II SA/Gl 633/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Protokolant specjalista Magdalena Pochopin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2024 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 26 marca 2024 r. nr SKO.4106.254.2024 w przedmiocie odmowy skierowania do domu pomocy społecznej oddala skargę. Decyzją z dnia 6 lutego 2024 r., nr [...] działając z upoważnienia Prezydenta Miasta C., na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 16; art. 54 ust. 1 i in. ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 901 z późn. zm. – dalej u.p.s.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1060 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 – dalej k.p.a.), po rozpoznaniu wniosku G. K. (dalej: strona, skarżąca), odmówiono jej umieszczenia w domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu wskazano m. in., że na podstawie wywiadu środowiskowego i zebranej dokumentacji ustalono, iż strona choruje na miażdżycę uogólnioną, nadciśnienie tętnicze, cukrzycę, zwyrodnienie kręgosłupa, niedoczynność tarczycy, niedosłuch. W zaświadczeniu lekarskim wskazano na konieczność pielęgnacji oraz rehabilitacji, co rokuje na poprawę stanu zdrowia. Strona utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego. Jak wynika z dokumentacji wnioskodawczyni ma ustalony znaczny stopień niepełnosprawności na stałe z tytułu schorzeń narządu ruchu. Z opinii pracownika socjalnego wynika, iż porusza się przy pomocy balkonika, samodzielnie przyjmuje pokarmy, jak również radzi sobie w toalecie codziennej. Z dokumentacji wynika, iż strona nie wymaga całodobowej specjalistycznej opieki ze strony innych osób, a jedynie wsparcia, jakie otrzymuje w postaci usług opiekuńczych świadczonych przez Gminę w ilości po 2 godziny 5 razy w tygodniu. Polityka udzielenia pomocy przez państwo powinna brać pod uwagę subsydiarny jej charakter w stosunku do aktywności samego zainteresowanego. Strona jest w stanie samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym przy wsparciu usług opiekuńczych oraz rodziny. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła strona, nie godząc się z rozstrzygnięciem. Wskazano na naruszenie: art. 54 ust. 1 u.p.s., poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że nie zaszły przesłanki dla wydania skierowania i umieszczenia strony w domu opieki; art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niezebranie całego materiału dowodowego i nieustalenie okoliczności faktycznych, na podstawie których należało wydać decyzję; art. 107 § 3 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i brak uwzględnienia wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie, co w dalszej kolejności skutkowało błędną oceną stanu faktycznego sprawy i stwierdzeniem, iż stan zdrowia strony w przyszłości może się poprawić, gdy tymczasem cierpi ona na nieuleczalne schorzenia, które w żaden sposób nie uzasadniają prognozy na jakąkolwiek poprawę stanu zdrowia, wręcz przeciwnie, rokowania na przyszłość nie są pozytywne i pominięcie faktu, iż jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji oraz iż grozi jej bezdomność. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej SKO) decyzją z dnia 26 marca 2024 r., znak: SKO.4106.254.2024, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano m. in., że skarżąca przy pomocy usług opiekuńczych, które otrzymuje w wymiarze 2 godzin 5 razy w tygodniu, wspomagana jest w codziennym funkcjonowaniu. Stan zdrowia odwołującej pozwala jej na samodzielne poruszanie przy pomocy balkonika oraz samodzielne przyjmowanie pokarmów, jak również radzenie sobie w toalecie codziennej i ubieranie się. Zdaniem Kolegium argumenty podnoszone w odwołaniu nie uzasadniają w chwili obecnej skierowania strony do domu pomocy społecznej. Pomimo ograniczeń wynikających ze stanu zdrowia odwołująca może częściowo samodzielnie funkcjonować w środowisku, tym bardziej, że świadczone usługi opiekuńcze znacznie w tym jej pomagają. Nie można także pominąć faktu, że ma ona 4 dzieci, które są zaangażowane w bieżąca opiekę nad matką. Skargę na powyższą decyzję złożyła strona, nie godząc się z rozstrzygnięciem. Zarzuciła naruszenie: 1) art. 54 ust. 1 u.p.s., poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że nie zaszły przesłanki do skierowania i umieszczenia strony w domu opieki społecznej, podczas gdy zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, iż jej sytuacja zdrowotna w zupełności uzasadnia umieszczenie w placówce opieki społecznej; 2) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niezebranie całego materiału dowodowego i nieustalenie okoliczności faktycznych, na podstawie których należało wydać decyzję; 3) art. 107 § 3 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i brak uwzględnienia wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie, co w dalszej kolejności skutkowało błędną oceną stanu faktycznego sprawy i stwierdzeniem, że stan zdrowia skarżącej w przyszłości może się poprawić, gdy tymczasem cierpi ona na nieuleczalne schorzenia, które w żaden sposób nie uzasadniają prognozy na jakąkolwiek poprawę stanu zdrowia; wręcz przeciwnie, rokowania na przyszłość nie są pozytywne oraz pominięcie faktu, że jest ona osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji i grozi jej bezdomność, a dalszy brak opieki zagraża jej życiu i zdrowiu. Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji oraz o zmianę zaskarżonej decyzji, poprzez orzeczenie przyznania pomocy w formie pobytu w domu pomocy społecznej, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano m. in., że Skarżąca ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Skończyła 87 lat, tak więc jest w bardzo podeszłym wieku. Obawia się całkowitego unieruchomienia na skutek urazów i popada w stany depresyjno - lękowe. Jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, mieszkającą obecnie w wynajmowanym mieszkaniu, gdyż zgodnie z decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 stycznia 2023 roku budynek zajmowany poprzednio nie nadaje się do zamieszkania. Stan psychofizyczny skarżącej uzasadnia objęcie jej całodobową - a co ważniejsze - profesjonalną opieką, jakiej mogłaby doświadczyć w domu pomocy społecznej, której nie zapewni jej nikt, a w szczególności najbliższa rodzina. Zstępni skarżącej są również osobami w podeszłym wieku, schorowanymi, mającymi inne obowiązki i zobowiązania względem własnych członków rodziny. Nie jest więc możliwe sprawowanie całodobowej opieki nad skarżącą przez członków rodziny, gdyż byłoby to zbyt uciążliwe. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2024 roku, poz. 935 – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. W świetle art. 54 ust. 1 u.p.s. osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Celem umieszczenia osoby w domu pomocy społecznej jest zapewnienie jej stałej opieki, a zatem każda osoba umieszczana w domu pomocy społecznej musi wymagać takiej opieki. Konieczne jest ponadto ustalenie, że nie może ona funkcjonować samodzielnie. Okoliczność tę powinny potwierdzać adekwatne zaświadczenia lekarskie. Ustalane jest także, czy opieka może być zapewniona przez prawną instytucję "usług opiekuńczych". Przesłanki z cytowanego wyżej przepisu nie zostały spełnione. W zaświadczeniu lekarskim wskazano na konieczność pielęgnacji oraz rehabilitacji, co rokuje na poprawę stanu zdrowia. Skarżąca ma ustalony znaczny stopień niepełnosprawności na stałe z tytułu schorzeń narządu ruchu. Z ustaleń pracownika socjalnego wynika, iż porusza się przy pomocy balkonika, samodzielnie przyjmuje pokarmy, jak również radzi sobie w toalecie codziennej. Z dokumentacji wynika, iż strona nie wymaga całodobowej specjalistycznej opieki ze strony innych osób, a jedynie wsparcia, jakie otrzymuje w postaci usług opiekuńczych świadczonych przez Gminę w ilości po 2 godziny 5 razy w tygodniu. W świetle art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 i 3 u.p.s. polityka udzielenia pomocy przez państwo powinna brać pod uwagę subsydiarny jej charakter w stosunku do aktywności samej osoby zainteresowanej oraz jej rodziny. Skarżąca powołuje się na to, że jej zstępni mają własne sprawy i nie mogą podjąć się opieki. Byłoby to dla nich zbyt uciążliwe. Wskazać należy, że w świetle art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 2809 ze zm. – dalej: k.r.o.) obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Strona ma zatem w rodzinie osoby zobowiązane wobec niej do alimentacji. Realizacja tego obowiązku może przybrać formę świadczeń nie tylko osobistych, czyli faktycznego sprawowania opieki, lecz też może mieć wymiar finansowy – sfinansowania osoby, która w miejsce zobowiązanego (i w ramach jego obowiązku alimentacyjnego) będzie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym. Nie można dopuszczać do sytuacji, że dana osoba, będąc prawnie zobowiązaną, nie poczuwa się do pełni swoich obowiązków, obowiązki te za nią przejmuje Państwo, a ona zostaje z nich zwolniona. Stosunek alimentacyjny polega bowiem na tym, że jeden podmiot ma prawo domagać się dostarczania środków utrzymania i opieki, natomiast drugi z podmiotów zobowiązany jest żądanie to zaspokoić. Wypełnianie obowiązku alimentacyjnego może przybrać postać zarówno świadczeń dobrowolnych, może być również następstwem zasądzenia ich przez sąd. Wypełnianie tego obowiązku może polegać m. in. na dostarczaniu uprawnionemu mieszkania, opieki lekarskiej i domowej (zob. np.: A. Kawałko, H. Witczak, w: M. Fras [red.], Komentarz do art. 128 k.r.o., Lex-el., tezy 1 i 4). Prawa osób wymagających pomocy są więc należycie zabezpieczone, istnieją bowiem instrumenty prawne dochodzenia roszczeń. Należy jednak z nich skorzystać. Nie do Sądu należy też modyfikacja regulacji ustawowych, by zadośćuczynić oczekiwaniom strony. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób właściwy i organy uwzględniły niezbędną, dostępną dokumentację. Oparły się na zgromadzonych dowodach i oceniły je w sposób uprawniony, nienaruszający zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Nie można więc twierdzić, że postępowanie przeprowadzono wybiórczo, pomijając część dowodów. Skarga stanowi jedynie polemikę strony niezadowolonej z oceną dokonaną w ww. decyzji, należycie, szeroko i merytorycznie uzasadnionej (art. 107 §3 k.p.a.). Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 75 §1, 77 §1, 80, 107 §1 i 3, 138 §1 pkt 1 k.p.a., art. 3 ust. 1, 3 i 4, art. 54 ust. 1 u.p.s., art. 2, 7, 69 Konstytucji RP, ani też innych przepisów uzasadniających uwzględnienie skargi. Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.