II SA/Gl 644/08
WyrokWSA w Gliwicach2009-02-20
Skład orzekający: Włodzimierz Kubik, Iwona Bogucka, Maria Taniewska-Banacka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postępowanie administracyjne w sprawie samowolnej rozbiórki obiektu budowlanego, który został całkowicie rozebrany, jest bezprzedmiotowe i powinno zostać umorzone?Ratio decidendi
Postępowanie administracyjne w sprawie samowolnej rozbiórki obiektu budowlanego, który został całkowicie rozebrany, jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., ponieważ brak jest materialnoprawnych podstaw do władczej ingerencji organu administracyjnego w formie decyzji. Nawet jeśli istnieją wątpliwości co do charakteru samowolnego rozbiórki, brak przedmiotu postępowania (samowoli) prowadzi do takiego samego skutku w postaci umorzenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi R. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta C. o umorzeniu postępowania w sprawie samowolnej rozbiórki oficyny wschodniej. Wcześniejsza decyzja nakazywała rozbiórkę budynków w złym stanie technicznym. Po dokonaniu rozbiórki, która objęła również oficynę, PINB wszczął postępowanie w sprawie samowolnej rozbiórki, a następnie je umorzył jako bezprzedmiotowe. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów k.p.a., w tym wydanie decyzji przez organ podlegający wyłączeniu oraz nierozpatrzenie wszystkich okoliczności sprawy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Jankowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2009r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie samowolnej rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta C. nakazał współwłaścicielom nieruchomości A. i M.F. rozbiórkę nie użytkowanych, będących w stanie ruiny, budynków usytuowanych na działce przy ul. [...] w C. oraz uporządkowanie terenu. Rozbiórkę, o której mowa, organ nakazał przeprowadzić zgodnie ze sztuką budowlaną i przepisami BHP, pod nadzorem osoby uprawnionej. Decyzja wydana została na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. zwanej dalej: k.p.a.) i art. 67 ust. 1 art. ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.: Dz. U. 2006, Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.). W rozdzielniku wskazywała jedynie A. i M. F., z pominięciem pozostałych współwłaścicieli działki.
Pismem z dnia [...] r. organ powiadomił inwestorów oraz pozostałych współwłaścicieli nieruchomości o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie samowolnej rozbiórki oficyny wschodniej na działce przy ul. [...]. Organ wskazał, że w dniu [...] r. inż. Z.T., kierownik robót rozbiórkowych na terenie nieruchomości przy ul. [...] i [...] w C., prowadzonych na podstawie ostatecznych decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. znak [...], zawiadomił o ich zakończeniu. W załączonym do zawiadomienia protokole zakończenia robót rozbiórkowych jest zawarta informacja o dokonaniu rozbiórki "fragmentów nieruchomości parterowej położonej wzdłuż granicy z posesją nr [...] ", które nie były objęte decyzją z dnia [...] r.
Z kolei w dniu [...] r. na wniosek współwłaścicielki nieruchomości R. S. organ wznowił postępowanie zakończone decyzją nakazującą rozbiórkę (postępowanie to i zapadłe w jego trakcie rozstrzygnięcia, nie stanowią przedmiotu niniejszego postępowania sądowego).
W wyniku przeprowadzonych czynności wyjaśniających decyzją z dnia [...] r. nr [...] organ I instancji umorzył prowadzone postępowanie w sprawie samowolnej rozbiórki. W uzasadnieniu wskazał, iż Straż Miejska poinformowała Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta C. o bardzo złym stanie technicznym budynków połączonych wspólnymi ścianami, usytuowanych na posesjach przy ul. [...] i [...] w C. W trakcie oględzin w terenie M. F. przedstawił dokumenty potwierdzające, że wraz z małżonką A. F. są jedynymi właścicielami nieruchomości przy ul. [...] oraz współwłaścicielami nieruchomości przy ul. [...]. W związku ze stanem zagrożenia jakie stanowiły ww. obiekty wezwano na rozprawę administracyjną pozostałych współwłaścicieli nieruchomości przy ul. [...]. Wobec niemożności doręczenia korespondencji R.S. oraz J. i B. D. pod ich adresami zameldowania, zastosowano art. 44 k.p.a., który określa tryb wykonania doręczenia zastępczego. Zważywszy na informację o wieloletnim pobycie za granicą R. S. oraz J. i B. D. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta C. nakazał A. i M. F. rozbiórkę nieużytkowanych, będących w stanie ruiny budynków usytuowanych na działce przy ul. [...] w C. oraz uporządkowanie terenu. Powyższa decyzja, podjęta na podstawie art. 67 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, była w pełni uzasadniona katastrofalnym stanem technicznym przedmiotowych obiektów. W dniu [...] r. przeprowadzono roboty rozbiórkowe, rozebrano jednakże nie tylko budynki będące w stanie ruiny usytuowane przy granicy z posesją przy ul. [...] lecz również budynki nie będące w złym stanie technicznym usytuowane wzdłuż granicy z posesją przy ul. [...] -stanowiące oficynę wschodnią. Ponieważ w zawiadomieniu kierownika robót rozbiórkowych inż. Z.T. o zakończeniu robót rozbiórkowych na terenie posesji przy ul. [...] znalazła się informacja o rozebraniu "fragmentów nieruchomości parterowej położonej wzdłuż granicy z posesją nr [...] " Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta C. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie samowolnej rozbiórki oficyny wschodniej. W piśmie z dnia [...] r. A. i M. F. stwierdzili m.in., że przeprowadzili rozbiórkę wszystkich budynków na posesji przy ul. [...] " gdyż wszystkie one spełniały warunki orzeczenia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta C. (...) -były nieużytkowane, znajdowały się w stanie ruiny i były zlokalizowane na działce nr [...] przy ul. [...] ". Wskazali nadto, że w trakcie realizacji rozbiórki w dniu [...] r. miały miejsce oględziny inspektor M.C. z Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla miasta C., w wyniku których "nie doszło do wstrzymania czy ograniczenia prac rozbiórkowych". Z notatki urzędowej sporządzonej w dnia [...] r. przez sierżanta P. M. z Komisariatu Policji [...] w C. wynika, że inspektor M. C. potwierdziła, iż decyzja nakazująca rozbiórkę dotyczyła wszystkich obiektów na działce przy ul. [...] w C. Jednakże takie stanowisko, zdaniem organu I instancji, nie może być wiążące, gdyż inspektor M.C. nie posiadała pełnomocnictwa do reprezentowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta C. Z kolei Kierownik robót rozbiórkowych inż. Z. T. stwierdził, iż oficyna była w stanie technicznym katastrofalnym. Pełnomocnik R. S. odnosząc się do wyjaśnień inż. Z. T. stwierdziła, że wprowadzają one w błąd organ I instancji. Wskazała ponadto, że wiedzę na temat stanu technicznego budynków usytuowanych na posesji przy ul. [...] wzdłuż granicy z posesją przy ul. [...] posiadają P. B. będący pracownikiem zakładu stolarskiego mieszczącego się na sąsiedniej posesji oraz R.S. (były mąż R. S.), który w latach [...] - [...] prowadził w jednym z przedmiotowych budynków laboratorium higieny pracy "[...] ". Wyżej wymienieni złożyli zeznania oświadczając, że przedmiotowe budynki znajdowały się w dobrym stanie technicznym.
W konsekwencji, zdaniem organu I instancji doszło do samowolnej rozbiórki. Jednocześnie organ zapowiedział, że, jeśli decyzja stanie się ostateczną to dokona stosownego ukarania sprawcy samowoli, przy czym odpowiedzialność dotyczyć może jedynie obiektów niebędących samowolami budowlanymi. W związku z przedmiotowym postępowaniem Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta C. zwrócił się bowiem do Wydziału Administracji Architektoniczno-Budowlanej Urzędu Miasta C. o przesłanie akt dotyczących pozwolenia na budowę lub zgłoszenia do użytkowania obiektów usytuowanych na posesji przy ul. [...] tj. budynku mieszkalnego jednorodzinnego (rok budowy [...], rozbudowanego w roku [...]) oraz budynku gospodarczego wybudowanego wg oświadczenia R. S. w roku [...]. W odpowiedzi uzyskano informację, że archiwum dysponuje aktami spraw od roku [...] oraz, że w rejestrach z lat [...] - [...] brak jest zapisu w sprawie pozwolenia na budowę lub użytkowania przedmiotowych budynków (organ szeroko opisał kwestie dotyczące tychże obiektów). W konkluzji organ I instancji stwierdził, że ponieważ budynki oficyny wschodniej na terenie nieruchomości przy ul. [...] zostały samowolnie całkowicie rozebrane, a przepisy Prawa budowlanego nie przewidują możliwości nakazania ich odbudowy, ani też innych działań, zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. należało umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe.
Odwołania od otrzymanej decyzji wnieśli A. i M. F., kwestionujący brak precyzji uzasadnienia oraz działający przez pełnomocnika J. i B.D. wraz z R. S., kwestionujący ustalenia co do samowolnej budowy rozebranych obiektów, a także ustalenia, iż do rozbiórki budynków w dobrym stanie technicznym doszło wyłącznie wskutek bezprawnych działań M. F. (pełnomocnik wskazała m.in., iż nakazująca rozbiórkę decyzja została przez organ, który ją wydał w postępowaniu wznowionym uchylona, a nadto że w sprawie toczy się także postępowanie karne, które zdaniem pełnomocnika ma walor zagadnienia wstępnego.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu wskazał, iż jego zdaniem bezprzedmiotowość postępowania w sprawie samowolnej rozbiórki oficyny wschodniej na terenie nieruchomości przy ul. [...] w C. wynika z braku budynków tej oficyny i z braku możliwości wydania w powyższej sprawie przez organ nadzoru budowlanego decyzji na podstawie przepisów Prawa budowlanego będących w jego właściwości. Wobec powyższego, ponieważ w rozpatrywanej sprawie postępowanie przed organami nadzoru budowlanego jest bezprzedmiotowe, podlega ono umorzeniu. Odnosząc się z kolei do sformułowanych w odwołaniach zarzutów organ II instancji stwierdził, iż z treści sentencji decyzji pierwszoinstancyjnej wynika jedynie, że umorzone zostało postępowanie w sprawie samowolnej rozbiórki oficyny wschodniej. Natomiast powód umorzenia postępowania w tej sprawie został wskazany w uzasadnieniu. O rozstrzygnięciu w przedmiotowej sprawie zdecydował brak istnienia budynków oficyny wschodniej na terenie nieruchomości przy ul. [...] w C., których rozbiórka wymagała pozwolenia na rozbiórkę, nie zaś kwestia samowoli budowlanej, o której mowa w decyzji. Natomiast w kwestii samowoli budowlanej organ wyjaśnił, że brak zapisu w rejestrach Wydziału Administracji Architektoniczno-Budowlanej Urzędu Miasta C. dotyczących pozwolenia na budowę lub na użytkowanie dla przedmiotowych obiektów budowlanych jak i brak własnej ściany rozpatrywanych budynków wzdłuż granicy mogą wskazywać na samowolę budowlaną. Zgadzając się natomiast z zawartym w odwołaniu stwierdzeniem, że przepisy o archiwizacji nie nakładały obowiązku przechowywania dokumentacji do roku [...] organ stwierdził, iż istniał jednak obowiązek prowadzenia rejestrów w sprawie pozwoleń na budowę lub użytkowanie obiektów budowlanych wynikający z Zarządzenia Nr 36 Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 12 grudnia 1975 r. w sprawie ustalenia jednolitego rzeczowego wykazu akt dla urzędów terenowych organów administracji państwowej. Organ stwierdził nadto, że umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie nastąpiło z powodu jego bezprzedmiotowości a zatem rozstrzygnięcie, które zapadnie w postępowaniu karnym nie ma waloru zagadnienia wstępnego.
Pismem z dnia [...] r. radca prawny A. S., pełnomocnik R. S., J.D. i B. D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji zarzucając jej :
1/ obrazę art. 156 § 1 pkt 1 w związku z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. polegającą na wydaniu decyzji w I instancji przez organ podlegający wyłączeniu z mocy prawa, na co nie zareagował organ odwoławczy,
2/ obrazę art. 77 § 1 i 4, art. 7, 8, 9,11 k.p.a., mającą istotny wpływ na wynik sprawy, polegającą na nie wyjaśnieniu wszystkich okoliczności i pominięciu zarzutów zgłaszanych przez skarżących w toku postępowania oraz zaniechaniu przeprowadzenia własnych ustaleń, co w konsekwencji doprowadziło do niesłusznego, przedwczesnego umorzenia postępowania.
W uzasadnieniu pełnomocnik podniosła m.in., iż postępowanie w sprawie wydania decyzji rozbiórkowej z dnia [...] r. zostało wznowione, a jako organ właściwy do przeprowadzenia postępowania wznowieniowego i rozstrzygnięcia istoty sprawy wyznaczony został Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. Zarówno wznowienie postępowania jak i postępowanie odnośnie samowoli rozbiórkowej dotyczą tych samych obiektów budowlanych na działce przy ul. [...], o czym świadczy prowadzenie spraw pod jedną sygnaturą, w oparciu o ten sam materiał dowodowy, a nadto zachodzi tożsamość stron, jedność czasu i miejsca zdarzenia. Okoliczność ta znana była [...] Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w K. Konsekwencją powyższych okoliczności powinno być zatem uchylenie z urzędu przez organ II instancji zaskarżonej decyzji jako nieważnej, na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Mimo złożonych wniosków o wyłączenie kierownika organu I instancji i jego zastępcy (pismo pełnomocnika skarżących z dnia [...] r.) organ wnioski te zignorował, a [...] WINB faktu tego nie zauważył, wbrew nakazowi wynikającemu z art. 24 § 3 k.p.a. Ponadto organy nadzoru budowlanego naruszyły przepisy postępowania nie wyjaśniając wszystkich okoliczności sprawy i nie odnosząc się do zarzutów skarżących, w szczególności zawartych w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej, którą zaskarżona decyzja utrzymała w mocy. Odrębną kwestią jest, zdaniem pełnomocnika, niezgodne z prawem uchylenie się organu odwoławczego od rozstrzygnięcia istoty sprawy, tym bardziej, że nie zrobił tego organ I instancji. Przedmiotem postępowania nie były przecież rozebrane budynki, a zaistnienie bądź nie zaistnienie samowoli rozbiórkowej. Samo stwierdzenie rozbiórki budynków nie dawało podstaw do uznania sprawy za bezprzedmiotową, skoro nie ustalono czy i kto oraz w jaki sposób nakazał rozebranie budynków lub nie przeciwdziałał w rozebraniu budynków w dobrym stanie technicznym, co wymagało wyjątkowo wnikliwego i wszechstronnego zbadania sprawy. Stwierdzenie we właściwym postępowaniu podmiotów winnych wyrządzenia szkody skarżącym jest konieczne do zrealizowania ich prawa, wynikającego z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i Kodeksu cywilnego.
Skarga została wniesiona w terminie. Z uwagi jednak na wadliwe opłacenie przez pełnomocnika wpisu od skarg, skargi J. i B. D. zostały przez tut. Sąd odrzucone postanowieniem z dnia [...] r.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty, które zawarł był w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, iż wniosek o wyłączenie PINB dla miasta C. dotyczył jedynie postępowania wznowieniowego, nie zaś postępowania w sprawie samowolnej rozbiórki oficyny.
Dodatkowym pismem pełnomocnik skarżącej R. S. nadesłała wydaną w ramach postępowania wznowieniowego decyzję wyznaczonego do rozpoznania sprawy Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] r. nr [...] uchylającą decyzję rozbiórkową z dnia [...] r. i umarzającą postępowanie w sprawie złego stanu technicznego budynków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie może zostać uwzględniona.
Przystępując do szczegółowych rozważań należy w pierwszej kolejności odnieść się do podnoszonego przez pełnomocnika skarżącej zarzutu, iż decyzję pierwszoinstancyjną wydał organ podlegający wyłączeniu w sprawie. Zarzut ten, zdaniem Sądu, jest nietrafny. Sąd wyjaśnia w tym miejscu, że w piśmie z dnia [...] r., w którym fachowy pełnomocnik R. S. radca prawny A. S. zwróciła się o wyłączenie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta C. i jego Zastępcy, a także st. inspektora M. C., jednoznacznie wskazała w nagłówku, że pismo owo cyt. "dot. wznowionego postępowania w sprawie prawomocnej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta C. z dnia [...] r. znak [...]". Nie złożyła natomiast wniosku o wyłączenie wymienionych wyżej osób w innych dotyczących dokonanej rozbiórki postępowaniach, z udziału w których mocą postanowienia PINB dla miasta C. z dnia [...] r. wyłączono jedynie st. inspektor M. C.. Także przedłożone przez pełnomocnika postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. wyznaczające jako organ właściwy PINB w L. odnosi się jedynie do przeprowadzenia postępowania wznowieniowego. Kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera natomiast żadnych przepisów automatycznie rozciągających wyłączenie organu w jednym postępowaniu na inne, nawet przedmiotowo bądź funkcjonalnie z nim związane.
Oceniając z kolei podjęte przez organy rozstrzygnięcia wskazać trzeba, iż w myśl art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2006 r., I OSK 967/05, LEX nr 201507). Bezprzedmiotowym może być zatem postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2006 r., II SA 428/01, LEX nr 137801). W konsekwencji postępowanie można zakwalifikować jako bezprzedmiotowe, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej. Niedopuszczalnym jest zatem umorzenie postępowania o ile przedmiot w odniesieniu, do którego postępowanie zostało wszczęte istnieje, a sprawa może zostać załatwiona drodze decyzji lub postanowienia.
Zważyć w tym miejscu należy, iż wszczynając w dniu [...] r. postępowanie administracyjne Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta C. określając jego przedmiot wskazał, iż postępowanie toczyć się będzie w sprawie "samowolnej rozbiórki oficyny wschodniej na terenie nieruchomości przy ul. [...] w C.". Postępowanie to zostało następnie umorzone w konsekwencji ustalenia, jak stwierdził w uzasadnieniu podjętej w dniu [...] r. organ I instancji, że wskazany obiekt istotnie został całkowicie rozebrany, a Prawo budowlane nie przewiduje możliwości nakazania odbudowy (co następnie zaakceptował [...] WINB w K.). W konsekwencji, w ocenie organów, postępowanie stało się bezprzedmiotowe i musiało zostać umorzone.
Skład orzekający podziela co do zasady przekonanie orzekających w sprawie organów o konieczności umorzenia prowadzonego postępowania w przedmiocie samowolnej rozbiórki w sytuacji gdy brak materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. W razie bowiem dokonania rozbiórki całkowitej (a więc w warunkach wykraczających poza możliwość nakazania przywrócenia obiektu do stanu poprzedniego- art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane) postępowanie istotnie uznać należy za bezprzedmiotowe. Żaden bowiem przepis nie zezwala na wydanie wówczas decyzji deklaratoryjnej potwierdzającej dokonanie robót samowolnych.
Zważyć jednak należy, iż wbrew tezom zawartym w rozstrzygnięciach organów I i II instancji, przedłożony Sądowi materiał wcale nie dowodzi w sposób przekonujący i jednoznaczny by dokonana rozbiórka istotnie miała charakter samowolny, pozostawiając w tej mierze istotne wątpliwości. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż przedłożone akta administracyjne nie obejmują dokumentacji poprzedzającej wydanie decyzji rozbiórkowej, nie obejmują też dokumentacji zakończonej odrębną decyzją rozbiórkową odnoszącą się do sąsiedniej nieruchomości, co już samo przez się utrudnia jakąkolwiek w tej mierze ocenę. Nadto zauważyć trzeba, iż jak wynika z nakazującej rozbiórkę decyzji z dnia [...] r. będący współwłaścicielami nieruchomości inwestorzy A. i M. F. zostali zobligowani do rozbiórki cyt. "nie użytkowanych, będących w stanie ruiny, budynków usytuowanych na działce przy ul. [...] w C. oraz uporządkowanie terenu". Zawarty w osnowie decyzji nakaz nie wyliczał obiektów mających podlegać rozbiórce wyraźnie sugerując zatem, iż chodzi o wszystkie położone na wskazanej działce obiekty spełniające kryterium nie użytkowania i pozostawania w stanie ruiny. Nie wskazał nadto czy wszystkie obiekty na przedmiotowej działce zdaniem organu są w takiej właśnie kondycji, czy też jedynie niektóre z nich. Także uzasadnienie decyzji, niejasno odwołujące się do innej decyzji rozbiórkowej z [...] r., a nadto stwierdzające iż cyt. "część" nie użytkowanych, w stanie ruiny, obiektów usytuowana jest wzdłuż granicy z działką przy ul. [...], co sugeruje, że są jeszcze na działce także inne obiekty w podobnej kondycji, nie było w tym zakresie klarowne. Dodać nadto należy, iż jak wynika z dołączonej do akt sprawy notatki urzędowej z dnia [...] r. sporządzonej przez wezwanego na teren prowadzonych prac policjanta z Komisariatu [...] w C., sierżanta P. M., czynności rozbiórkowe dokonywano pod kierunkiem uprawnionego kierownika budowy pozostającego w przekonaniu, że decyzja obejmuje całość zabudowań, a nadto potwierdzającego pismem z dnia [...] r., notabene w niezgodzie z twierdzeniami skarżącej, że jego zdaniem oficyna była w stanie technicznym cyt. "katastrofalnym". Także obecna na działce st. inspektor nadzoru budowlanego z Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla miasta C. M. C. wedle sierżanta P. M. potwierdziła, iż prawomocne decyzje rozbiórkowe obejmują rozbiórkę wszystkich położonych na działce budynków. Wskazane okoliczności stawiają pod znakiem zapytania wyrażoną przez orzekające w sprawie organy tezę o samowolnym działaniu inwestorów, przyjmującą, że przedmiotowa oficyna nie została przez organ objęta decyzją nakazującą rozbiórkę. Tezy tej orzekające w I i II instancji organy przekonująco nie wykazały innymi dowodami, nie wyjaśniając tym samym w sposób jednoznaczny i wszechstronny wszystkich okoliczności sprawy.
Pomimo opisanych wyżej wątpliwości podjęte przez organy rozstrzygnięcia w zakresie swej osnowy uznać należy za poprawne co tym samym oznacza, że uchybienia w zakresie wyjaśnienia sprawy nie miały wpływu na wynik postępowania. Także bowiem w wypadku ewentualnego ustalenia, iż do samowoli w istocie nie doszło prowadzone postępowanie administracyjne musiałoby podlegać umorzeniu z powodu jego bezprzedmiotowości wynikającej ze stwierdzenia braku przedmiotu w odniesieniu, do którego postępowanie zostało wszczęte (samowoli).
Także i w tym wypadku rozstrzygnięcie co do meritum byłoby zatem takie samo, co tym samym, w świetle art. 145 p.p.s.a., nie daje Sądowi możliwości uchylenia zaskarżonej decyzji celem poczynienia dodatkowych ustaleń.
Za nietrafne uznać należy nadto żądanie skarżącej aby decyzja jednoznacznie stwierdzała czy i kto personalnie oraz w jaki sposób jest odpowiedzialny za nakazanie rozbiórki i kto nie przeciwdziałał w rozebraniu budynków pozostających, zdaniem skarżącej, w dobrym stanie. Okoliczność, czy określone roboty były, czy nie samowolą budowlaną, jest bowiem elementem stanu faktycznego, którego ustalenie ani nie kończy sprawy, ani nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty (art. 104 § 2 k.p.a.). Żaden przepis prawa materialnego nie przewiduje ustalenia takiej okoliczności decyzją administracyjną bądź postanowieniem. Z kolei związane z dokonaną rozbiórką roszczenia współwłaścicieli nieruchomości wykraczają poza zakres kognicji sądu administracyjnego.
W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło