III SA/Wr 265/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Protokolant specjalista Katarzyna Jastrzębska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 23 lipca 2014 r. sprawy ze skargi S.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy kategorii A,C,C+E oddala skargę. Skarżący posiadał uprawnienia do kierowania pojazdami kat. A ,B,C,B+E,C+E. Wyrokiem z dnia [...] września 2013 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w Z. S. orzekł wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B w ruchu lądowym, na okres 2 lat i zaliczył skarżącemu na poczet orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych okres zatrzymania prawa jazdy od dnia [...] czerwca 2013 r. Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. Starosta Z. cofnął skarżącemu prawo jazdy kat. B na okres dwóch lat licząc od dnia [...] czerwca 2013 r., skarżący pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. wniósł o wydanie prawa jazdy kat. A,C,C+E. Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. organ I instancji odmówił skarżącemu wydania prawa jazdy w zakresie kategorii A,C,C+E z powodu orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów, dla których wymagane jest prawo jazdy kat. B. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 2, pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy kat. AM,A1,A2,A,C1,C,D1,D nie może być wydane osobie, w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującym uprawnienie w zakresie prawa jazdy kat. B (pkt2), natomiast prawo jazdy kategorii B+E,C1+E,C+E,D1+E,D+E w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1,C,D1,D (pkt 3). Skarżący od decyzji tej wywiódł odwołanie wskazując naruszenie art. 14 pkt 7 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, art. 91 ust. Konstytucji RP, a także art. 12 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami poprzez rozszerzenie orzeczonego wyrokiem karnym zakazu kierowania pojazdami kat. B, również na pojazdy, dla których kierowania wymagane jest prawo jazdy kat. A,C,C+E. Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji w pierwszej kolejności przywołał treść art. 12 ust.1, ust.2, ust.3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami oraz treść art. 11 ust.4 tej ustawy a następnie wskazał, że przepisy te mają zastosowanie zarówno do kierowców ubiegających się po raz pierwszy o prawo jazdy danej kategorii, innej niż kat. B w czasie trwania zakazu, jak i do kierowców posiadających już takie uprawnienia wstrzymując możliwość ich wykonywania na czas orzeczonego zakazu sądowego, do pojazdów kat. B. Organ odwoławczy na poparcie swojej tezy przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych. SKO w W. przypomniało, że skarżący nie posiada uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, zatem nie może również kierować pojazdami kategorii A,C,C+E , tym samym nie może być wydane skarżącemu prawo jazdy tych kategorii w czasie orzeczonego zakazu przez sąd. Od niniejszej decyzji skarżący wywiódł skargę do WSA we Wrocławiu zarzucając jej naruszenie prawa materialnego 1) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 10 ust. 1, art. 11 ust.4 oraz art. 12 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy o kierujących pojazdami poprzez błędne przyjęcie, że ww. przepisy mają zastosowanie w stosunku do osób posiadających już uprawnienie do prowadzenia pojazdów kategorii A,C,C+E, a ubiegających się jedynie o zwrócenie (a nie wydanie) prawa jazdy w zakresie tych kategorii; 2) art. 102 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami polegające na niezastosowaniu tego przepisu do skarżącego, który posiadając uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii A,C,C+E wnosił o zwrócenie (a nie wydanie) prawa jazdy w zakresie tych kategorii. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymało dotychczasowe stanowisko w tej sprawie wnosząc o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2014 r. skarżący przywołał treść postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2014 r., I KZP 29/13, w którym Sąd ten stwierdził, że orzeczenie przez sąd środka karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych określonego rodzaju nie narusza ustawy o kierujących pojazdami, a wyrażanie "osoba ubiegająca się o wydanie prawa jazdy" w rozumieniu art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami odnosić należy do podmiotu, który ubiega się o wydanie prawa jazdy potwierdzającego istnienie uprawnień, których nie posiadał w chwili prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie karne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w rozważaniach nad stanem faktycznym i prawnym sprawy przyjął, co następuje; Zakres kontroli sądowej wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze. zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Stosownie to tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja administracyjna nie narusza prawa, a to obliguje Sąd do oddalenia skargi. W rozpoznawanej sprawie organy administracyjne obu instancji zastosowały wobec skarżącego przepis prawa materialnego wyrażony w art. 12 ust 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151 ze. zm.; zwana dalej u.k.p.). Ustawodawca w treści powyższej regulacji zobowiązał administrację publiczną do niewydawania prawa jazdy w określonych w tym przepisie sytuacjach. Otóż prawo jazdy nie może zostać wydane min. osobie w stosunku, do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu (art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p). Jeżeli więc o wydanie prawa jazdy określonej kategorii zwróci się osoba z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdu w zakresie tej kategorii, to organ będąc związanym art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. jest zobowiązany wydać decyzję odmowną. Art. 12 ust 2 u.k.p. zawiera natomiast zakaz wydawania prawa jazdy innych kategorii niż ta kategoria, której dotyczy sądowy zakaz prowadzenia pojazdu mechanicznego. (patrz orzeczenie WSA w Rzeszowie z dnia 11 września 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 530/13). W niniejszej sprawie bezspornym jest, że wyrokiem z dnia [...] września 2013 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w Z. S. orzekł wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B w ruchu lądowym, na okres 2 lat. Skarżący posiadał natomiast uprawnienia do kierowania pojazdami kat. A, B,C,B+E, C+E. Innymi słowy wobec skarżącego wydany został zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B. Skarżący wystąpił zaś o wydanie prawa jazdy kategorii A,C,C+E. Na tle powołanych przepisów prawa nie sposób za skarżącym przyjąć, aby organy mogły wydać inne rozstrzygnięcie niż to, które zapadło w sprawie, a zatem rozstrzygnięcie o odmowie wydania skarżącemu prawa jazdy kategorii A,C,C+E. Prawomocne orzeczenie sądu karnego spowodowało bowiem, że skarżącemu nie można wydać nie tylko prawa jazdy kategorii B, a także tych kategorii o które się ubiegał, czyli kategorii A,C,C+E. W istocie z wyroku sądu karnego wynika dla strony bezpośredni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, a pośrednio - poprzez obowiązującą organy administracji publicznej treść przepisu art. 12 ust. 2 pkt 2, 3 u.k.p. (co wymaga podkreślenia Sądu) również zakaz prowadzenia pojazdów kategorii A,C,C+E. Decyzja organów konkretyzuje jedynie swą treścią obowiązujące wobec skarżącego zakazy z uwzględnieniem zapisów ustawy o kierujących pojazdami. Nie modyfikuje zatem w żaden sposób środka karnego. Uwzględnia jedynie treść ustawy o kierujących pojazdami zawierającą wykaz dolegliwości będących skutkiem (wprost) orzeczonego środka karnego przez sąd karny. Zaakcentowania wymaga, że ustawodawca w ustawie o kierujących pojazdami nałożył na organy administracji publicznej określone obowiązki (np. zakaz wydania prawo jazdy w sytuacjach dookreślonych w art. 12 u.k.p). Tym samym niedopuszczalnym jest przyjęcie, że poprzez wykonanie tych obowiązków organy administracji publicznej "wkraczają" w kompetencje sądu karnego, czy też modyfikują treść zapadłych przed tym sądem wyroków. Organy podejmują czynności jedynie w zakresie swoich właściwości. Stąd też Sąd – jako niezawisły – w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela poglądu wyrażonego w przywołanym przez pełnomocnika skarżącego w piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2014 r. postanowieniu z dnia [...] lutego 2014 r. o sygn. akt [...]. Przypomnienia wymaga ,że zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 tej ustawy, przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D (pkt 2)– w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, oraz względem ubiegającego się o wydanie prawa jazdy kategorii B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E (pkt 3) – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Przywołane unormowania wskazują, że ustawa o kierujących pojazdami przypisała wyrokowi zakazującemu prowadzenie pojazdów mechanicznych objętych prawem jazdy kategorii B walor zdarzenia prawnego w zakresie stosunków administracyjnych powstających w sferze uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Mając na uwadze charakter i znaczenie uprawnień objętych prawem jazdy kategorii B oraz powiązanie z innymi kategoriami (art. 6 ust. 1 pkt 12, pkt 15 ustawy o kierujących pojazdami), prawodawca w unormowaniu zawartym w art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami rozciągnął skutki orzeczenia karnego w zakresie prawa jazdy kategorii B także na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów, przy czym skutki te dotyczą jednako zarówno ubiegającego o prawo jazdy określonej kategorii, jak i dysponującego już takim prawem jazdy. Przy interpretacji unormowań zawartych w art. 12 ustawy o kierujących pojazdami nie można bowiem poprzestać wyłącznie na wykładni językowej, i z pominięciem celowości rozwiązań legislacyjnych przyjętych w tej ustawie twierdzić (jak czyni to skarżący), że dwuletni sądowy zakaz prowadzenia pojazdów objętych prawem jazdy kategorii B nie odnosi się do osób, które nabyły już wcześniej uprawnienia do prowadzenia pojazdów poza kategorią B. Zestawiając postanowienia art. 12 ustawy o kierujących pojazdami z treścią art. 178a § 1 w zw. z art. 42 Kodeksu karnego i art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego nietrudno dostrzec, że wspólnym celem tych unormowań jest bezpieczeństwo w komunikacji, wszak zachowania kwalifikowane, stypizowane w art. 178a Kodeksu karnego, godzą w bezpieczeństwo ruchu. Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Trzeba przy tym zauważyć, że – oprócz powiązania art. 12 ust. 1 pkt 2 i art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami z art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego i art. 178a § 1 Kodeksu karnego, przez zdarzenie jakim jest prawomocny wyrok sądu obwarowany zakazem prowadzenia pojazdów mechanicznych w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu, zobowiązujący organ administracji publicznej (właściwego starostę) do wydania decyzji cofającej skazanemu uprawnienia do prowadzenia pojazdu w orzeczonym zakresie, i obligujący ten organ do niewydawania tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu – unormowania zawarte w art. 12 ustawy o kierujących pojazdami mają także charakter autonomiczny w zakresie stosunku administracyjnoprawnego, który jest wynikiem wcześniejszego stosunku o charakterze karnoprawnym. Wykładnia celowościowa art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami pozwala twierdzić, że na podstawie tego przepisu starosta jest zobligowany do niewydawania prawa jazdy kategorii między innymi : A, C, C+E w czasie trwania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, przy czym zakaz ten odnosi się nie tylko do kierowców ubiegających się po raz pierwszy o prawo jazdy danej kategorii (innego niż kategoria B), w czasie trwania zakazu, ale dotyczy również kierowców posiadających już takie uprawnienia – przez wstrzymanie możliwości ich wykonywania na czas trwania zakazu sądowego, orzeczonego co do pojazdów objętych prawem jazdy kategorii B (wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 lipca 2013 r., III SA/Po 834/13; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 września 2013 r., II SA/Rz 530/13; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 października 2013 r., II SA/Ol 754/13 i z dnia 26 listopada 2013 r., II SA/Ol 845/13 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 marca 2014 r., III SA/Wr 883/13). Podzielając w pełni ten kierunek orzecznictwa sądów administracyjnych, należy zauważyć, że inne rozumienie art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami doprowadziłoby do sytuacji, w której osoby nieposiadające w dacie orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B prawa jazdy innej kategorii, nie mogłyby się ubiegać o wydanie prawa jazdy i kierować pojazdami np. kategorii C, D, gdy tymczasem osoby posiadające już takie uprawnienia w dacie orzeczonego zakazu mogłyby je swobodnie wykonywać. Oznaczałoby to nierówne traktowanie sprawców, wobec których orzeczono sądownie taki sam zakaz, ale – co najważniejsze – byłoby to sprzeczne z celem przyjętych rozwiązań prawnych, jakim jest niedopuszczanie do ruchu drogowego osób, które swoim postępowaniem, przez prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości, zagroziły bezpieczeństwu w komunikacji. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której osoba z orzeczonym sądownie zakazem prowadzenia pojazdów objętych prawem jazdy kategorii B mogłaby – w okresie obowiązania zakazu – wciąż korzystać z innych uprawnień do prowadzenia pojazdów i nadal stwarzać (niekiedy wręcz większe) zagrożenie w ruchu przez prowadzenie innych pojazdów (np. autobusu – prawo jazdy kat. D) w stanie nietrzeźwości. Fakt, że przed wyrokiem sądu karnego skarżący legitymował się prawem jazdy obejmującym kat. A, B, C,B+E, C+E, zaś Sąd Rejonowy w Z. S. prawomocnym wyrokiem odebrał mu je tylko częściowo, tzn. zakazał prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie kat. B, nie oznacza, że w trakcie obowiązywania tego zakazu, skarżący może prowadzić pojazdy mechaniczne objęte pozostałymi kategoriami. Taka działalność jest bowiem objęta zakazem wprowadzonym w unormowaniach art. 12 ustawy o kierujących pojazdami. Organy orzekające w sprawie nie tylko nie naruszyły art. 12 ustawy o kierujących pojazdami, ale także zebrały materiał dowodowy wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy, nie uchybiając przy tym elementarnym zasadom procedury administracyjnej. Dodatkowo należy wskazać, że wbrew twierdzeniom skarżącego zawartym w skardze S. S. wystąpił w dniu [...] grudnia 2013 r. o wydanie dokumentu – prawo jazdy kategorii A,C,C+E o czym bezspornie świadczy jego pisemny wniosek znajdujący się w aktach sprawy. Natomiast w opinii Sądu wobec obowiązujących w tym zakresie i przywołanych w uzasadnieniu wyroku przepisów prawa twierdzenia skarżącego jakoby domagał się on zwrócenia , a nie wydania prawa jazdy kat. A,C,C+E nie ma znaczenia dla prawidłowego rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy. Resumując wskazać należy, że Sąd rozpoznając niniejszą sprawę nie dopatrzył się błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 10 ust. 1, art. 11 ust, 4 oraz art. 12 ust. 2 pkt 3 i 4 oraz art. 102 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, także innych naruszeń, które mogły skutkować wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, chociaż sama decyzja nie zawiera rozważań w tym zakresie. Aczkolwiek uchybienie to choć zaistniało, to nie wpłynęło na zmianę kierunku rozstrzygnięcia Sądu. Z powyższych przyczyn orzeczono o oddaleniu skargi w oparciu o art. 151 p.p.s.a.