II SA/Gl 725/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Kubik po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie robót budowlanych na skutek sprzeciwu skarżącej od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 listopada 2010 r. oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł skarżąca zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz dwoma kotami i psem, zamieszkując w lokalu o pow. 37 m2. Źródłem utrzymania się jej rodziny jest dochód wnioskodawczyni i jej małżonka uzyskiwany w łącznej wysokości 3503 zł miesięcznie. Strona zadeklarowała, że nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów, których wartość przekraczałaby 3.000 euro. Ze sporządzonego przez stronę zestawienia wydatków wynika, ze czynsz za lokal mieszkalny wynosi 250 zł, opłata za energię elektryczną 80 zł, opłata za gaz – 90 zł, koszty usług RTV 105 zł, zakup węgla – 160 zł, zakup drewna – 200 zł kwartalnie, wykup lekarstw – 200 zł, usługi weterynaryjne – 500 zł, leki dla zwierząt 300 zł, koszty przestrzegania diety – łącznie 900 zł, telefony – 90 zł, ubezpieczenie OC 600 zł, wyżywienie zwierząt – 400 zł, spłata zaciągniętego kredytu – 1450 zł. Na wezwanie referendarza sądowego skarżąca nadesłała szereg dokumentów, które częściowo uprawdopodobniły podniesione we wniosku okoliczności. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 4 listopada 2010 r. oddalono wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Pismem z dnia [...] r. zatytułowanym "zażaleniem" R. K. zaskarżyła powyższe postanowienie, zarzucając mu sprzeczność ustaleń faktycznych ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz nierozpoznanie istoty sprawy w zakresie ustalenia podstaw zwolnienia. Pismo to zostało potraktowane przez Sąd jako sprzeciw od postanowienia z dnia [...] r. Skarżąca wniosła w nim o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwolnienie z opłaty w wysokości 100 zł, wskazując jednocześnie, że w przedmiotowej sprawie nie chodzi jedynie o 100 zł, ale o kwotę kilku tysięcy złotych na różne opłaty przed sądami administracyjnymi i powszechnymi. Nadto oświadczyła, że złożone przez nią oświadczenie majątkowe jest w pełni uzasadnione, bowiem na spłatę kredytów zaciąga kolejne kredyty, co powoduje, że mając 3503 zł dochodu wydaje miesięcznie 5000 zł. Nie może natomiast zrezygnować z żadnych wydatków, bowiem jej moralnym obowiązkiem jest zapewnić wszystkim zwierzętom godziwą starość i leczenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z treścią art. 245 § 1 p.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Dokonując oceny sytuacji majątkowej skarżącej w oparciu o przedłożone przez nią informacje, nie można zdaniem Sądu jednoznacznie stwierdzić, że zasługuje ona na prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca nie wykazała bowiem w sposób dostateczny i przekonujący, że spełnia warunki wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co pozwalałoby obciążyć budżet państwa kosztami sądowymi. Tymczasem to na stronie spoczywa obowiązek podejmowania takich czynności, które przekonałyby Sąd co do zasadności przyznania prawa pomocy. Tym samym jeżeli zachodzą poważne wątpliwości co do pełnej oceny stanu majątkowego wnioskodawcy, uznać należy, iż Sąd nie ma wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy (zob. np. postanowienia NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OZ 674/09 i z dnia 24 czerwca 2009 r., sygn. akt I OZ 651/09). Wskazać przede wszystkim należy, że skarżąca i jej małżonek uzyskują świadczenia rentowe w łącznej wysokości 3503 zł netto miesięcznie. Udokumentowane wydatki, w rozliczeniu miesięcznym to: koszt usług telefonicznych – 74 zł, zakup energii elektrycznej – 82 zł (choć skarżąca nie podała, czy jest to koszt w ujęciu miesięcznym, czy dwumiesięcznym), koszt usług RTV (Cyfrowy Polsat) – 105 zł, ubezpieczenie – 30 zł, spłata zaciągniętego zobowiązania – 1470 zł. Nawet, jeżeli do tego dodać kwotę czynszu za mieszkanie – 205 zł to nadal, do dyspozycji strony pozostają środki, które z powodzeniem wystarczają na pokrycie kosztów postępowania, tym bardziej że na jego obecnym etapie sprowadzają się one do wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Przede wszystkim jednak należy zwrócić uwagę na niespójności w oświadczeniach skarżącej. Strona wskazuje na zaciągnięcie pożyczek na cele zdrowotne, jednakże w żaden sposób nie dokumentuje owych wydatków. Nadto skarżąca wskazuje na prowadzone postępowania przed sądami powszechnymi, lecz i te wydatki nie znalazły odzwierciedlenia w dokumentach. Z kolei znaczna dysproporcja pomiędzy dochodem (3503 zł) a wskazanymi w druku urzędowego formularza PPF wydatkami (5000 zł), budzi poważne wątpliwości, skąd skarżąca bierze na to środki, zwłaszcza, że nie nadesłała ona dokumentów obrazujących poziom jej wydatków. Skarżąca powołuje się przy tym na zaciągnięcie licznych kredytów, lecz owe kredyty nie zostały przez nią również udokumentowane. Nadto strona w żaden sposób nie uprawdopodobniła informacji o wysokości wydatków na leczenie zwierząt (wskazują one, że jest to niebagatelna suma 800 zł miesięcznie), a nadesłane kserokopie książeczek dla zwierząt nie stanowią w tym zakresie dostatecznego dowodu. Podkreślenia wymaga również fakt, że strona wskazując na wysokie wydatki, oczekuje pomocy ze strony Państwa, a zarazem płaci stosunkowo wysoki abonament za usługi telewizji cyfrowej, co trudno uznać za zaspokajanie podstawowych potrzeb. Z tych wszystkich względów Sąd doszedł do przekonania, iż skarżąca nie spełnia określonych w art. 245 i art. 246 § 1 p.p.s.a. przesłanek przyznania jej prawa pomocy, nie uzasadniła bowiem dostatecznie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Prawo pomocy jest natomiast instytucją o charakterze wyjątkowym, która winna być stosowana jedynie w wypadkach uzasadniających szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania (por. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r., sygn. akt II SA/Ol 588/2006, LEX nr 191863). Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 245, art. 246 § 1, art. 254 § 1 w zw. art. 260 p.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji postanowienia.