II SA/Gl 640/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. F. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; W treści skargi D. F. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości powołując się na trudną sytuację materialną wynikającą z faktu, iż prowadzona przezeń działalność gospodarcza w rozliczeniu za ubiegły rok przyniosła stratę. Równocześnie skarżący przedłożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką oraz trojgiem dzieci (w tym dwoje małoletnich) i nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości (zamieszkuje w wynajmowanym lokalu). Wskazał przy tym, iż na dochód jego rodziny, w kwocie 5.125,02 zł składa się wynagrodzenie jego pełnoletniej córki (1.459,48 zł) oraz dochód z działalności gospodarczej prowadzonej przez żonę (3.665,54 zł), z kolei wśród kosztów utrzymania wymienił opłaty czynszowe wraz mediami (około 1.000 zł) oraz wydatki na wyżywienie (2.500 zł). Do wniosku dołączona została kopia deklaracji PIT-36L za rok 2016, w której wnioskodawca wykazał stratę, w kwocie 183.440,43 zł. Wezwaniem z dnia 26 lipca 2017 r. zwrócono się do skarżącego o uprawdopodobnienie danych, na które się powołał. W tym zakresie wezwano go o: - udokumentowanie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem się; - udokumentowanie aktualnej wysokości dochodów osiąganych przezeń oraz przez jego małżonkę; - nadesłanie kopii umowy najmu zamieszkiwanego lokalu. Odpowiadając na to wezwanie skarżący przedstawił umowę najmu zajmowanego mieszkania oraz dokumenty potwierdzające wysokość należności związanych z tym lokalem. Nie udokumentował natomiast w żaden sposób aktualnej wysokości dochodów uzyskiwanych przez niego oraz jego małżonkę. Zamiast tego, w piśmie z dnia 10 sierpnia 2017 r. oświadczył, iż pomiędzy nim i żoną istnieje ustrój rozdzielności majątkowej, a nadto, że pozostaje z nią w separacji. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że choć w treści formularza "PPF" skarżący nie wskazał w sposób jednoznaczny zakresu swojego żądania (nie dokonał niezbędnych skreśleń w rubryce nr 4.2), to jednak wywód, jaki równocześnie zawarł w skardze nie pozostawia wątpliwości, że jego intencją jest ubieganie się o zwolnienie od kosztów sądowych w całości (vide: karta nr 5 akt sprawy). Odnosząc się zatem do wniosku D. F. należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie, a rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przezeń udowodnione (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem skarżący nie uprawdopodobnił w sposób dostateczny oświadczeń, które podniósł we wniosku. Po pierwsze, wraz z wnioskiem przedłożył jedynie deklarację podatkową za rok 2016 w której wykazał stratę z prowadzonej działalności gospodarczej. Choć przy tym w wezwaniu z dnia 26 lipca 2017 r. zwrócono się do niego wyraźnie o udokumentowanie aktualnej wysokości dochodu, nie nadesłał jakichkolwiek dokumentów obrazujących wynik finansowy z tej działalności za ostatnie miesiące (jak np. kopia księgi przychodów i rozchodów). Po drugie, pomimo wyraźnego wezwania, wnioskodawca nie udokumentował także aktualnej wysokości dochodu swojej małżonki. Zamiast tego nadesłał jedynie pismo procesowe, w którym podkreślił, że pozostaje z żoną w ustroju rozdzielności majątkowej. Argumentacja taka nie mogła być jednak uwzględniona, gdyż zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury, rozpoznając wniosek po przyznanie prawa pomocy bierze się pod uwagę uwzględnia się nie tylko majątek i dochody samego wnioskodawcy lecz również dochody i majątek osób prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości płatnicze (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt I OZ 657/06, publ. Lex nr 181557, z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. Akt I OZ 1105/11, z dnia 15 października 2013 r., sygn. akt I GZ 454/13 oraz z dnia 18 lutego 2014 r., sygn. akt I OZ 100/14 - wszystkie orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - zwanej dalej CBOSA). Nie budzi wątpliwości, że do osób takich należy współmałżonek wnioskodawcy, i to niezależnie od istniejącego pomiędzy nimi ustroju majątkowego. Także ujęte w przywołanym piśmie z dnia 10 sierpnia 2017 r. lakoniczne stwierdzenie skarżącego o pozostawaniu z małżonką w separacji nie mogło być uznane za przekonujące, skoro pozostaje ono w wyraźnej sprzeczności z treścią wniosku, w którym D. F. oświadczył przecież wyraźnie, że wspólnie z nią gospodaruje. W tym stanie rzeczy stwierdzić przyjdzie, że skarżący nie zachował wymogów, od których ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzależnia przyznanie prawa pomocy. Przyznanie prawa pomocy jest bowiem możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek i to strona powinna przekonać Sąd o okolicznościach uzasadniających uwzględnienie jej żądania. Niewykonanie przez wnioskodawcę obowiązków nałożonych nań w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest z kolei przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05 - dostępne w CBOSA). Skarżący nie zobrazował w sposób dostatecznie wyczerpujący i pełny sytuacji dochodowej swojej oraz małżonki i dlatego, mając na uwadze zaprezentowane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 tej ustawy.