II SA/Gl 728/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka,, Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Protokolant Starszy referent Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę Wnioskiem z dnia [...] roku K. B. zwróciła się do Urzędu Miejskiego w G. o wymeldowanie byłego męża J. B. (obecnie skarżącego) z pobytu stałego w lokalu przy ulicy [...] w G. Wskazała, że J. B. nie mieszka we wskazanym lokalu od ponad [...] lat, a ponadto, że przez ten okres przebywał i nadal zamieszkuje z obecną żoną w C. przy ul. [...]. Decyzją z dnia [...] roku, Nr [...], Prezydent Miasta G. orzekł o wymeldowaniu J. B. z pobytu stałego z lokalu przy ulicy [...] w G. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ wskazał art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 993 z późn. zm. ). W uzasadnieniu organ obszernie przedstawił przebieg postępowania wyjaśniającego, które obejmowało zarówno składane przez strony wyjaśnienia, jak i oględziny mieszkania przy ulicy [...] w G. Organ doszedł do przekonania, iż zgromadzony materiał dowodowy wskazuje na opuszczenie lokalu przez osobę, której dotyczy wniosek o wymeldowanie. W szczególności organ ustalił, że skarżący nie przebywa w spornym lokalu od [...] roku tj. od czasu zwolnienia z zakładu karnego. W [...] Sąd Rejonowy w G. orzekł o rozwiązaniu małżeństwa K. i J. B., nie orzekając przy tym o prawie do lokalu. W [...] roku skarżący zawarł nowy związek małżeński i od tego czasu zamieszkuje z żoną w C. i tam koncentruje się jego centrum spraw życiowych. Organ wskazał, iż skarżący dobrowolnie wyprowadził się z mieszkania, gdyż niezależnie od podnoszonych przez niego zarzutów co do wymiany zamków przez byłą małżonkę nie podjął żadnych działań, które wskazywałyby na zamiar zamieszkiwania pod wskazanym adresem. Zdaniem organu argumenty skarżącego mające potwierdzać, iż przymusowo wyprowadził się z mieszkania nie zasługują na uwzględnienie, albowiem zdarzenia, na które powoływał się skarżący świadczą o dobrowolnym przeniesieniu swojego centrum życiowego. Organ zauważył, że sam skarżący przyznał, że ewentualne wymeldowanie uzależnia od rozstrzygnięcia sporu majątkowego. W odwołaniu od tej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Zarzucił, że decyzja została wydana w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pomimo, iż nie zostały spełnione przesłanki określone w tym przepisie. Przyznał co prawda, że opuścił dotychczasowe miejsce pobytu bez wymeldowania, jednakże opuszczenie to nie miało charakteru trwałego i dobrowolnego. Wskazał, że jego zamiarem jest powrót do spornego lokalu, a ponadto, że posiada do niego tytuł prawny. Zarzucił organowi, że pomimo ustaleń podczas wizji lokalnej, które wskazywały, że w lokalu pozostały jego rzeczy osobiste, organ przyjął, iż do opuszczenia tego lokalu doszło w sposób dobrowolny. Zwrócił uwagę, że przez okres, w którym nie przebywał w lokalu podejmował próby ugodowego załatwienia sprawy z byłą żoną. Rozpoznając to odwołanie zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Podzielił przy tym argumentację tego organu zawartą w treści uzasadnienia decyzji. Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów organ odwoławczy wskazał, iż skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, które świadczyłyby o niedobrowolności opuszczenia lokalu. Odnośnie majątku wspólnego i tytułu prawnego do lokalu organ odwoławczy stwierdził, że kwestie te nie mieszczą się w granicach postępowania meldunkowego. Fakt pozostawienia rzeczy osobistych w mieszkaniu nie jest w ocenie organu dowodem na okoliczność, że osoba wymeldowana jest nadal mieszkańcem tego lokalu. Z kolei zamiar powrotu do lokalu nie może stanowić przesłanki do rejestracji stanu faktycznego, który w istocie nie odpowiadałby rzeczywistości. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucił naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 28 w związku z art. 25 Kodeksu cywilnego. Podtrzymał swoje stanowisko prezentowane w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Podkreślił swoje samoistne uprawnienie do lokalu wynikające z tytułu przydziału spółdzielczego lokatorskiego prawa do niego. Zarzucił organom błędne przyjęcie utraty tych uprawnień, a ponadto pominięcie jego oświadczeń o uniemożliwieniu mu powrotu do lokalu w [...] roku z uwagi na wymianę drzwi i zamków. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 9 stycznia 2008 roku skarżący podtrzymał skargę i dodatkowo złożył do akt pismo Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w G. z dnia [...] roku, mające potwierdzać tytuł prawny do spornego lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W niniejszej sprawie, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do przekonania , iż odpowiada ona prawu. Zgodnie z przepisem art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad dwa miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W rozpoznawanej sprawie organ meldunkowy ustalił, iż skarżący nie przebywa w lokalu przy ulicy [...] w G. od ponad [...] lat, a fakt opuszczenia tegoż mieszkania nie miał charakteru przymusowego. Przeciwnie, zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji wykazały, iż skarżący nie tylko nie został zmuszony do opuszczenia lokalu, ale przede wszystkim nie podjął żadnych działań zmierzających do obrony jego prawa do przebywania w tym lokalu. Jakkolwiek skarżący podnosił, iż nie opuścił lokalu dobrowolnie, lecz było to następstwem wymiany zamków w czasie przebywania w [...] w latach [...], to jednak nie zdołał wykazać, iż przedsięwziął jakiekolwiek środki celem przywrócenia posiadania. W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w sposób nie budzący wątpliwości wskazuje, że co najmniej od [...] roku, tj. od daty zawarcia nowego związku małżeńskiego, centrum życiowe skarżącego koncentruje się w C. i tam też jest jego miejsce zamieszkania w rozumieniu przepisów zarówno Kodeksu cywilnego, jak i miejsce pobytu stałego w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał, że przez opuszczenie lokalu, o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy rozumieć opuszczenie dobrowolne. Z kolei nie jest dobrowolnym opuszczeniem lokalu takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona, jeśli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym (por. orz. NSA z dnia 22.08.2000r., V SA 108/00, z dnia 8.10.1986 r., Sa/Gd 1014/86, z dnia 26.04.1996 r., Sa/Wr 2828/95). Naczelny Sad Administracyjny wyjaśnił także, iż za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. (por. orz. NSA z dnia 25. 10.2005r. , II OSK 127/05). Zdaniem Sądu z materiału dowodowego, a w szczególności z oświadczeń skarżącego wynika jednoznacznie, iż w lokalu nie przebywa. W tym stanie rzeczy uznać należy, iż brak jest przesłanek, aby czynność organu polegającą na wymeldowaniu uznać za sprzeczną z prawem. Odnosząc się z kolei do tych zarzutów skarżącego, które dotyczą tytułu prawnego (uprawnienia) do spornego lokalu, to stwierdzić przyjdzie, iż zasadnie organy administracji wyjaśniały, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wymeldowania nie pozostaje w związku z kwestią posiadania prawa do lokalu. O zameldowaniu przesądza bowiem stan faktyczny, polegający na rzeczywistym zamieszkiwaniu danej osoby pod określonym adresem. Dokonanie wymeldowania nie jest równoznaczne z utratą tytułu prawnego do lokalu. Nawet w przypadku wydania przez sąd powszechny orzeczenia o podziale majątku dorobkowego, rozstrzygnięcie takie nie będzie odnosić się do faktu dotyczącego miejsca zamieszkiwania skarżącego i stanu tego nie zmieni. Orzeczenie takie może rozstrzygać, któremu z byłych małżonków przysługiwać będzie prawo do lokalu, co w przypadku powrotu do mieszkania uzasadniać będzie dokonanie czynności zameldowania. Również w chwili obecnej, ze względu na to, że zarówno K. B. jak i skarżącemu przysługuje tytuł prawny do lokalu, możliwe jest dokonanie ponownego zameldowania w mieszkaniu, pod warunkiem uprzedniego w nim zamieszkania z zamiarem stałego pobytu. W tym samym czasie można mieć tylko jedno miejsce pobytu stałego (art. 5 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności). Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 ustawy). Zamiar ów oznacza skoncentrowanie w danym miejscu swych spraw życiowych, co oczywiście nie uniemożliwia opuszczenia tego miejsca i przebywania pod innym adresem. Opuszczenie takie nie może jednak polegać na zmianie o cechach trwałości i sprowadzać się do całkowitego zerwania związków z miejscem zameldowania. O związkach tych nie może świadczyć wyłącznie deklarowana wola zamieszkiwania pod określonym adresem czy zamiar powtórnego zamieszkania w danym miejscu. W przypadku osoby opuszczającej miejsce pobytu stałego lub czasowego, obowiązek meldunkowy polega na dokonaniu wymeldowania (art. 15 ust. 1 ustawy). Jeżeli strona takiego obowiązku nie dopełni, wówczas zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy, organ gminy na wniosek lub z urzędu wydaje decyzję w sprawie wymeldowania. Okoliczności opuszczenia miejsca stałego zameldowania, w tym kwestia braku dobrowolności, mogą być przez organy brane pod uwagę, jednakże podlegają ocenie w kontekście ustalonego stanu faktycznego, w szczególności długości okresu zmiany miejsca pobytu, podejmowanych działań w celu powrotu czy usunięcia przyczyn wymuszających opuszczenie. W ocenie Sądu organy administracji nie przekroczyły granic przysługującej im swobody w ocenie materiału dowodowego przyjmując, iż skarżący skoncentrował swoje sprawy życiowe w innym miejscu niż adres zameldowania a stan ten nie ma w chwili obecnej charakteru tymczasowego, co uzasadnia dokonanie wymeldowania. Powyższe rozważania co do wpływy tytułu prawnego do lokalu na zameldowanie osoby w danym miejscu były przedmiotem badania przez Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 27 maja 2002 roku (Dz.U. Nr 78, poz. 716) przesądził m.in., iż posiadanie uprawnienia do lokalu nie ma bezpośredniego wpływu na zameldowanie w nim danej osoby. Wskazać wreszcie przyjdzie, że przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych tak ukształtowały instytucję zameldowania, że ma ona służyć wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w danym lokalu. Skoro zatem osoba nie przebywa w lokalu, to jej zameldowanie stanowiłoby w istocie fikcję prawną. Niezależnie od powyższego zwrócić należy skarżącemu uwagę, że zmiana stanu faktycznego lub prawnego w stosunku do tego, który miał miejsce w dacie wydania zaskarżonej decyzji może stanowić podstawę do wystąpienia z wnioskiem o ponowne zameldowanie, zaś organ meldunkowy będzie miał w takiej sytuacji obowiązek ponownie zbadać stan sprawy i jej okoliczności i wydać stosowne rozstrzygnięcie. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przez organ meldunkowy przepisów prawa, a zatem skarga podlega oddaleniu na zasadzie art. 151p.s.a.