II SA/Gl 62/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka Sędzia NSA Łucja Franiczek Protokolant starszy referent Katarzyna Wajs po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2009 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty R. z dnia [...] r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Starosta R. umorzył postępowanie w sprawie skierowania na badania lekarskie stwierdzające istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy J. A., posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii "B". W uzasadnieniu tej decyzji powołał się na okoliczność, iż wobec strony w dniu [...] r. wpłynął wniosek z Prokuratury Rejonowej w R. w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem i stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W związku z tym zostało wszczęte postępowanie administracyjne w trybie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) w zakresie stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami przez J. A. Z opinii biegłych psychiatrów z Poradni Zdrowia Psychicznego w R. wynikało, że u J. A. rozpoznano: "(...)[...]." W związku z wątpliwościami w interpretacji zacytowanego rozpoznania organ administracji zwrócił się z zapytaniem do Poradni Zdrowia Psychicznego w R., czy przy stwierdzonej dolegliwości mogą istnieć przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami i czy takie schorzenia nie będą miały bezpośredniego wpływu na bezpieczne uczestniczenie w ruchu drogowym i kierowanie pojazdem. Organ pierwszej instancji otrzymał pisemną odpowiedź od jednego z lekarzy psychiatrów badających ambulatoryjnie J. A., że samo rozpoznanie dolegliwości "[...]" nie jest przeciwwskazaniem do kierowania pojazdami natomiast zależy to od konkretnego przypadku chorobowego, nasilenia objawów, pobierania leków i ich dawek. Dodatkowo w celu wyjaśnienia sprawy organ ten zwrócił się do [...] w R. z zapytaniem, czy J. A. figuruje w wykazie osób zgłoszonych do leczenia [...] i czy poddał się terapii, skąd otrzymał odpowiedź odmowną. W toku postępowania wyjaśniającego organ ustalił również, że od dnia otrzymania prawa jazdy kategorii "B" nie było prowadzone wobec J. A. postępowanie administracyjne w sprawie popełnienia jakiegokolwiek wykroczenia drogowego. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Prokurator Rejonowy w R. W wyniku jego rozpatrzenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy w jej uzasadnieniu powołał się na treść art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy prawo o ruchu drogowym i § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15). Wywiódł, iż takie skierowanie na badania lekarskie w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy, wobec uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia danej osoby, dopuszczalne jest tylko wówczas, gdy nasuną się zastrzeżenia co do stanu zdrowia w stosunku do niej jako osoby kierującej pojazdami mechanicznymi. Przy czym nie wystarczą tylko wątpliwości, że może on być w takim stanie, że nie gwarantuje bezpiecznego prowadzenia pojazdu, bowiem musi istnieć coś więcej niż wątpliwość. Organ odwoławczy uznał, że do skierowania na badania kontrolne nie jest wystarczająca sama informacja wskazująca na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych, ale jest konieczne postępowanie dowodowe. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący Prokurator Rejonowy w R. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzucił jej naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy prawo o ruchu drogowym w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie badań kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami. Przywołał okoliczności podniesione wcześniej w odwołaniu i uznał, że działa profilaktycznie tak, aby zapobiec sytuacji, w której osoba nie spełniająca wymagań zdrowotnych nie była posiadaczem prawa jazdy. Ponownie zauważył, że opinia biegłych psychiatrów spełnia wymagania wiarygodnej informacji, o której mowa w § 2 ust. 5 powołanego rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie badań kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami. Tym samym organ pierwszej instancji był zobligowany do wydania decyzji administracyjnej poprzez związanie treścią art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy prawo o ruchu drogowym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska i zaprezentowało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 7 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 988/06, tutejszy Sąd oddalił skargę Prokuratora Rejonowego w R. Pismem z dnia [...] r. skarżący Prokurator wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania sądowo - administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a to: - naruszenie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.) poprzez niedostrzeżenie naruszenia procedury administracyjnej i zaakceptowanie błędnych ustaleń dokonanych przez organy I i II instancji a to art. 6, 7, 75, 77, 80 i 136 kpa przy czym naruszenie to w niniejszej sprawie polegało na tym, że wymienione organy oceniając przydatność J. A. do kierowania pojazdami oparły się na ogólnej opinii zawartej w piśmie NZOZ –[...] Spółka z .o.o. [...] w R. z dnia [...] r. w której lekarz psychiatra J. P. ocenił wpływ jednostki chorobowej na możność kierowania pojazdami w sposób abstrakcyjny, a nadto zaniechano przeprowadzenia dalszych dowodów, w tym zwłaszcza z dokumentacji lekarskiej znajdującej się w wymienionej poradni dla oceny aktualnego stopnia zaawansowania choroby u skarżącego; - naruszenie art. 151 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie w treści uzasadnienia wyroku w ramach przytoczonej podstawy faktycznej i prawnej przyczyn zaakceptowania przez Sąd błędnego stanowiska organów I i II instancji wskazanych w pkt 1, a dotyczących naruszeń procedury administracyjnej, co było wynikiem niedostatecznego skontrolowania przez Sąd prawidłowości ustaleń faktycznych dokonanych przez powołane organy; - naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm ) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 w zw. z art.145 § 1 pkt 1 lit c, art.141 § 4 p.p.s.a. poprzez uchybienie w ramach przyznanej ustawowej kognicji - zasadzie legalności w sprawowaniu sądowej kontroli działalności administracji publicznej w zakresie zaakceptowania wadliwego stanowiska organu I i II instancji, a dotyczącego wskazanych w pkt 1 naruszeń procedury administracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1467/07, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę tut. Sądowi do ponownego rozpoznania. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, iż organ otrzymał wiarygodną informację o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia J. A., a zatem winien wystąpić do właściwej instytucji celem zbadania zdolności do prowadzenia pojazdów. Skoro Sąd również nie zauważył tej wadliwości zaskarżony wyrok należało uchylić. Pismem z dnia [...] r. uczestnik postępowania J. A. wskazał, iż jest on systematycznie badany przez lekarzy specjalistów i wszystkie wyniki są w normie, także dzięki jeździe na rowerze, ćwiczeniom, diecie oraz poszczególnym zaleceniom lekarskim. Na rozprawie w dniu 16 marca 2009 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w G. podtrzymał skargę i oświadczył, iż od daty wydania wyroku przez NSA w sprawie I OSK 1467/07 nie wystąpiły żadne nowe okoliczności faktyczne, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto stosownie do brzmienia przepisu art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w przypadku, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 190 należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Nawet w przypadku odmiennej interpretacji prawa lub możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wyrażone przez sąd mają moc wiążącą (vide: wyrok WSA w Gliwicach z 12 marca 2007 r., sygn. akt III SA/Gl 1672/06 LEX nr 236965; por. wyrok WSA w Warszawie z 26 listopada 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 1742/07, LEX nr 361249). Mając zatem powyższe na uwadze i przeprowadzając ponownie ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć Sąd stwierdził, iż organy orzekające obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim, na wstępie niniejszych rozważań należy zauważyć, że zaskarżona decyzja swą materialnoprawną podstawę znajduje w art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym, który przewiduje, iż badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega między innymi kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Z treści tego przepisu wynika obowiązek ujawnienia zastrzeżeń co do stanu zdrowia, zatem skierowanie na badania lekarskie ma na celu wyjaśnienie nie tylko wpływu choroby na możliwość kierowania pojazdami silnikowymi, ale także wpływ leków, które ewentualnie "kierowca" będzie musiał przyjmować, na jego sprawność w prowadzeniu samochodu, rozpoznaniu sytuacji na drodze i prawidłowej jej oceny dla wykonywania manewrów. Sąd kierując się wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego uznał, iż wykładania art. 122 ust. 1 pkt 4 sprowadza się do możliwości wezwania kierującego posiadającego uprawnienia do prowadzenia pojazdów mechanicznych, do poddania się specjalistycznym badaniom lekarskim w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem w przypadku powzięcia przez organ umotywowanych zastrzeżeń, co do stanu jego zdrowia. Wskazana norma prawna ma zatem zastosowanie niezależnie od ustalenia, czy powstanie takich zastrzeżeń nastąpiło w bezpośrednim związku z zachowaniem i sposobem prowadzenia pojazdu podczas wykonywania przez daną osobę uprawnioną zindywidualizowanej czynności faktycznego kierowania pojazdem, czy też uzyskane przez organ wiarygodne informacje, uprawdopodobniające pośrednio wątpliwości, co do posiadania przez konkretnego kierowcę wymaganej do prowadzenia pojazdów sprawności, mają źródło w innych okolicznościach. W każdym bowiem przypadku, kiedy właściwy w sprawie organ administracji publicznej uzyska informację mogącą nasuwać zastrzeżenia co do stanu zdrowia osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem lub pojazdami określonymi w prawie jazdy może tę osobę skierować na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Odnosząc przedstawiony wyżej stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że w niniejszym przypadku zaistniały podstawy ku temu, by skierować J. A. na badania lekarskie potwierdzające jego zdolność do kierowania pojazdami. Zachodziły bowiem przesłanki określone w art. 122 ust. 1 pkt 4 powołanej wyżej ustawy. Stwierdzić zatem przyjdzie, iż zasadne okazały się w tym zakresie zarzuty skargi, które można zakwalifikować jako naruszenie przez organ przepisów art. 77 § 1, 80 i 7 kpa, a dotyczące zaniechania przez ten organ zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz wadliwej oceny tego materiału. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznacza, że organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz winien gromadzić w aktach sprawy także dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2001 r., I SA 301/00, LEX nr 53964). Dodatkowo należy zwrócić uwagę, iż z zasady prawdy o której mowa w art. 7 kpa skorelowanej z art. 77 kpa wynika obowiązek organu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy administracyjnej. Kierując się w tym względzie stosowną normą prawa materialnego organ ocenia, jakie fakty mają istotne znaczenie dla sprawy, czy wymagają one udowodnienia i jakie dowody dla udowodnienia tych faktów są potrzebne. Organy administracji publicznej zatem ponownie rozpoznając sprawę winne wystąpić do właściwej instytucji celem zbadania zdolności J. A. do prowadzenia pojazdów. Z tych też względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł o uchyleniu kontrolowanych decyzji jako wydanych z naruszeniem przepisów prawa procesowego. Rozstrzygnięcie, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu prawomocności wyroku znajduje swą podstawę prawną w art. 152 p.p.s.a.