II SA/Gl 660/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Protokolant specjalista Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2017 r. sprawy ze skargi R. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy oddala skargę. W dniu [...] r. do Starosty [...] wpłynął wyrok Sądu Rejonowego K. – Z. sygn. akt [...] z dnia [...] r. orzekający wobec R. A. środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych za wyjątkiem pojazdów do kierowania którymi upoważnia prawo jazdy kategorii "C, C1, CE, C1E". W następstwie tego wyroku Starosta [...] na podstawie art. 182 § 2 k.k.w., decyzją [...] z [...] r. cofnął R. A. uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kat. "A, A1, A2, B1, B, BE, T" na okres 3 lat liczony od dnia [...] r. do dnia [...] r. Dnia [...] r. R. A. złożył wniosek o wydanie prawa jazdy kat. "C, C1, C1E, CE". Decyzją z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 10 ust. 1 i art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j.: Dz. U. 2016, poz. 627 z późn. zm.) Starosta [...] odmówił zwrotu R. A. prawa jazdy kategorii C, C1, C1E, CE. W uzasadnieniu organ przywołał fakt wydania wobec strony prawomocnego wyroku, w którym orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, dla których przewidziana jest kategoria B na okres 3 lat. Ustawodawca wyraźnie wskazał zaś w art. 12 ust. 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami, że prawo jazdy nie może być wydane osobie ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kat. C, C1, D, D1, BE, CE, C1E, DE, D1E w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kat. B - co ma miejsce w niniejszej sprawie. W odwołaniu R. A. podniósł, że decyzja administracyjna Starosty [...] odmawiająca zwrotu prawa jazdy w zakresie kategorii C, C1, CE, CE1 modyfikuje w sposób rażąco niezgodny z zamierzeniem ustawodawcy zastosowany przez Sąd środek karny. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało zaskarżoną doń decyzję pierwszoinstancyjną w mocy. W uzasadnieniu wskazało, iż zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Stosownie do brzmienia art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ww. ustawy przepis ten ma również zastosowanie wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Kolegium wskazało następnie, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] r. ([...]) R. A. został uznany za winnego udzielenia korzyści majątkowej w kwocie 100 euro funkcjonariuszom Policji w celu skłonienia ich do naruszenia przepisów prawa i zaniechania wykonywania z jego udziałem czynności procesowych w związku z podejrzeniem prowadzenia przez niego samochodu w stanie nietrzeźwości oraz został uznany za winnego prowadzenia w ruchu lądowym samochodu osobowego marki [...] o nr rej [...] będąc w stanie nietrzeźwości, na skutek czego Sąd orzekł wobec R. A. środek kamy w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres trzech lat, za wyjątkiem pojazdów, do kierowania którymi upoważnia prawo jazdy kat. C, C1, C1E i CE. Powyższe ustalenia są w sprawie bezsporne, przedmiotem wątpliwości pozostaje natomiast kwestia wydania - zwrotu R. A. prawa jazdy w zakresie posiadanych przez niego innych kategorii aniżeli kategoria objęta wyrokiem Sądu. Kolegium podziela w tej mierze stanowisko organu I instancji, wskazując że przy interpretacji unormowań zawartych w art. 12 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami nie można poprzestać wyłącznie na wykładni językowej. Wykładnia celowościowa art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami pozwala twierdzić, że na podstawie tego przepisu starosta jest zobligowany do niewydawania prawa jazdy kategorii między innymi: A, C, C+E w czasie trwania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, przy czym zakaz ten odnosi się nie tylko do kierowców ubiegających się po raz pierwszy o prawo jazdy danej kategorii (innego niż kategoria B), w czasie trwania zakazu, ale dotyczy również kierowców posiadających już takie uprawnienia - przez wstrzymanie możliwości ich wykonywania na czas trwania zakazu sądowego, orzeczonego co do pojazdów objętych prawem jazdy kategorii B. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której osoba z orzeczonym sądownie zakazem prowadzenia pojazdów objętych prawem jazdy kategorii B mogłaby - w okresie obowiązywania zakazu - wciąż korzystać z innych uprawnień do prowadzenia pojazdów i nadal stwarzać zagrożenie w ruchu przez prowadzenie innych pojazdów w stanie nietrzeźwości. Fakt, że przed wyrokiem sądu karnego kierujący legitymował się prawem jazdy obejmującym kat. B oraz C, zaś sąd rejonowy prawomocnym wyrokiem odebrał mu je tylko częściowo, tzn. zakazał prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie kat. B, nie oznacza, że w trakcie obowiązywania tego zakazu, skarżący może prowadzić pojazdy mechaniczne objęte pozostałymi kategoriami. Taka działalność jest bowiem objęta zakazem wprowadzonym w unormowaniach art. 12 ustawy o kierujących pojazdami, (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 23 lipca 2014 r. III SA/Wr 265/14; opubl. OSG 2015/4/26). Pismem z dnia 16 czerwca 2017 r., R. A. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na ww. decyzję Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: art. 12 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez utrzymanie w mocy odmowy zwrotu skarżącemu prawa jazdy kat. C, C1, C1E, CE, pomimo wyraźnej treści prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego K. – Z. w K. z dnia [...] r., art. 42 § 2 k.k., poprzez utrzymanie w mocy odmowy zwrotu skarżącemu prawa jazdy kat. C, C1, C1E, CE, pomimo wyraźnej treści prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego K. – Z. w K. z dnia [...] r. W uzasadnieniu skarżący przytoczył fragmenty uzasadnienia ww. wyroku karnego. Wniósł o wzięcie pod uwagę jego trudnej sytuacji materialnej i osobistej. Bardzo zależy mu na tym, aby mógł dalej pracować, ponieważ jest głównym żywicielem rodziny. Chce także nadal spłacać długi poczynione przez żonę. Skarżący zaakcentował nadto, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zamiast dokonać wykładni językowej przepisu art. 12 ustawy o kierujących pojazdami dokonało w sposób nietrafny i nieuprawniony wykładni celowościowej. Wyraził nadto przypuszczenie, że Kolegium nie zbadało dokładnie jego przypadku, a uzasadnienie dotyczy innej sprawy, na co mogłoby wskazywać to, że w uzasadnieniu pojawia się nie jego nazwisko, a nazwisko R. M. Skarga została wniesiona w terminie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty, które zawarł był w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, co do meritum odpowiada obowiązującemu prawu, pozostaje też w pełnej zgodności z funkcją i celami norm regulujących kwestie bezpieczeństwa użytkowników dróg i czasowej eliminacji z ruchu drogowego kierowców stanowiących zagrożenie dla bezpieczeństwa. Tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem składu orzekającego, nie może zostać uwzględniona. W pierwszej kolejności należy w tym miejscu wskazać, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć organów stanowiły przepisy art. 12 ust. 1 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami w treści nadanej ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. 2014, poz. 970). Zgodnie z powołanymi przepisami, prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu (art. 12 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy). Przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: 1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A; 2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D (art. 12 ust. 2 ustawy). Z dniem 25 października 2014 r. nastąpiła zatem nowelizacja art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami poprzez wskazanie, że przepis ten odnosi się nie tylko do osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii, lecz także do osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy danej kategorii. Wcześniej, tj. przed ww. zmianą, regulacja art. 12 ust. 2 stanowiła jedynie, że przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy, nie określając wprost, że należy go stosować także względem osoby ubiegającej się o jego zwrot. Podkreślić należy, że przepis art. 12 ust. 2 powołanej ustawy w znowelizowanym brzmieniu znajduje zastosowanie jedynie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy (vide art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami). Ustawa weszła w życie w dniu 24 sierpnia 2014 r., zaś ww. przepis art. 12 ust. 2 ustawy wszedł w życie w dniu 25 października 2014 r. (art. 15 pkt 1 ustawy o zmianie ustawy o kierujących pojazdami). Wobec tego, iż przepisy znowelizowanej ustawy mają zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy (tj. po dniu 25 października 2014 r.), nie ulega wątpliwości, że w stosunku do skarżącego znowelizowane przepisy mają zastosowanie, bowiem zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych przez skarżącego został orzeczony po tej dacie, jako że wyrok w tym przedmiocie zapadł w dniu [...] r., a uprawomocnił się [...] r. W konsekwencji w przedmiotowej sprawie zastosowanie winny mieć przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami w wersji nadanej ww. ustawą zmieniającą. Podkreślenia wymaga zatem, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] r. (sygn. akt [...]) R. A. został uznany za winnego udzielenia korzyści majątkowej w kwocie 100 euro funkcjonariuszom Policji w celu skłonienia ich do naruszenia przepisów prawa i zaniechania wykonywania z jego udziałem czynności procesowych w związku z podejrzeniem prowadzenia przez niego samochodu w stanie nietrzeźwości, jak również został uznany za winnego prowadzenia w ruchu lądowym samochodu osobowego marki [...] o nr rej [...] będąc w stanie nietrzeźwości, na skutek czego Sąd orzekł wobec R. A. środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres trzech lat, za wyjątkiem pojazdów, do kierowania którymi upoważnia prawo jazdy kat. C, C1, C1E i CE. W art. 12 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami wymienione zostały okoliczności, których wystąpienie uniemożliwia wydanie prawa jazdy. Jedną z takich okoliczności stanowi wymieniony w pkt 2 tego przepisu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu, w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z mocy regulacji art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, okoliczność wyłączająca możliwość wydania prawa jazdy określoną w pkt 2 art. 12 ust. 1, odnosi się także do innych kategorii uprawnień w zakresie prawa jazdy, niż objętych orzeczonym zakazem. Tym samym więc w znowelizowanym stanie prawnym, z wyraźnej woli ustawodawcy, skutki zdarzenia prawnego, jakim jest prawomocny wyrok zakazujący prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie określonej kategorii, zostały rozciągnięte na inne uprawnienia do prowadzania pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy tej innej kategorii, jaki i dysponującym już takim prawem jazdy. Do powyższego wniosku prowadzą nie tylko dyrektywy wykładni językowej, ale także i celowościowej. Wbrew bowiem twierdzeniom skargi zarówno obecne literalne brzmienie przepisu art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, jak i ratio legis tej regulacji oraz towarzysząca nowelizacji wyraźna wola prawodawcy, nakazują zdaniem Sądu, rozumieć ten przepis w ten sposób, iż odnosi się on także względem osób, którym zatrzymano prawo jazdy lub cofnięto uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii nie objętej orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów mechanicznych. Rozróżnienie w akcie prawnym instytucji wydania prawa jazdy, zwrotu prawa jazdy i przywrócenia uprawnień w zakresie prawa jazdy, fakt wyraźnego dodania do treści analizowanego przepisu tych dwóch ostatnich instytucji prawnych, nie pozwalają na wyłączenie którejś z nich z konsekwencji objętych przepisem art. 12 ustawy o kierujących pojazdami. Nie ulega wątpliwości, że celem ustawodawcy w ramach przyjętych rozwiązań prawnych było niedopuszczanie do ruchu drogowego osób, które w sposób znaczący zagroziły bezpieczeństwu w komunikacji. Taką osobą jest osoba prowadząca pojazd w stanie nietrzeźwości. Nie sposób przyjąć, aby osoba ta, mając orzeczony sądownie zakaz prowadzenia pojazdów określonej kategorii, mogła w okresie obowiązania zakazu wciąż korzystać z innych uprawnień do prowadzenia pojazdów i nadal stwarzać (niekiedy wręcz większe) zagrożenie w ruchu przez prowadzenie innych pojazdów w stanie nietrzeźwości. Dlatego też nie tylko wykładnia językowa przepisu art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, a więc wyraźne rozciągnięcie względem osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, skutków orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na inne kategorie niż objęte zakazem, ale także racje celowościowe omawianych rozwiązań legislacyjnych, wyrażające się w potrzebie zapewnienia bezpieczeństwa w komunikacji, nakazują przyjąć, iż w przepisie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami wyrażony został jednoznaczny nakaz niewydawania przez organ administracyjny osobom ubiegającym się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy obejmującego wskazane w ustawie kategorii, w czasie trwania orzeczonego sądownie zakazu prowadzenia pojazdów kategorii B. Nietrafne są także sformułowane w skardze zarzuty co do naruszenia przez organy, zdaniem skarżącego, art. 42 kodeksu karnego. Jak to już bowiem wskazano powyżej, przywołując orzecznictwo NSA, organy nie rozszerzyły orzeczonej wyrokiem kary za występek, albowiem nie leży to w ich właściwości, a jedynie, na podstawie norm prawa administracyjnego, zastosowały konstrukcję przewidzianą w ustawie o kierujących pojazdami jako skutek orzeczenia przez sąd karny odpowiedniego zakazu. Pogląd ten jest utrwalony w orzecznictwie NSA. Warto w tym miejscu przykładowo przypomnieć np. wyroku z dnia 9 grudnia 2015 r. sygn. akt 678/14, w którym Naczelny Sąd Administracyjny zaakcentował, iż nie można zgodzić się ze stanowiskiem że zaprezentowana w interpretacja przepisu art. 12 ust. 2 in fine ustawy o kierujących pojazdami rozszerza zakres środka karnego. Tym samym niedopuszczalnym jest przyjęcie, że poprzez wykonanie swoich obowiązków organ administracji rozszerzył treść wyroku Sądu Rejonowego. Z wyroku sądu karnego wynika bowiem bezpośredni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, a pośrednio również zakaz prowadzenia pojazdów innych kategorii gdyż ustawodawca rozciągnął skutki orzeczenia karnego w zakresie prawa jazdy kategorii B także na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów, przy czym skutki te dotyczą zarówno ubiegającego o prawo jazdy określonej kategorii, jak i dysponującego już takim prawem jazdy. W konsekwencji nie mogą odnieść skutku te argumenty skarżącego, które cytują fragmenty uzasadnienia wyroku karnego i podnoszą chęć wykonywania zawodu, długi żony, chorobę itp. Zdaniem tut. Sądu prawidłowo zatem co do meritum organ I instancji odmówił wydania (zwrotu prawa jazdy), poprawnie w konsekwencji Kolegium, rozstrzygnięcie to utrzymało w mocy. Zarówno postępowanie przed organem I instancji, jak też postępowanie odwoławcze odpowiadały wymogom k.p.a., a sprawa wbrew twierdzeniom skargi, podlegała wnikliwej analizie. Zaskarżona decyzja odpowiada nadto wymogom art. 107 § 3 k.p.a., zawierając wszystkie wskazane w przepisie tym elementy. Także zarzut jednokrotnego błędnego użycia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji imienia i nazwiska R. M., co zdaniem skarżącego świadczy o niedokładnym zbadaniu jego sprawy, nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie choć istotnie błąd taki w decyzji widnieje. Ponieważ jednak w tej samej decyzji ośmiokrotnie wskazano poprawnie imię i nazwisko skarżącego, a treść zarówno poprawnej osnowy, jak i całego uzasadnienia nie pozwala na jakiegokolwiek wątpliwości kogo decyzja dotyczy i czyje odwołanie podlega rozpoznaniu, jednokrotne wskazanie, o którym mowa, nosi znamiona ewidentnej oczywistej omyłki komputerowej. W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi uznając ją za niezasadną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2017, poz. 1369 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji.