II SA/Gl 687/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie : Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z nadesłanego formularza PPF wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoim małżonkiem, zamieszkując w budynku o pow. 110 m2. W skład majątku skarżącej wchodzi również lokal mieszkalny o pow. 55m2, nieruchomość rolna o pow. 6,69 ha oraz budynki gospodarcze. Skarżąca zadeklarowała, że nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Źródłem jej utrzymania się jest renta rolnicza w wysokości 517 zł, sprzedaż [...] – około 2626 zł a także emerytura jej małżonka w wysokości 2123 zł. Koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa strona określiła na kwotę około 1600 zł. W druku formularza wnioskodawczyni podkreśliła, że zarówno ona jak i jej małżonek ze względu na stan zdrowia znajdują się pod stałą opieką lekarską, co generuje dodatkowe koszty. Ponadto w skarżąca wyjaśniła, że otrzymała dopłaty bezpośrednie w wysokości 12.200,00 zł jednak całość środków uzyskanych z dopłat bezpośrednich przeznaczyła na zakup nawozów. Skarżąca wskazała także, że ze względu na niepełnosprawność małżonka co miesiąc na leczenie przeznacza kwotę około 200 zł. Strona przedstawiła również sporządzone przez siebie zestawienie miesięcznych wydatków przeznaczanych na pokrycie bieżących potrzeb. Z zestawienia oraz z dokumentów nadesłanych przy sprzeciwie wynika, że na ubezpieczenie budynków strona przeznacza rocznie 882 zł (nadesłana kopia polisy ubezpieczeniowej); na energię elektryczną – 340 zł miesięcznie; zakup opału na zimę pochłania około 3000 zł (można domniemywać, że na sezon); podatek rolny to kwota 41 zł (kwartalnie), odbiór odpadów pochłania 126 zł miesięcznie; usługi telekomunikacyjne – 124,89 zł, zaś zakup paszy dla bydła – około 800 zł. Postanowieniem z dnia 18 września 2015 r. referendarz Sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła sprzeciw. Do sprzeciwu strona dołączyła dokumenty potwierdzające wysokość swojej renty (517 zł), emerytury męża (2123 zł ) oraz fakturę za sprzedaż [...] (2626 zł). Do sprzeciwu strona załączyła dokumenty potwierdzające wysokość stałych miesięcznych wydatków, koszt zakupów lekarstw. Strona dołączyła też decyzję Agencji Rynku Rolnego nakładającą na nią opłatę w wysokości 2460 zł dla dostawcy [...] za przekroczenie przysługującej kwoty indywidualnej dostaw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: W pierwszej kolejności zauważyć przyjdzie, że zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżąca wniosła o zwolnienie z kosztów sądowych czyli o prawo pomocy w zakresie częściowym, zatem do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie konieczne jest uznanie, że skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe, a zatem sąd bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy (postanowienie NSA z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 400/13). Tymczasem z nadesłanych dokumentów wynika, iż łączny dochód netto w rodzinie skarżącej wynosi 3600 zł. Kwota ta uwzględnia juz zadeklarowane przez stronę średnie miesięczne wydatki na prowadzenie gospodarstwa rolnego w wysokości 1600 zł. Sąd obliczając dochód nie brał pod uwagę uzyskiwanych dopłat bezpośrednich do prowadzonego gospodarstwa rolnego przyjmując wyjaśnienie skarżącej, że kwota ta w całości została przeznaczona na wydatki związane z prowadzonym gospodarstwem. Stałe, miesięczne wydatki przeznaczane na utrzymanie rodziny skarżącej oscylują około kwoty 1200 zł. Koszty spłacania kredytu obrotowego nie zostały dodane do stałych miesięcznych wydatków bowiem fakt zaciągania przez skarżącą wysokich zobowiązań prywatnych, nie może uzasadniać zwolnienia ze zobowiązań publicznoprawnych kosztem podatników. Ponadto z charakteru kredytu obrotowego wynika, iż jest on udzielany na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej lub rolniczej. Z zestawienia dochodów i wydatków rodziny skarżącej wynika, że po opłaceniu stałych miesięcznych wydatków skarżącej zostaje jej kwota około 2000 -2400 zł. Po odjęciu opłaty za przekroczenie kwoty indywidualnej dla dostawcy [...] rozbitej na 12 miesięcy, czyli po 200 zł, kwota pozostająca skarżącej na utrzymanie rodziny wynosi około 2200 zł. Jest to kwota pozwalająca na utrzymanie rodziny pomimo poniesienia kosztów sądowych zwłaszcza, że wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. Oceniając przesłanki dotyczące przyznania prawa pomocy z realiami niniejszej sprawy brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swojej rodziny. Oceny tej nie zmienia fakt, że mąż skarżącej jest osobą zaliczoną do znacznego stopnia niepełnosprawności. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.