II SA/Gl 709/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. .W. i K. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy W skargach z dnia [...] r. I. i K. W. zawarli wniosek o przyznanie im prawa pomocy ze względu na trudną sytuację materialną. Wobec powyższego zostały im przesłane druki formularzy PPF wraz ze zobowiązaniem do ich wypełnienia oraz odesłania do Sądu. Z formularza nadesłanego przez K. W. wynika, że jest osobą bezrobotną, nieuzyskującą żadnych dochodów, pozostającą na utrzymaniu rodziny i znajomych. Z kolei I. W. wskazała, że również jest bezrobotna, a nie zarejestrowała się w urzędzie pracy na skutek zaniedbania. Jest osobą niepełnosprawną oraz chorą. Wnioskodawczyni utrzymuje się z tymczasowych alimentów uzyskiwanych w kwocie [...] zł miesięcznie, z których znaczna część jest przeznaczana na wykup niezbędnych lekarstw. Skarżąca korzysta z doraźnej pomocy rodziny i znajomych. W skład jej majątku wchodzi również mieszkanie o pow. [...] m2, stanowiące współwłasność małżeńską. Ponieważ wskazane wyżej informacje okazały się niewystarczające dla wszechstronnego zbadania sytuacji materialnej skarżących – pismem z dnia 13 listopada 2007 r. referendarz sądowy zobowiązał ich do: - wskazania aktualnego miejsca zamieszkania skarżących wraz z określeniem tytułu prawnego (własność, najem), na mocy którego korzystają oni z tego lokalu lub budynku, - wskazania imion i nazwisk osób, które udzielają skarżącym pomocy finansowej wraz ze wskazaniem konkretnych sum pieniężnych uzyskiwanych z tego źródła, - udzielenia wyjaśnień co do przyczyn, dla których K. W. nie korzysta zarówno ze świadczeń dla bezrobotnych jak i z pomocy społecznej, - przedłożenia dokumentu (jego kserokopii), który potwierdza fakt, iż I. W. jest osoba niepełnosprawną jak również tego, że przeznacza określone sumy na wykup niezbędnych lekarstw. Skarżący nie udzielili w tym zakresie żadnej odpowiedzi. Rozpoznając przedmiotowy wniosek zważono co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych nie zasługiwał na uwzględnienie. Nie wykazano bowiem, aby sytuacja majątkowa skarżących pozwalała im na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Na wstępie wskazać należy, że brzmienie art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości, iż to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności przemawiających za uwzględnieniem złożonego wniosku. Stąd oczekiwać należy, że o ile strona sama nie przedstawi przekonujących dowodów na poparcie swoich twierdzeń, to na wezwanie referendarza sądowego zostanie udzielona wyczerpująca odpowiedź dotycząca jej stanu majątkowego i rodzinnego. Tworząc regulację dotycząca prawa pomocy ustawodawca zakładał bowiem aktywną postawę stron ubiegających się o jego przyznanie. Wszelkie zaniechania w tym zakresie mają co do zasady negatywne następstwa dla wnioskodawców. W kontekście poczynionych uwag wypada zwrócić uwagę, że skarżący nie uprawdopodobnili okoliczności dotyczących ich stanu majątkowego, co oznacza, że niepodobna jednoznacznie stwierdzić, iż rzeczywiście ich sytuacja materialna przemawia za uwzględnieniem złożonego wniosku. Przede wszystkim nie ustalono źródła utrzymania się K. W., zaś w odniesieniu do I. W. wskazano jedynie część jej dochodu. Tymczasem, biorąc pod uwagę wielkość mieszkania skarżącej należy założyć, że koszty jego utrzymania przekraczają ten dochód, a zatem powstaje pytanie skąd czerpie ona środki na utrzymanie tego składnika majątku. Nadto zauważyć przyjdzie, że obydwoje skarżący nie wskazali aktualnego miejsca zamieszkania oraz tytułu prawnego w oparciu o który przebywają w tym miejscu. Nie można zatem ustalić jakie są rzeczywiste koszty ich utrzymania się, w skład których wchodzą opłaty za czynsz, media itp. K. W. nie podał żadnego powodu, dla którego pozostaje bez zatrudnienia, co jest okolicznością tym istotniejszą, że obecna koniunktura na rynku pracy pozwala na jej znalezienie i tylko wyjątkowo ważne powody mogą sprawić, iż dana osoba nie zostanie zatrudniona. W tym kontekście zauważyć wypada, że brak wiarygodnych powodów w tym zakresie musi skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Trudno bowiem oczekiwać, że to Skarb Państwa, a w efekcie podatnicy będą partycypować w kosztach postępowania sądowego zainicjowanego przez skarżących, w sytuacji, gdy ci nie podejmują działań zmierzających do poprawy swojej sytuacji bytowej. Rozwijając ten wątek wskazać przyjdzie, że I. W. oświadczyła, iż nie otrzymuje należnych jej świadczeń dla bezrobotnych ze względu na fakt, iż jak to ujęła "zapomniała zgłosić się do podpisu" w urzędzie pracy. Niedbalstwo strony w tym zakresie nie jest okolicznością, która zaważyłaby na pozytywnej ocenie złożonego wniosku. Od osoby pełnoletniej należy bowiem oczekiwać staranności w prowadzeniu swoich spraw. Skutki zawinionej utraty dochodu (świadczenia dla bezrobotnych) nie mogą bowiem obciążać finansów publicznych. Na koniec wreszcie wskazać przyjdzie, że skarżący nie wskazali ani wysokości udzielanej im przez "rodzinę i znajomych" pomocy, ani też osób, które im tę pomoc świadczą. Okoliczność ta jest o tyle istotna, że bez poczynienia ustaleń w tym zakresie nie można z całą pewnością stwierdzić, iż wnioskodawcy są osobami zasługującymi na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.