II SA/Gl 71/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Protokolant st. sekretarz sądowy Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi E. F. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w K. dnia [...] r., a nadto postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3. zasadza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz skarżącego kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sadowego. Decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego w [...] orzekł o nałożeniu na E.F. prowadzącego Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowo-Handlowe kary pieniężnej w kwocie [...] zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. Decyzja ta została doręczona skarżącemu E.F. w dniu [...] r. We wniesionym od tej decyzji w dniu [...] r. odwołaniu pełnomocnik E.F. radca prawny adw. B.Z domagał się jej uchylenia i umorzenia postępowania, bądź przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wydanym na podstawie art. 134 kpa Dyrektor Izby Celnej w [...] stwierdził niedopuszczalność wniesienia przedmiotowego odwołania. W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że odwołanie jest niedopuszczalne gdyż objęta nim decyzja nie weszła do obrotu prawnego. Została bowiem doręczona stronie a nie jej ustanowionemu w postępowaniu administracyjnym pełnomocnikowi (zgodnie z pełnomocnictwem z dnia [...] r. i w tym też dniu doręczonym organowi pierwszej instancji). Doręczenie decyzji stronie a nie jej pełnomocnikowi z naruszeniem art. 40 § 2 kpa jest prawnie bezskuteczne i od doręczenia takiego nie biegną żadne terminy do wniesienia środków zaskarżenia. Decyzja tak doręczona nie wiąże ani strony ani organu, który ją wydał i nie służą od niej środki odwoławcze. We wniosku z dnia [...] r. (nadanym na poczcie dnia [...]r.) pełnomocnicy E.F. domagali się wznowienia postępowania zakończonego ww. decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] Jako podstawę wznowienia wskazali art. 145 § 1 pkt 4 kpa. W uzasadnieniu wniosku podali, że o tym, iż objęta wnioskiem o wznowienie decyzja nie weszła do obrotu prawnego dowiedzieli się z pisma organu odwoławczego z dnia [...] r. doręczonego im w dniu [...] r. Jednocześnie podnieśli, że nałożona przedmiotową decyzją na E.F. kara została wyegzekwowana. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wydanym na podstawie art. 140 § 3 i art. 150 § 1 kpa Naczelnik Urzędu Celnego w [...] odmówił wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu tego orzeczenia stwierdził, że skoro, jak to wynika z postanowienia organu odwoławczego z dnia [...] r., objęta wnioskiem o wznowienie decyzja nie weszła w ogóle do obrotu prawnego to z przyczyn podmiotowych wznowienie postępowania w sprawie w której decyzja ta zapadła nie jest dopuszczalne. W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnicy E.F. zarzucili, że z naruszeniem treści art. 149 § 3 kpa odmowa wznowienia postępowania powinna nastąpić w formie decyzji a nie postanowienia. Nadto za niezrozumiałe uznali uzasadnienie kwestionowanego postanowienia. Podtrzymali stanowisko co do zaistnienia w sprawie przyczyny wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Dyrektor Izby Celnej w [...] zażalenia tego nie uwzględnił i zaskarżonym postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 1 pkt 1 kpa utrzymał postanowienie organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia opisał przebieg dotychczasowego postępowania, z uwzględnieniem stanowiska strony. Dalej powołując się na treść art. 145 § 1 kpa stwierdził, że wniosek o wznowienie postępowania może być wniesiony skutecznie jedynie w stosunku do decyzji ostatecznej. Takiego przymiotu nie ma zaś zdaniem organu decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...], której dotyczy wniosek o wznowienie, która w ogóle nie weszła do obrotu prawnego gdyż została doręczona stronie zamiast ustanowionemu przez nią jej pełnomocnikowi. Z tego też powodu nie ma zdaniem organu odwoławczego możliwości zastosowania do niej instytucji wznowienia postępowania, również w oparciu o podstawę wznowienia wymienioną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. W konsekwencji zasadne było w takiej sytuacji odmówić wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 kpa. Wbrew stanowisku zawartemu w zażaleniu następuje to postanowieniem a to zgodnie z obowiązującym od 11 kwietnia 2011 r. brzmieniem tego przepisu ustalonym ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 6 z 2011 r., poz. 18). Dodatkowo organ odwoławczy stwierdził, że jego postanowienie z dnia [...]r. w przedmiocie niedopuszczalności odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] zostało doręczone prawidłowo tj. na nazwisko pełnomocnika i na adres strony, a to w sytuacji gdy pomimo prawidłowego wezwania strona nie wskazała innego adresu dla doręczenia pism jej pełnomocnikowi. W skardze do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie organu odwoławczego pełnomocnik E.F. wniósł o jego uchylenie wraz z poprzedzającym go postanowieniem organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Zarzucił, że postanowienia te zostały wydane z naruszeniem art. 149 § 3 kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 kpa z uwagi na to, że oceny przyczyn wznowienia postępowania organ dokonał przed jego wznowieniem. W uzasadnieniu skargi zarzucił, że niezgodnie z przepisami organy dokonywały doręczeń wydawanych w sprawie orzeczeń stronie zamiast jej ustanowionemu pełnomocnikowi. Stwierdził nadto, że odmowa wznowienia jest zasadna tylko wówczas gdy już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest jego ustawowych podstaw, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. Podniesiono nadto, że w sprawie zostały wydane przez organ pierwszej instancji dwie decyzje administracyjne dotyczące tej samej kwestii tj. decyzje z dnia [...] i [...] r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując w ogólnym zarysie argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Na rozprawie sądowej w dniu 5 kwietnia 2012 r. pełnomocnik organu odwoławczego dla wykazania, że w obrocie prawnym nie pozostają dwie decyzje o ukaraniu skarżącego, dotyczące tego samego zdarzenia, powołał się na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 marca 2012 r. sygn. akt II SA/GL 32/12. Po dopuszczeniu dowodu z tych akt Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Postanowienia organów obu instancji ostać się nie mogą ale z innych przyczyn niż wskazane w skardze, które Sąd nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami wziął pod rozwagę z urzędu zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ustawą P.p.s.a.). Jak to zasadnie stwierdziły organy obu instancji, a co wynika z treści art. 145 § 1 w zw. z art. 16 § 1 kpa wznowienie postępowania może dotyczyć jedynie decyzji ostatecznej. Przymiotu takiego nie posiada zaś, również zdaniem Sądu, decyzja objęta wnioskiem o wznowienie tj. decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] o ukaraniu skarżącego kwotą [...] zł. Zdaniem Sądu stwierdzenie to wynika jednak z zupełnie innych niż to wskazały organy obu instancji powodów. Mianowicie Sąd nie podziela stanowiska organów, że przedmiotowa decyzja nie weszła do obrotu prawnego i dlatego w sensie prawnym nie istnieje. Prezentowane w tym względzie przez organy stanowisko nie wynika zdaniem Sądu z treści art. 110 w zw. z art. 40 § 2 kpa. Z pierwszego z tych przepisów wynika jedynie, że przed doręczeniem lub ogłoszeniem decyzji organ nie jest nią związany. Nie oznacza to jednak wcale, że decyzja taka, wydana i podpisana przez właściwy organ, w ogóle nie posiada bytu prawnego. Niezależnie od tego błędnie przyjęły organy orzekające, że przedmiotowa decyzja nie została doręczona w rozumieniu art. 110 kpa tylko dlatego, że doręczono ją stronie a nie jej pełnomocnikowi (zgodnie z art. 40 § 2 kpa), a to w sytuacji gdy skarżący doręczenia tego nie kwestionował, a dodatkowo jest oczywiste, że z decyzją tą zapoznał się jego ustanowiony pełnomocnik skoro wniósł od niej odwołanie i to w przewidzianym prawem terminie. W konsekwencji należało przyjąć, że decyzja została doręczona również pełnomocnikowi skarżącemu, który tego faktu zresztą nigdy nie kwestionował. Z faktu, że do doręczenia tego doszło z naruszeniem treści art. 40 § 2 kpa nie można wyprowadzić wniosku, że do doręczenia pełnomocnikowi nie doszło w ogóle. Niewłaściwe doręczenie decyzji mogłoby mieć znaczenie gdy z tego powodu pełnomocnik skarżącego z jej treścią się nie zapoznał lub zapoznał się z opóźnieniem i z tego powodu uchybił terminowi do wniesienia od niej odwołania. Wprost przeciwnie, jak już podniesiono pełnomocnik skarżącego nie kwestionował faktu doręczenia mu tej decyzji (jakkolwiek za pośrednictwem strony), a nadto wniósł od niej odwołanie. Jak wynika z akt odwołanie to zostało przy tym wniesione w przewidzianym terminie. Powinno zostać zatem merytorycznie przez organ odwoławczy rozpoznane. W przedstawionym stanie faktycznym i prawnym postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] r. o stwierdzeniu niedopuszczalności tego odwołania zostało zatem wydane zdaniem Sądu z oczywistym naruszeniem treści art. 134 kpa i dlatego podlegało uchyleniu na podstawie art. 135 ustawy P.p.s.a. Uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a tej ustawy, a to z uwagi na całkowicie błędne jego uzasadnienie (z przyczyn wskazanych wyżej), stanowiącego jego integralną część, podlegało również zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w [...]. Jakkolwiek sama odmowa wznowienia postępowania odpowiada obowiązującemu prawu to w konsekwencji błędnego uzasadnienia postanowień organów obu instancji postanowienia te należało uznać za wydane z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa materialnego tj. art. 149 § 3 w zw. z art. 110 kpa. Zaakceptowanie postanowienia tej treści skutkowałoby bowiem pozostawienie bez rozpoznania prawidłowo wniesionego odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] i w konsekwencji zaakceptowanie sytuacji gdy w obrocie prawnym pozostają dwie decyzje rozstrzygające co do istoty sprawę naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym w związku z realizowanym przez skarżącego w dniu [...] r. przewozem. W tym względzie nie ma zdaniem Sądu przesądzającego znaczenia treść wyroku WSA w Gliwicach z dnia 21 marca 2012 r. sygn. akt II SA/GL 32/12. Wyrok ten zapadł bowiem jedynie w przedmiocie legalności postanowienia co do uchybienia terminu do wniesienia odwołania od drugiej wydanej w tym samym przedmiocie decyzji tj. decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] r. Nr [...] a nie w przedmiocie legalności tej decyzji. Nadto oddalając skargę na postanowienie prawidłowe w jego osnowie ale z błędnym uzasadnieniem skarżący zostałby faktycznie pozbawiony prawa rozpoznania jego sprawy w dwóch instancjach, gdyż nie doszłoby wówczas do rozpoznania prawidłowo wniesionego przez niego odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] Z tych wszystkich względów orzeczono jak w pkt 1 wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a, art. 134 § 1 i art. 135 ustawy P.p.s.a. W przedmiocie wykonalności zaskarżonego postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 tej ustawy, zaś o kosztach postępowania sądowego stosownie do jego wyniku na podstawie jej art. 200, art. 205 § 2, art. 209 i art. 211 oraz na podstawie § 2 ust. 1 i 2 i § 14 ust. 2 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz .... (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). W przypadku uzyskania przez niniejszy wyrok przymiotu prawomocności rozpozna organ odwoławczy merytorycznie odwołanie skarżącego od decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] i wdroży z urzędu postępowanie wznowieniowe w sprawie zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] r. (w przypadku jej prawomocności). SW