidują przepisy wskazanej ustawy, bądź w sytuacji, gdy strona nie skorzystała w zakreślonym terminie z przysługujących jej środków procesowych. W konsekwencji za datę uprawomocnienia się orzeczenia należy uznać pierwszy dzień, w którym od orzeczenia nie przysługuje żaden środek odwoławczy. Dla określenia daty prawomocności nie ma znaczenia, że zostało ono zaskarżone poprzez wniesienie środka odwoławczego z uchybieniem terminu. Data pierwszego dnia po upływie terminu do jego wniesienia pozostaje datą uprawomocnienia się tego orzeczenia, chociaż stwierdzenie prawomocności zaskarżonego w ten sposób orzeczenia może mieć miejsce dopiero po uprawomocnieniu się postanowienia o odrzuceniu środka odwoławczego wniesionego z uchybieniem terminu (por. postanowienie SN z dnia 10 marca 1993 r., sygn. akt I CRN 19/93, OSNCP 1993, nr 11, poz. 205). Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że w przypadku, gdy podstawą wznowienia postępowania jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji, to termin do wniesienia skargi o wznowienie biegnie od dnia, w którym sama strona dowiedziała się o orzeczeniu sądu administracyjnego. Jednakże Sąd pominął okoliczność, że chodzi o prawomocne orzeczenie Sądu. Tylko takie bowiem orzeczenie może być kwestionowane w drodze tego środka zaskarżenia (art. 270 P.p.s.a.). Podkreślenia wymaga, że w dacie 27 listopada 2007 r., tj. w dniu wydania wyroku, nie był on jeszcze prawomocny. Z akt sprawy wynika bowiem, że w zakreślonym siedmiodniowym terminie skarżąca złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wyrok wraz z uzasadnieniem doręczony został skarżącej w dniu 16 stycznia 2007 r. Zatem termin do wniesienia skargi kasacyjnej wynikający z art. 177 § 1 P.p.s.a. upłynął w dniu 15 lutego 2007 r. Tym samym dopiero od następnego dnia, tj. od dnia 16 lutego 2007 r. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2006 r. stał się prawomocny. Należy podzielić stanowisko skarżącej, że w przedmiotowej sprawie o prawomocnym orzeczeniu dowiedziała się w dniu 11 czerwca 2007 r., tj. w dniu doręczenia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2007 r., sygn. akt I OZ 356/07 oddalającego zażalenie skarżącej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2007 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej od wyroku tego Sadu z dnia 27 listopada 2006 r., z uwagi na złożenie jej z uchybieniem ustawowego terminu. Z powyższego wynika zatem, że trzymiesięczny termin na złożenie skargi o wznowienie postępowania rozpoczął swój bieg z dniem 12 czerwca 2007 r., dlatego skarga wniesiona w dniu 25 czerwca 2007 r. została złożona w przewidzianym prawem terminie. W takiej sytuacji zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2008 r., w którym Sąd odrzucił skargę o wznowienie postępowania z powodu uchybienia terminu, podlega uchyleniu z powodu naruszenia przez Sąd art. 277 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 i § 3 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego, ponieważ o zwrocie kosztów postępowania między stronami, sąd rozstrzyga stosownie do przepisu art. 209 P.p.s.a. jedynie w orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 P.p.s.a. W myśl art. 276 P.p.s.a. do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy nie stanowią inaczej. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzeka jedynie wówczas, gdy rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku, ponieważ przepisy art. 203 i 204 P.p.s.a. wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z wyrokiem sądu pierwszej instancji oddalającym lub uwzględniającym skargę.